Ομολογία αποτυχίας της υφεσιακής πολιτικής

ΤΙ Α­ΠΟ­ΚΑ­ΛΥ­ΠΤΕΙ Η ΝΟ­ΜΙ­ΣΜΑ­ΤΙ­ΚΗ ΕΚ­ΘΕ­ΣΗ ΤΗΣ ΤΡΑ­ΠΕ­ΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛ­ΛΑ­ΔΑΣ

«Πα­ρ’ ό­λα αυ­τά, με­ρι­κά βα­σι­κά συ­μπε­ρά­σμα­τα α­πό την α­νά­λυ­ση των υ­ψη­λό­τε­ρων δη­μο­σιο­νο­μι­κών πολ­λα­πλα­σια­στών -για τα ο­ποία φαί­νε­ται ό­τι υ­πάρ­χει σύ­γκλι­ση α­πό­ψεω­ν- θα πρέ­πει να α­ξιο­λο­γη­θούν και να λη­φθούν κα­ταλ­λή­λως υ­πό­ψη στο σχε­δια­σμό της δη­μο­σιο­νο­μι­κής και οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής στα κρά­τη-μέ­λη της ΕΕ και της ζώ­νης του ευ­ρώ. Σύμ­φω­να με τα συ­μπε­ρά­σμα­τα αυ­τά προ­τεί­νε­ται [….] Μέ­τρα, ό­πως η αύ­ξη­ση των φό­ρων κα­τα­νά­λω­σης, α­κί­νη­της πε­ριου­σίας και χρη­μα­τοοι­κο­νο­μι­κών συ­ναλ­λα­γών, κα­θώς και η μείω­ση των με­τα­βι­βα­στι­κών πλη­ρω­μών και η μείω­ση της δη­μό­σιας κα­τα­νά­λω­σης [που] πε­ριο­ρί­ζουν ση­μα­ντι­κά το τρέ­χον δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα των νοι­κο­κυ­ριών, αλ­λά έ­χουν μι­κρό­τε­ρη ε­πί­πτω­ση μα­κρο­χρό­νια στην προ­σφο­ρά και το δυ­νη­τι­κό προϊόν».

Αυ­τά α­να­φέ­ρο­νται στην Νο­μι­σμα­τι­κή Έκθε­ση της Τρά­πε­ζας της Ελλά­δας [ΤτΕ]. Δη­λα­δή, για την δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή, «φι­λι­κή» προς την α­νά­πτυ­ξη και την α­πα­σχό­λη­ση, τα πα­ρα­πά­νω μέ­τρα έ­χουν υ­φε­σια­κή ε­πί­δρα­ση στην οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλ­λά μα­κρο­πρό­θε­σμα (πό­σο μα­κρο­πρό­θε­σμα;) θα έ­χουν μι­κρό­τε­ρη ε­πί­πτω­ση. Ο ό­ρος «μα­κρο­πρό­θε­σμα», βέ­βαια, δεν μπο­ρεί να έ­χει κα­νέ­να άλ­λο νό­η­μα α­πό αυ­τό της «οι­κο­νο­μι­κής ι­σορ­ρο­πίας», ό­πως αυ­τή εν­νο­εί­ται στο α­πα­γω­γι­κό υ­πό­δειγ­μα της γε­νι­κής οι­κο­νο­μι­κής ι­σορ­ρο­πίας, ο­ποιασ­δή­πο­τε μορ­φής. Επο­μέ­νως, ε­πί της ου­σίας και πρα­κτι­κά, δεν ση­μαί­νει α­πο­λύ­τως τί­πο­τα κα­θώς α­κό­μη και αν ε­πέλ­θει η ε­πι­θυ­μη­τή δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή, με τη μορ­φή της μείω­σης του ελ­λείμ­μα­τος (πρω­το­γε­νούς ή γε­νι­κού), εί­ναι α­πο­λύ­τως βέ­βαιο ό­τι του­λά­χι­στον η α­νερ­γία θα εί­ναι σε πλή­ρη α­νι­σορ­ρο­πία.

