|
Του Κýρκου ΔοξιÜδη* απü την Εφημερßδα των Συντακτþν της 26/3/2013
Περιστατικü πρþτο: Ο βουλευτÞς του ΣΥΡΙΖΑ ΒαγγÝλης Διαμαντüπουλος κατηγορεßται üτι «στοχοποιεß σε ομιλßα του το Mall, τÝσσερις ημÝρες πριν απü το τρομοκρατικü χτýπημα, και καλεß απροκÜλυπτα τους συντρüφους του να πÜρουν τα üπλα», επß τη βÜσει ενüς βßντεο με αποσπÜσματα δηλþσεþν του επιλεγμÝνα κατÜ τÝτοιον τρüπο þστε να προκýπτει Ýνα νüημα ακριβþς αντßθετο προς τα üσα üντως εßπε.
Περιστατικü δεýτερο: Ο ΑλÝξης Τσßπρας εγκαλεßται, εμμÝσως πλην σαφÝστατα, για ýποπτες διασυνδÝσεις με τον μεγαλοεπιχειρηματßα Τζορτζ Σüρος, επειδÞ μßλησε σε συνÝδριο συγχρηματοδοτοýμενο απü ινστιτοýτο ιδρυθÝν απü εκεßνον.
Περιστατικü τρßτο: Ο ΣΥΡΙΖΑ καταγγÝλλεται üτι «στις 2/5/2010 μÝσω του επßσημου κομματικοý του εντýπου, της εφημερßδας ”ΑυγÞ”, εξυμνοýσε με ολοσÝλιδη καταχþριση την εταιρεßα ”Ελληνικüς Χρυσüς Α.Ε.”», με πειστÞριο την παρουσßαση φρÜσεων απü τη διαφÞμιση της εν λüγω εταιρεßας ως θÝσεων της «ΑυγÞς» και του ßδιου του ΣΥΡΙΖΑ.
Τα τρßα περιστατικÜ συνÝβησαν σε διÜστημα που δεν ξεπερνÜει τον ενÜμιση μÞνα. Ως γεγονüτα που εντÜσσονται στη σφαßρα του (πολιτικοý) λüγου, βÝβαια, δεν μποροýν να συγκριθοýν με τις υλικÝς, κοινωνικÝς και πολιτικÝς επιπτþσεις των μνημονιακþν μÝτρων -πολλÝς απü τις οποßες, ιδßως üσο περνÜει ο καιρüς, προσλαμβÜνουν ολοÝνα και περισσüτερο τραγικü χαρακτÞρα. Η σημασßα τους συνßσταται κυρßως στο üτι αποτελοýν ενδεßξεις μιας γενικüτερης τÜσης, που Ýχει αρχßσει να διαφαßνεται στον τρüπο με τον οποßο ασκοýν πολιτικÞ τα κüμματα της συγκυβÝρνησης.
Οι πρακτικÝς του πολιτικοý λüγου, στις σημερινÝς συνθÞκες, ακολουθοýν την πολωμÝνη κατÜσταση που επικρατεß στην πολιτικÞ σκηνÞ εν γÝνει. Τα χαρακτηριστικÜ της πüλωσης στη σφαßρα του πολιτικοý λüγου εßναι γνωστÜ: σκληροß -και συχνÜ Üδικοι- χαρακτηρισμοß του αντιπÜλου, τÜση για υπερβολÞ, απλουστευτικÝς γενικεýσεις, φραστικÝς ακρüτητες και τα συναφÞ. Απομονþνω üμως τα τρßα παραπÜνω περιστατικÜ για την ιδιαιτερüτητÜ τους.
ΚατÜ τις τελευταßες δεκαετßες, με τη λεγüμενη «Ýκρηξη» των μÝσων μαζικÞς επικοινωνßας, και ιδßως τþρα, την εποχÞ του Διαδικτýου, η προπαγÜνδα, με την παλαιÜ μορφÞ της πασιφανοýς και χονδροειδοýς παραποßησης εßτε της πραγματικüτητας εßτε των λεγομÝνων του αντιπÜλου, Ýχει καταστεß ανÝφικτη. Τα «προπαγανδιστικÜ Þθη» Ýχουν εκλεπτυνθεß και οι προπαγανδιστικÝς τεχνικÝς Ýχουν γßνει πολý πιο Ýμμεσες και περßτεχνες, üχι βÝβαια επειδÞ οι προπαγανδιστÝς απÝκτησαν την αßσθηση του «fair play», αλλÜ απλοýστατα επειδÞ τα σýγχρονα μÝσα καθιστοýν την πρüσβαση στην απλÞ πληροφορßα ασýγκριτα ευκολüτερη απü παλιüτερα (ιδßως απü τις περιüδους με συνθÞκες πολÝμου Þ/και δικτατορßας). Στη σημερινÞ εποχÞ, μια χοντροκομμÝνη παραποßηση εßναι περßπου βÝβαιο üτι θα αποβεß μποýμερανγκ για τον προπαγανδιστÞ –εκτüς απü τις περιπτþσεις τυφλωμÝνων οπαδþν της ÜποψÞς του, που δεν χρειÜζεται να πειστοýν οýτως Þ Üλλως.
