Η ΤΡΟΪΚΑ ΘΑ ΔΙΟΡΙΖΕΙ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥΣ ΣΤΑ ΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ

Και συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες για έ­λεγ­χο των χο­ρη­γή­σεων

Θε­τι­κή εί­ναι η έκ­φρα­ση γνώ­μης της Ευ­ρω­παϊκής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας [Ε­ΚΤ] για το σχέ­διο νό­μου, το ο­ποίο στο­χεύει στη συ­μπλή­ρω­ση του ελ­λη­νι­κού νο­μι­κού πλαι­σίου για την α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση των πι­στω­τι­κών ι­δρυ­μά­των. Η Ε­ΚΤ προσ­δί­δει με­γά­λη ση­μα­σία στην ο­λο­κλή­ρω­ση της α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­σης των πι­στω­τι­κών ι­δρυ­μά­των στην Ελλά­δα και θεω­ρεί ό­τι το σχέ­διο νό­μου θα πρέ­πει να πα­ρέ­χει τη δυ­να­τό­τη­τα έ­γκαι­ρης και α­πο­τε­λε­σμα­τι­κής α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­σης, με τη συμ­με­το­χή ι­διω­τών ε­πεν­δυ­τών.

Διά­σω­ση στο διη­νε­κές

Με το νό­μο πλαί­σιο κα­θιε­ρώ­νο­νται οι συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες, οι ο­ποίες αν κιν­δυ­νεύ­σουν τί­θε­ται σε κίν­δυ­νο ο­λό­κλη­ρο το σύ­στη­μα. Επο­μέ­νως, εί­ναι τρά­πε­ζες οι ο­ποίες δια­σώ­ζο­νται στο διη­νε­κές. Έχουν, δη­λα­δή, ε­ξα­σφα­λι­σμέ­νη τη διά­σω­σή τους σύμ­φω­να με το δόγ­μα too big to fail. Στην Ελλά­δα, οι συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες εί­ναι (ή έ­γι­ναν με τις τε­λευ­ταίες πά­σης φύ­σεως αλ­λα­γές) οι: Εθνι­κή - Eurobank, Alfa - Εμπο­ρι­κή, Πει­ραιώς – Α­ΤΕ – Γε­νι­κή. Άρα στη­ρί­ζο­νται (μέ­σω της α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­σης) και α­πό το Τα­μείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας [ΤΧΣ]. Όλες οι υ­πό­λοι­πες τρά­πε­ζες, οι ο­ποίες πα­ρου­σιά­ζουν α­νά­γκες κε­φα­λαίων, α­φή­νο­νται στη μοί­ρα τους ή στα χέ­ρια των με­τό­χων τους. Αν οι μέ­το­χοι (νέ­οι ή πα­λαιοί) δεν προ­χω­ρή­σουν σε α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση (μέ­χρι τον Απρί­λη 2013), τό­τε η κυ­βέρ­νη­ση (μέ­χρι τον Ιού­νιο 2013) θα πρέ­πει να προ­χω­ρή­σει σε ε­πί­λυ­ση του προ­βλή­μα­τος εί­τε σε συγ­χω­νεύ­σεις με τις με­γά­λες τρά­πε­ζες εί­τε μέ­σω δη­μιουρ­γίας μιας με­τα­βα­τι­κής τρά­πε­ζας. Βλέ­που­με ό­τι η ό­λη ε­πι­χεί­ρη­ση α­κο­λου­θεί την ευ­ρω­παϊκή και πα­γκό­σμια λο­γι­κή που διέ­πει το χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύ­στη­μα και η ο­ποία έ­χει γί­νει πρό­ξε­νος τό­σων κα­κών την τε­λευ­ταία τρια­κο­ντα­ε­τία.1

Και ε­πί­τρο­ποι α­πό την τρόι­κα

Στο νέο μνη­μό­νιο θα α­να­φέ­ρο­νται ρη­τά οι υ­πο­χρεώ­σεις που θα α­να­λαμ­βά­νουν οι τρά­πε­ζες που θα α­να­κε­φα­λαιο­ποιού­νται α­πό το ΤΧΣ με τα προ­γράμ­μα­τα α­να­διάρ­θρω­σης των πι­στω­τι­κών ι­δρυ­μά­των, τα ο­ποία θα ε­γκρί­νο­νται α­πό το ΤΧΣ δε­δο­μέ­νου ό­τι αυ­τό θα εί­ναι και ο βα­σι­κός μέ­το­χος των συ­στη­μι­κών τρα­πε­ζών.