Λά­θος δρό­μος

Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, και με βά­ση το πρό­γραμ­μα δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, έ­χου­με πα­ρεμ­βά­σεις οι ο­ποίες ε­πι­βα­ρύ­νουν την ύ­φε­ση. «Η αύ­ξη­ση των φό­ρων ει­σο­δή­μα­τος α­πό ερ­γα­σία και της φο­ρο­λο­γίας των ε­πι­χει­ρή­σεων, κα­θώς και η μείω­ση των δη­μό­σιων δα­πα­νών για ε­πεν­δύ­σεις πε­ριο­ρί­ζουν ση­μα­ντι­κά τις α­να­πτυ­ξια­κές δυ­να­τό­τη­τες της οι­κο­νο­μίας και την α­πα­σχό­λη­ση», ση­μειώ­νε­ται στην έκ­θε­ση της ΤτΕ. Υπάρ­χει, δη­λα­δή, συ­νη­γο­ρία και συμ­φω­νία ό­τι οι αυ­ξή­σεις φό­ρων στους πα­ρα­πά­νω το­μείς προ­κα­λούν ση­μα­ντι­κές υ­φε­σια­κές πιέ­σεις στην οι­κο­νο­μία. Αν συ­γκρί­νου­με τα πα­ρα­πά­νω με το ε­φαρ­μο­ζό­με­νο πρό­γραμ­μα δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής α­ντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ό­τι βρι­σκό­μα­στε σε λά­θος δρό­μο: άλ­λα λέ­με και άλ­λα κά­νου­με! Διό­τι και αύ­ξη­ση στους φό­ρους ει­σο­δή­μα­τος α­πό την ερ­γα­σία έ­χου­με και αύ­ξη­ση της φο­ρο­λο­γίας των ε­πι­χει­ρή­σεων έ­χου­με, ό­πως και μείω­ση των δη­μο­σίων δα­πα­νών προ­κει­μέ­νου να εμ­φα­νί­σου­με ε­πι­τυ­χία στους στό­χους του ελ­λείμ­μα­τος.

Συ­νε­χί­ζει η έκ­θε­ση της ΤτΕ: «Σε χώ­ρες - μέ­λη της ζώ­νης του ευ­ρώ, ό­που ε­φαρ­μό­ζε­ται πρό­γραμ­μα προ­σαρ­μο­γής, η πε­ραι­τέ­ρω διόρ­θω­ση των δη­μο­σιο­νο­μι­κών ελ­λειμ­μά­των κρί­νε­ται α­πο­λύ­τως α­να­γκαία. Βρα­χυ­χρό­νια, εν­δε­χο­μέ­νως θα χρεια­στεί να ε­πα­να­προσ­διο­ρι­στούν οι ε­τή­σιοι δη­μο­σιο­νο­μι­κοί στό­χοι, ως πο­σο­στό του Α­Ε­Π, στις χώ­ρες ό­που η ύ­φε­ση εί­ναι βα­θύ­τε­ρη α­πό την α­να­με­νό­με­νη. Αυ­τό δι­καιο­λο­γεί­ται α­πό το γε­γο­νός ό­τι οι ε­πι­πτώ­σεις της πα­ρα­τε­τα­μέ­νης ύ­φε­σης, της πε­ριο­ρι­σμέ­νης ρευ­στό­τη­τας και του φό­βου για διά­λυ­ση της ζώ­νης του ευ­ρώ, έ­χουν ο­δη­γή­σει σε τό­σο με­γά­λη α­πο­μό­χλευ­ση του ι­διω­τι­κού το­μέα ώ­στε κα­θι­στούν λι­γό­τε­ρο α­πο­τε­λε­σμα­τι­κή την ε­πι­θε­τι­κή και ε­μπρο­σθο­βα­ρή δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή».