Ποý οφεßλεται, λοιπüν, η διολßσθηση σε τÝτοιου εßδους χονδροειδÞ προπαγÜνδα παλαιÜς κοπÞς, και μÜλιστα σε τρεις -μÝχρι στιγμÞς- περιπτþσεις, στην οποßα περιÝπεσαν οι προπαγανδιστικοß μηχανισμοß της συγκυβÝρνησης κατÜ τις τελευταßες εβδομÜδες; Την εξÞγηση επß τη βÜσει του «πανικοý» θα Þθελα να την πιστÝψω, αλλÜ μου φαßνεται υπερβολικÜ αισιüδοξη. Θα αντιπροτεßνω κÜποιαν Üλλη, που ßσως φÝρνει λßγο προς (πολιτικο-)επιστημονικÞ φαντασßα, αλλÜ φοβÜμαι πως δεν εßναι.
Ο üρος «πανικüς» μÜλλον εßναι υπερβολικüς, ο üρος üμως «αßσθηση απειλÞς» δεν εßναι καθüλου. Οι καθεστωτικÝς δυνÜμεις αισθÜνονται απειλημÝνες. Το ενδιαφÝρον üμως εßναι üτι η πηγÞ της απειλÞς δεν περιορßζεται σε Ýνα συγκεκριμÝνο κüμμα, στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλÜ οýτε καν στην ΑριστερÜ γενικüτερα. Η κýρια απειλÞ για τις δυνÜμεις που ταυτßζονται με τις μνημονιακÝς πολιτικÝς εßναι το ßδιο το δημοκρατικü πολßτευμα, η ßδια η δημοκρατßα. Αυτü δεν εßναι σχÞμα λüγου: οι καθεστωτικÝς δυνÜμεις, απü τον περασμÝνο ΜÜιο, Ýχουν αρχßσει να ανησυχοýν για την πολý πραγματικÞ πιθανüτητα üτι το ßδιο αυτü το κοινοβουλευτικü σýστημα απü το οποßο αντλοýν τη νομιμοποßησÞ τους θα επιτρÝψει στην ΑριστερÜ να ανÝλθει στην εξουσßα.
Δημοκρατßα üμως δεν εßναι μüνον οι εκλογÝς για το Κοινοβοýλιο, εßναι Ýνα ολüκληρο σýστημα θεσμþν και δικαιωμÜτων, Üρρηκτα συνδεüμενων με τη διαδικασßα τοý εκλÝγειν και εκλÝγεσθαι. Ισως το πιο κρßσιμο απü αυτÜ, ακριβþς ως προς την εκλογικÞ διαδικασßα, εßναι το δικαßωμα της ελευθερßας του λüγου μαζß με τους θεσμοýς που το εξασφαλßζουν. Πριν απü την κρßση, σε αυτüν τον τομÝα δεν υπÞρχε σοβαρÞ απειλÞ. Το δικαßωμα της ελευθερßας του λüγου Þταν ανεκτü, εφüσον οι «κανüνες του παιχνιδιοý» στη σφαßρα του λüγου διαμορφþνονταν σε τερÜστιο βαθμü ανεμπüδιστα απü τα καθεστωτικÜ ΜΜΕ. Η μαζικÞ ανÝχεια και εξαθλßωση, που επÝφεραν η κρßση και τα μνημüνια, üμως Ýχουν καταστÞσει την εξουσιαστικÞ επενÝργεια των επικρατοýντων μÝσων ανεπαρκÞ. Η αγανÜκτηση πολλþν ανθρþπων τοýς ωθεß να θÝλουν να ακοýσουν και Üλλες φωνÝς: αντι-μνημονιακÝς, αντι-νεοφιλελεýθερες, αριστερÝς.
Σε αυτÞ τη νÝα κατÜσταση, η ιδανικÞ λýση για τους κυβερνþντες θα Þταν η επιβολÞ λογοκρισßας. Οσο υπÜρχουν ακüμη οι θεσμοß που δεν επιτρÝπουν κÜτι τÝτοιο, δηλαδÞ üσο υπÜρχει δημοκρατßα, οι κυβερνþντες προσφεýγουν στο πλησιÝστερο υποκατÜστατο της λογοκρισßας. Αν δεν μπορεßς να καταστεßλεις τον ßδιο τον λüγο του αντιπÜλου, αν δεν μπορεßς να τον εξαναγκÜσεις στη σιωπÞ, τι πιο κοντινü σε αυτü απü το να παραποιεßς χονδροειδþς τη σημασßα των λεγομÝνων του; Τα τρßα περιστατικÜ που ανÝφερα στην αρχÞ δεν εßναι οýτε «κουτοπονηριÜ» της συγκυβÝρνησης οýτε απλü σýμπτωμα του «πανικοý» της. Εßναι ακüμα μια Ýνδειξη, στη σφαßρα του λüγου αυτÞ τη φορÜ, μιας μεθοδευμÝνης, στρατηγικÜ σχεδιασμÝνης, πορεßας προς τον αυταρχισμü, μιας πορεßας που θα επιταχýνεται üσο η αßσθηση απειλÞς απü τη δημοκρατßα θα επιτεßνεται. (οι υπογραμμßσεις, δικÝς μας).
……………………………………………………….
*ΔιδÜσκει ΚοινωνικÞ Θεωρßα με ειδßκευση στην επικοινωνßα στο ΤμÞμα ΠολιτικÞς ΕπιστÞμης και Δημüσιας Διοßκησης του Πανεπιστημßου Αθηνþν.
|