Επί­σης, θα α­να­φέ­ρο­νται και οι αρ­μο­διό­τη­τες των ε­πι­τρό­πων που θα το­πο­θε­τού­νται για να πα­ρα­κο­λου­θούν τις λει­τουρ­γίες και τα σχέ­δια α­να­διάρ­θρω­σης των τρα­πε­ζών. Σύμ­φω­να με τις πρώ­τες πλη­ρο­φο­ρίες στις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες με­τά την α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση τους, θα το­πο­θε­τη­θούν ευ­ρω­παίοι ή έλ­λη­νες ε­πί­τρο­ποι, οι ο­ποίοι θα ε­νη­με­ρώ­νουν κά­θε τρί­μη­νο τις ελ­λη­νι­κές αρ­χές αλ­λά και την ΕΕ για το πώς προ­χω­ρούν τα σχέ­δια α­να­διάρ­θρω­σης που α­να­κε­φα­λαιο­ποιού­νται. Η το­πο­θέ­τη­σή τους θα ε­γκρί­νε­ται α­πό την τρόι­κα και ό­χι α­πό την Ελλη­νι­κή Βου­λή.

Το Τα­μείο με τη βοή­θεια των ε­πι­τρό­πων θα πα­ρα­κο­λου­θεί ό­λα τα θέ­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με την ε­ξυ­γίαν­ση των ι­σο­λο­γι­σμών των τρα­πε­ζών και θα α­πο­φα­σί­ζει για το εάν θα πρέ­πει να υ­πάρ­ξει με­γα­λύ­τε­ρη α­πο­μό­χλευ­ση. Την ί­δια στιγ­μή θα α­πο­φα­σί­ζει για τις με­γά­λες χο­ρη­γή­σεις, αλ­λά και για το εάν πρέ­πει να ε­ξα­κο­λου­θούν να δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε γει­το­νι­κές χώ­ρες. Πα­ρεμ­βά­σεις θα υ­πάρ­ξουν τό­σο σε θέ­μα­τα δια­κυ­βέρ­νη­σης των τρα­πε­ζών, ό­σο και σε ζη­τή­μα­τα που ά­πτο­νται των α­μοι­βών των τρα­πε­ζι­κών στε­λε­χών.

Με πολ­λές με­το­χές

Η α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση θα γί­νει με κοι­νές με­το­χές μέ­χρι της κά­λυ­ψης του 6% των βα­σι­κών ι­δίων κε­φα­λαίων (CoreTier 1 ratio), το συ­νο­λι­κό ύ­ψος των ο­ποίων θα πρέ­πει να βρί­σκε­ται στο 9% των σταθ­μι­σμέ­νων στοι­χείων του ε­νερ­γη­τι­κού σύμ­φω­να με τον τρό­πο υ­πο­λο­γι­σμού που ο­ρί­ζε­ται α­πό την Τρά­πε­ζα της Ελλά­δος [πα­ρά­γρα­φος 4 του άρ­θρου 27 του ν. 3601/2007]. Δη­λα­δή, αν σή­με­ρα μια τρά­πε­ζα που έ­χει αρ­νη­τι­κά ί­δια κε­φά­λαια και δεί­κτη Coretier 1 στο -5% θα πρέ­πει, μέ­σω αύ­ξη­σης κε­φα­λαίου και έκ­δο­σης κοι­νών με­το­χών, να αν­τλή­σει τό­σα κε­φά­λαια ώ­στε το Coretier 1 να γί­νει 6%. Δεν συ­νυ­πο­λο­γί­ζο­νται στα κύ­ρια στοι­χεία των βα­σι­κών ι­δίων κε­φα­λαίων, οι προ­νο­μιού­χες με­το­χές του ν. 3723/2008, ού­τε οι υ­πό αί­ρε­ση με­τα­τρέ­ψι­μες ο­μο­λο­γίες του πα­ρό­ντος νό­μου, έκ­δο­σης του πι­στω­τι­κού ι­δρύ­μα­τος.