Εμπρο­σθο­βα­ρές

Εί­ναι φα­νε­ρή η ο­μο­λο­γία, ό­χι μό­νο του ι­δε­ο­λο­γι­κού αυ­τι­σμού πε­ρί της α­να­γκαίας (α­πο­λύ­του) διόρ­θω­σης των δη­μο­σιο­νο­μι­κών ελ­λειμ­μά­των και της πα­ρα­τε­τα­μέ­νης ύ­φε­σης -προ­ερ­χό­με­νη α­πό πού; Η σύ­γκρι­ση με τα πρατ­τό­με­να εί­ναι α­πο­κα­λυ­πτι­κή: η ε­μπρο­σθο­βα­ρής δη­μο­σιο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή εί­ναι κα­τα­δι­κα­στι­κή -λι­γό­τε­ρο α­πο­τε­λε­σμα­τι­κή, α­να­φέ­ρει «κομ­ψά» η έκ­θε­ση- για την οι­κο­νο­μία. Το υ­πουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών α­να­φέ­ρει το ί­διο συ­μπέ­ρα­σμα ως κρι­τι­κή στο Με­σο­πρό­θε­σμο Πρό­γραμ­μα Δη­μο­σιο­νο­μι­κής Προ­σαρ­μο­γής του Ιου­νίου 2011 (ΜΠΔΠ 2013 - 2016, σελ.13). Το νέο ΜΠΔΠ προ­βλέ­πο­ντας 9,3 δισ. ευ­ρώ το 2013 και μό­λις 2,2 δισ. το 2014 εί­ναι ε­μπρο­σθο­βα­ρές, γε­γο­νός που πα­ρα­δέ­χε­ται και το υ­πουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών (σελ. 31). Πα­ρό­λα αυ­τά, ό­μως, θεω­ρεί ό­τι έ­τσι η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία θα πραγ­μα­το­ποιή­σει έ­να στα­θε­ρό­τε­ρο βή­μα προς την με­γέ­θυν­ση. Ο κα­θείς ό­τι κα­τα­λα­βαί­νει…

«Συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά», συ­νε­χί­ζει η έκ­θε­ση, «η κρί­ση χρέ­ους που α­ντι­με­τω­πί­ζουν αρ­κε­τά κρά­τη-μέ­λη της ΕΕ και η συ­νε­πα­γό­με­νη α­πώ­λεια ε­μπι­στο­σύ­νης των α­γο­ρών κα­θι­στούν α­να­γκαία τη συ­νέ­χι­ση της δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής και την α­ντι­με­τώ­πι­ση των αι­τιών που γεν­νούν τις δη­μο­σιο­νο­μι­κές α­νι­σορ­ρο­πίες». Στην πε­ρί­πτω­ση, δη­λα­δή, της Ελλά­δος η α­ντι­με­τώ­πι­ση της κρί­σης χρέ­ους γί­νε­ται μέ­σω της α­σκού­με­νης δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής; Αυ­τό συμ­βαί­νει ε­δώ και τρία χρό­νια; Τό­τε πως ε­ξη­γεί­ται η διοι­κη­τι­κή α­πο­μείω­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους δύο φο­ρές μέ­χρι τώ­ρα και μια α­να­με­νό­με­νη στο προ­σε­χές μέλ­λο­ν; Θα ή­ταν συ­νε­πέ­στε­ρο να λεχ­θεί ό­τι ε­πι­χει­ρεί­ται να α­ντι­με­τω­πι­σθούν οι λό­γοι που δη­μιουρ­γούν το χρέ­ος, δη­λα­δή τα δη­μο­σιο­νο­μι­κά ελ­λείμ­μα­τα.