Το υ­πό­λοι­πο 3% (έως το 9%) και ε­φό­σον το ε­πι­θυ­μεί το τρα­πε­ζι­κό ί­δρυ­μα, μπο­ρεί να κα­λυ­φθεί με την έκ­δο­ση (ε­ξαρ­τώ­με­νων) «με­τα­τρέ­ψι­μων ο­μο­λο­γιών» (Contingent Convertibles (CoCos). Και βέ­βαια μπο­ρεί να κα­λύ­ψει και τη συ­νο­λι­κή αύ­ξη­ση με έκ­δο­ση κοι­νών με­το­χών.

Τι εί­ναι αυ­τές οι ο­μο­λο­γίες; Πρώ­τα α­πό ό­λα γε­νι­κά με τις ο­μο­λο­γίες εισ­ρέει ρευ­στό στο τρα­πε­ζι­κό ί­δρυ­μα για­τί κά­ποιοι τις α­γο­ρά­ζουν. Οι συ­γκε­κρι­μέ­νες ο­μο­λο­γίες εν­σω­μα­τώ­νουν έ­να δι­καίω­μα με­τα­τρο­πής σε με­το­χές, σε μια συ­γκε­κρι­μέ­νη τι­μή δια­κα­νο­νι­σμού (η ο­ποία έ­χει ο­ρι­σθεί α­πό την η­με­ρο­μη­νία έκ­δο­σης), ώ­στε ο κά­το­χος τους, αν το θε­λή­σει, ό­ταν «ω­ρι­μά­σουν» να α­σκή­σει το δι­καίω­μά του και να τις με­τα­τρέ­ψει σε με­το­χές της τρά­πε­ζας. Οι ε­ξαρ­τη­μέ­νες με­τα­τρέ­ψι­μες ο­μο­λο­γίες εν­σω­μα­τώ­νουν και μια συ­γκε­κρι­μέ­νη τι­μή της με­το­χής του ι­δρύ­μα­τος η ο­ποία πρέ­πει να ε­πι­τευχ­θεί, υ­ψη­λό­τε­ρη α­πό την τι­μή δια­κα­νο­νι­σμού, για να έ­χει το δι­καίω­μα ο κά­το­χος των CoCos να α­σκή­σει το δι­καίω­μά του.

Οι CoCos έ­χουν πλε­ο­νε­κτή­μα­τα και για τον ε­πεν­δυ­τή [έ­χει συ­γκε­κρι­μέ­νο στα­θε­ρό πο­σο­στό α­πό­δο­σης και τη δυ­να­τό­τη­τα να α­πο­χω­ρή­σει α­πό το ί­δρυ­μα διό­τι δεν εί­ναι μέ­το­χος αλ­λά πι­στω­τής] αλ­λά και για το ί­δρυ­μα [δεν προ­σμε­τρού­νται στο με­το­χι­κό κε­φά­λαιο, διά­φο­ροι δεί­κτες που α­πει­κο­νί­ζουν την χρη­μα­τοοι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση του ι­δρύ­μα­τος εμ­φα­νί­ζουν κα­λύ­τε­ρη ει­κό­να (κά­τι που χρειά­ζε­ται να κα­ταρ­γη­θεί), π.χ. κέρ­δη α­νά με­το­χή]. Επο­μέ­νως, η α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση μέ­σω CoCos ση­μαί­νει εισ­ροή ρευ­στού στο ί­δρυ­μα.

Το κό­στος των με­τα­τρέ­ψι­μων ο­μο­λο­γιών α­νέρ­χε­ται στο 7% και κλι­μα­κώ­νε­ται μέ­χρι το 9,5% σε βά­θος πε­ντα­ε­τίας (δη­λα­δή 0,5% α­νά έ­τος). Τα πο­σά των τό­κων κα­τα­βάλ­λο­νται σε ε­τή­σια βά­ση ή μέ­σω της έκ­δο­σης νέων κοι­νών με­το­χών. Με­τά α­πό 5 α­πό με­τά την η­με­ρο­μη­νία έκ­δο­σης των ο­μο­λό­γων, το α­νε­ξό­φλη­το κε­φά­λαιο των ο­μο­λο­γιών με­τα­τρέ­πε­ται υ­πο­χρεω­τι­κά σε με­το­χές. Η τι­μή με­τα­τρο­πής των ο­μο­λο­γιών σε με­το­χές θα α­ντι­στοι­χεί στο 50% της τι­μής έκ­δο­σης των με­το­χών που εί­χαν δια­τε­θεί στο πλαί­σιο της α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­σης.