Η κρί­ση χρέ­ους, ό­μως, δεν α­ντι­με­τω­πί­ζε­ται με διοι­κη­τι­κές α­πο­μειώ­σεις. Επο­μέ­νως οι χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές α­γο­ρές θα πει­σθούν και θα δεί­ξουν την ε­μπι­στο­σύ­νη στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία με βά­ση τη μείω­ση του δη­μο­σιο­νο­μι­κού ελ­λείμ­μα­τος; Μό­νο; Δεν γνω­ρί­ζουν οι ι­θύ­νο­ντες ό­τι, πλέ­ον, το ζη­τού­με­νο, πρω­τί­στως εί­ναι η με­γέ­θυν­ση του Α­ΕΠ και η δυ­να­τό­τη­τα πα­ρα­γω­γής συ­νε­χών και στα­θε­ρών πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­τω­ν; Δεν ε­κτι­μούν ό­τι πρέ­πει να ε­γκα­τα­λει­φθεί η θέ­ση, η ο­ποία κλο­νί­ζε­ται πα­ντα­χό­θεν, ό­τι σε μια οι­κο­νο­μία σε ύ­φε­ση, και μά­λι­στα τε­ρά­στια, και σε συ­νε­χή δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή δεν μπο­ρεί να εί­ναι εγ­γε­νώς α­να­πτυ­ξια­κή; Ένα δόγ­μα που προήλ­θε α­πό την μα­κρι­νή πα­ρα­τή­ρη­ση της ιρ­λαν­δι­κής οι­κο­νο­μίας, τη δε­κα­ε­τία του 1980; Τα ά­το­μα που α­πο­τε­λούν σή­με­ρα το 27,0% της ε­πί­ση­μης α­νερ­γίας δεν μπο­ρούν να πε­ρι­μέ­νουν την πο­λυ­πό­θη­τη με­γέ­θυν­ση με­τά α­πό δύο χρό­νια η ο­ποία, σύμ­φω­να με ό­λες τις εν­δεί­ξεις, θα εί­ναι και πά­λι jobless;

Το αυ­το­νό­η­το...

«Πα­ράλ­λη­λα», συ­νε­χί­ζει η έκ­θε­ση, «η ύ­παρ­ξη υ­ψη­λό­τε­ρων δη­μο­σιο­νο­μι­κών πολ­λα­πλα­σια­στών φα­νε­ρώ­νει σε με­γά­λο βαθ­μό την α­δυ­να­μία α­ντι­στάθ­μι­σης (ή με­τρια­σμού) των βρα­χυ­χρό­νιων ε­πι­πτώ­σεων της δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής α­πό άλ­λες πο­λι­τι­κές, ό­πως η νο­μι­σμα­τι­κή πο­λι­τι­κή και ο δα­νει­σμός προς την πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία».

Ποιες εί­ναι, ό­μως, οι πο­λι­τι­κές που α­πο­μέ­νουν, α­πό τη με­ριά των α­σκού­ντων την οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή; Κα­μία; Δη­λα­δή θα πε­ρι­μέ­νου­με να α­πο­φα­σί­σουν οι ε­πι­χει­ρη­μα­τίες να ε­πεν­δύ­σου­ν; Όπο­τε το α­πο­φα­σί­σου­ν; Και αν δεν το α­πο­φα­σί­σου­ν; Υπάρ­χει υ­ψη­λή πι­θα­νό­τη­τα (για να μην πω ό­τι εί­ναι, σχε­δόν, βέ­βαιο) ό­τι δεν θα το πρά­ξουν σ΄ αυ­τό το μα­κροοι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο. Χρειά­ζε­ται κά­ποιος να δεί­ξει ή κα­λύ­τε­ρα να α­νοί­ξει το δρό­μο. Να δη­μιουρ­γή­σει θε­τι­κές προσ­δο­κίες. Ποιος θα εί­ναι λοι­πόν ο ε­πι­χει­ρη­μα­τίας ο ο­ποίος θα α­νοί­ξει το δρό­μο; Ας πε­ρι­μέ­νου­με.

Και φθά­νου­με στο εν­δια­φέ­ρον συ­μπέ­ρα­σμα της έκ­θε­σης: «Σε αυ­τήν την ι­διά­ζου­σα οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία, η α­νά­γκη για πο­λι­τι­κές που το­νώ­νουν τη ζή­τη­ση και στη­ρί­ζουν την α­πα­σχό­λη­ση γί­νε­ται ά­με­ση και ε­πι­τα­κτι­κή, προ­κει­μέ­νου η α­πο­κα­τά­στα­ση της βιω­σι­μό­τη­τας των δη­μό­σιων οι­κο­νο­μι­κών να ε­πι­τευχ­θεί με το χα­μη­λό­τε­ρο, και ό­σο το δυ­να­τόν πιο προ­σω­ρι­νό, κό­στος στην α­νά­πτυ­ξη και το πα­ρα­γω­γι­κό δυ­να­μι­κό της κά­θε χώ­ρας».

Η ΤτΕ α­να­φέ­ρει κα­θα­ρά και ξά­στε­ρα την α­νά­γκη πο­λι­τι­κών οι ο­ποίες το­νώ­νουν τη ζή­τη­ση και στη­ρί­ζουν την α­πα­σχό­λη­ση για να γί­νει η α­πο­κα­τά­στα­ση των δη­μο­σίων οι­κο­νο­μι­κών με το μι­κρό­τε­ρο κό­στος. Επι­τέ­λους ει­πώ­θη­κε το αυ­το­νό­η­το. Μέ­νει να δού­με πως ο κα­θέ­νας το εν­νο­εί.

Κώ­στας Με­λάς

ΣΤΟ 6,9% Η Υ­ΦΕ­ΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛ­ΛΑ­ΔΑ

Σε ύ­φε­ση και η Ευ­ρω­ζώ­νη

Στο 6,9% α­νέρ­χε­ται η ύ­φε­ση στην Ελλά­δα [7,2% κα­τά την Eurostat] το τρί­το τρί­μη­νο του 2012, η με­γα­λύ­τε­ρη στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Ει­δι­κοί ε­κτι­μούν ό­τι ε­φό­σον κα­τά το τέ­ταρ­το τρί­μη­νο η μείω­ση του Α­ΕΠ εί­ναι στο ε­πί­πε­δο του 6,1%, τό­τε η κυ­βέρ­νη­ση θα... πα­νη­γυ­ρί­σει την ε­πί­τευ­ξη του στό­χου του Με­σο­πρό­θε­σμου Προ­γράμ­μα­τος για ύ­φε­ση 6,5% στο σύ­νο­λο του 2012! Σύμ­φω­να με την κυ­βέρ­νη­ση, το 2013 η ύ­φε­ση θα α­νέλ­θει στο 4,5% για να έ­χου­με α­πό στα­θε­ρο­ποίη­ση 0,2% έως ύ­φε­ση 2% το 2014, σύμ­φω­να με τον ΟΟ­ΣΑ. Να ση­μειω­θεί ό­τι το 2010 εί­χα­με ύ­φε­ση της τά­ξης του 4,85% και το 2011 7,15%.

Η κοι­νο­τι­κή στα­τι­στι­κή υ­πη­ρε­σία Eurostat α­να­κοί­νω­σε ό­τι με δύο συ­νε­χό­με­να τρί­μη­να αρ­νη­τι­κής ε­ξέ­λι­ξης του Α­Ε­Π, η Ευ­ρω­ζώ­νη ει­σήλ­θε και ε­πί­ση­μα σε ύ­φε­ση, για δεύ­τε­ρη φο­ρά στην ι­στο­ρία της. Την πρώ­τη ή­ταν το 2008, με την πα­γκό­σμια χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή κρί­ση, α­πό την ο­ποία ε­ξήλ­θε το τρί­το τρί­μη­νο του 2009. Μά­λι­στα, για πρώ­τη φο­ρά γί­νε­ται έκ­δη­λη η ε­πι­δεί­νω­ση της κα­τά­στα­σης στις ι­σχυ­ρές οι­κο­νο­μι­κά χώ­ρες που έ­χουν και τη μέ­γι­στη πι­στο­λη­πτι­κή ι­κα­νό­τη­τα, οι ο­ποίες δεν πλήτ­το­νται α­πό ε­θνι­κές πο­λι­τι­κές λι­τό­τη­τες, αλ­λά α­πό το «φρέ­νο» στις ε­ξα­γω­γές τους προς τον κοι­νο­τι­κό Νό­το. Έτσι, σε ύ­φε­ση βρέ­θη­κε η Φιν­λαν­δία [-1,1 και -0,1 το β΄ και γ΄ τρί­μη­νο] και η Ολλαν­δία [0,1 και -1,1], ε­νώ ση­μα­ντι­κή ε­πι­βρά­δυν­ση κα­τα­γρά­φε­ται στην Αυ­στρία και στη Γερ­μα­νία, ό­που για πρώ­τη φο­ρά, τα τε­λευ­ταία χρό­νια, η ε­τή­σια αύ­ξη­ση του Α­ΕΠ ή­ταν χα­μη­λό­τε­ρη της πο­σο­στιαίας μο­νά­δας.