Ο έ­λεγ­χος της τρά­πε­ζας

Σύμ­φω­να με την Πρά­ξη Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου (ΠΥΣ) αν οι μέ­το­χοι των τρα­πε­ζών (πα­λαιοί και νέ­οι) κα­λύ­ψουν το 10% των α­παι­τού­με­νων κε­φα­λαίων για την α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση, τό­τε θα δια­τη­ρή­σουν (με πε­ριο­ρι­σμούς) τον έ­λεγ­χο της τρά­πε­ζας. Οι ι­διώ­τες θα α­πο­κτή­σουν το δι­καίω­μα α­γο­ράς (warrant) 9 με­το­χών του ΤΧΣ για κά­θε 1 με­το­χή που θα α­πο­κτή­σουν με την αύ­ξη­ση κε­φα­λαίου.

Η τι­μή ά­σκη­σης του δι­καιώ­μα­τος α­γο­ράς θα εί­ναι η τι­μή έκ­δο­ση της με­το­χής με ε­τή­σιο ε­πι­τό­κιο 3% πλέ­ον πε­ρι­θω­ρίου 1% το πρώ­το έ­τος α­πό την έκ­δο­ση του τίτ­λου, 2% για το 2ο έ­τος, 3% για το τρί­το και 4% για το τέ­ταρ­το και 5% για το υ­πό­λοι­πο διά­στη­μα. Έτσι, αν έ­νας ε­πεν­δυ­τής α­πο­κτή­σει 1 με­το­χή τρά­πε­ζας μέ­σω αύ­ξη­σης κε­φα­λαίου κα­τα­βάλ­λο­ντας 1 ευ­ρώ, θα έ­χει δι­καίω­μα να α­γο­ρά­σει το πρώ­το έ­τος α­πό την έκ­δο­ση του δι­καιώ­μα­τος 9 με­το­χές του ΤΧΣ σε τι­μή 1,04 ευ­ρώ.

Η ά­σκη­ση των δι­καιω­μά­των α­γο­ράς με­το­χών (warrants) των ε­πεν­δυ­τών α­πό το ΤΧΣ πρέ­πει να γί­νει έως και 54 μή­νες α­πό την η­με­ρο­μη­νία έκ­δο­σης των warrants. Το warrant α­πο­τε­λεί δι­καίω­μα και ό­χι υ­πο­χρέω­ση α­γο­ράς. Έτσι αν η με­το­χή δια­πραγ­μα­τεύε­ται σε χα­μη­λό­τε­ρη τι­μή, ο ε­πεν­δυ­τής μπο­ρεί να α­φή­σει το δι­καίω­μα να λή­ξει χω­ρίς ε­πί­πτω­ση.

Χά­νουν οι μι­κρο­μέ­το­χοι

Το ΤΧΣ δεν μπο­ρεί να με­τα­βι­βά­σει δι­καιώ­μα­τα α­γο­ράς για 36 μή­νες α­πό την έκ­δο­σή τους. Δη­λα­δή με­τά α­πό τρία έ­τη θα δια­θέ­σει τις με­το­χές που κα­τέ­χει με δη­μό­σια εγ­γρα­φή. Δη­μιουρ­γού­νται, βέ­βαια, πολ­λά θέ­μα­τα τα ο­ποία χρή­ζουν ι­διαί­τε­ρης με­λέ­της και α­παι­τούν προ­σε­κτι­κή α­νά­γνω­ση ό­λων των με­τα­βλη­τών που συν­θέ­τουν το πρό­βλη­μα. Να α­να­φερ­θού­με, σή­με­ρα, ε­πι­γραμ­μα­τι­κά σε ο­ρι­σμέ­να προ­βλή­μα­τα χω­ρίς κα­μία α­ξιο­λο­γι­κή προ­σπά­θεια:

- Το ι­διο­κτη­σια­κό μέλ­λον των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών. Αν οι πα­λαιοί μέ­το­χοι δεν κα­τα­φέ­ρουν να κα­λύ­ψουν το 10,0% της α­παι­τού­με­νης κε­φα­λαια­κής αύ­ξη­σης τό­τε τί­θε­ται εν αμ­φι­βό­λω αν θα πα­ρα­μεί­νουν οι τρά­πε­ζες σε ελ­λη­νι­κά χέ­ρια και δεν θα πε­ρά­σουν σε ξέ­να ε­πι­χει­ρη­μα­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

- Με­γά­λος α­ριθ­μός μι­κρο­με­τό­χων κιν­δυ­νεύει να χά­σει τα κε­φά­λαιά του.

Η α­νά­γκη για ρευ­στό­τη­τα της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μίας φαί­νε­ται ό­τι πα­ρα­πέ­μπε­ται στις ελ­λη­νι­κές κα­λέν­δες του­λά­χι­στον μέ­χρι να τε­λειώ­σει η α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση των τρα­πε­ζών.

Κώ­στας Με­λάς

1. 1.Δες: Κ. Με­λάς, Οι Σύγ­χρο­νες Κρί­σεις του Πα­γκό­σμιου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού Συ­στή­μα­τος. ΑΑ. Λι­βά­νης 2011.

Οι βα­σι­κές αρ­μο­διό­τη­τες των Επι­τρό­πων

1. Έλεγ­χος των χο­ρη­γή­σεων προς τα πο­λι­τι­κά κόμ­μα­τα.

2. Έλεγ­χος ό­λων των δα­νείων που έ­χουν δο­θεί σε υ­παλ­λή­λους, με­τό­χους, διευ­θυ­ντές και στε­λέ­χη, ό­πως ε­πί­σης και στις συ­ζύ­γους τα τέ­κνα ή τα συγ­γε­νι­κά τους πρό­σω­πα.

3. Ο ρυθ­μός των χο­ρη­γή­σεων προς τις πα­ρα­πά­νω κα­τη­γο­ρίες δεν μπο­ρεί να υ­περ­βαί­νει τον ε­τή­σιο ρυθ­μό χο­ρη­γή­σεων της τρά­πε­ζας.

4. Αυ­στη­ρός έ­λεγ­χος του κό­στους διοί­κη­σης και των ε­ξό­δων προώ­θη­σης και δια­φή­μι­σης.

5. Έλεγ­χος ό­λων των χο­ρη­γή­σεων προς δη­μό­σιους ορ­γα­νι­σμούς και δη­μό­σιες ε­πι­χει­ρή­σεις.

6. Έλεγ­χος της πο­λι­τι­κής ρυθ­μί­σεων και δια­γρα­φών ό­λων των δα­νείων του πα­ρελ­θό­ντος.

7. Αυ­στη­ρός κα­θο­ρι­σμός των α­μοι­βών των διοι­κη­τι­κών στε­λε­χών των τρα­πε­ζών.

8. Επα­να­σύ­στα­ση Επι­τρο­πών Εσω­τε­ρι­κού Ελέγ­χου, Δια­χεί­ρι­σης Κιν­δύ­νου και Κα­νο­νι­στι­κής Συμ­μόρ­φω­σης και ά­με­ση ε­μπλο­κή της Επι­τρο­πής στις πα­ρα­πά­νω λει­τουρ­γίες.

9. Δη­μο­σιο­ποίη­ση των ο­νο­μά­των των με­τό­χων που ε­λέγ­χουν πο­σο­στό του­λά­χι­στον 1% του με­το­χι­κού κε­φα­λαίου α­πό τις τρά­πε­ζες που ε­λέγ­χουν ι­διώ­τες.

10. Δια­μόρ­φω­ση της πι­στω­τι­κής πο­λι­τι­κής κά­θε τρά­πε­ζας σε συ­νερ­γα­σία με το Τα­μείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας τρεις μή­νες με­τά την το­πο­θέ­τη­ση της Επο­πτείας.

11. Πλή­ρης δια­χω­ρι­σμός των αρ­μο­διο­τή­των του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου της τρά­πε­ζας.