Η κοινÞ λογικÞ λÝει üτι üσο προοδεýει η ανθρωπüτητα τüσο λιγüτερο θα Ýπρεπε να εργÜζονται οι Üνθρωποι για να ικανοποιοýν τις ανÜγκες τους. ¶λλωστε, απü την αρχαιüτητα, βλÝποντας την ανÜπτυξη των παραγωγικþν δυνÜμεων και πιο συγκεκριμÝνα των υφαντουργικþν μηχανþν του Ηφαßστου, ο ΑριστοτÝλης εκτιμοýσε üτι αυτÝς θα μποροýσαν να συμβÜλλουν στην κατÜργηση της δουλεßας, αντικαθιστþντας τη ζωντανÞ εργασßα των δοýλων.
Πιο πρüσφατα, ουτοπικοß στοχαστÝς θεωροýσαν üτι στις ιδανικÝς τους πολιτεßες θα αρκοýσε να δουλεýουν οι Üνθρωποι το πολý 4-6 þρες των ημÝρα για να ικανοποιÞσουν τις ανÜγκες τους, ενþ για τον Μαρξ η μεßωση της εργÜσιμης μÝρας αποτελοýσε θεμελιακÞ προûπüθεση για την επßτευξη της κομμουνιστικÞς χειραφÝτησης.
Και, πρÜγματι, με τους αγþνες των εργαζομÝνων σε üλο τον κüσμο Ýνα μεγÜλο τμÞμα της ανθρωπüτητας οδηγÞθηκε στην καθιÝρωση του 8ωρου, της αργßας της ΚυριακÞς και σε ορισμÝνες χþρες και του βδομαδιÜτικου 37ωρου.
Να üμως που η λογικÞ του καπιταλισμοý εßναι αντßθετη με την κοινÞ λογικÞ. ¸τσι η ζωþδης κατÜσταση, εκεßνη δηλαδÞ που συνδÝει την ανθρþπινη δραστηριüτητα με την αναγκαιüτητα, αντß να ξεπερνιÝται, επεκτεßνεται – και αντß η ανθρωπüτητα να ξεμπερδεýει με την προúστορßα και να περνÜει στην πραγματικÞ ιστορßα της, φαßνεται να επιστρÝφει στην κατÜσταση της περιüδου της πρωταρχικÞς συσσþρευσης, τüτε που οι Üνθρωποι δοýλευαν μÝχρι να φθÜσουν στα üρια της εξÜντλησης τους.
ΔιÜ του λüγου το αληθÝς, πÝρα απü το üτι συμβαßνει γýρω μας με την παρÜλληλη με την ανεργßα επÝκταση της εργÜσιμης μÝρας χιλιÜδες εργαζομÝνων, οι οποßοι πιο συχνÜ δεν πληρþνονται καμßα υπερωρßα, πÝρα απü τους εργαζüμενους που δουλεýουν δßχως να πληρþνονται, με την ελπßδα üτι κÜποτε αυτü θα συμβεß, παραθÝτω τρßα περιστατικÜ που μου Ýγιναν γνωστÜ κατÜ τη διÜρκεια των πασχαλινþν διακοπþν.
Το πρþτο Ýχει να κÜνει με την εμπειρßα κüρης φßλων, που για Ýνα διÜστημα δοýλευε ως αρχιτεκτüνισσα στην Ιαπωνßα. ΩρÜρια εργασßας απü τις 9 το πρωß μÝχρι τη διÝλευση του τελευταßου μÝσου μαζικÞς μεταφορÜς, δηλαδÞ μÝχρι περßπου τα μεσÜνυχτα.
Και üταν ζÞτησε να φεýγει λßγο πιο νωρßς , δηλαδÞ κατÜ τις 10 το βρÜδυ, οι εργοδüτες στραβομουτσοýνιασαν.
Το δεýτερο Ýχει να κÜνει με φßλο που δουλεýει ως στÝλεχος σε μεγÜλη χρηματιστηριακÞ εταιρεßα στο Λονδßνο. Σýνηθες ωρÜριο εργασßας, 12 þρες τη μÝρα, το οποßο συχνÜ επεκτεßνεται και σε αρκετÜ περισσüτερες. ΜÜλιστα το δÝλεαρ για να αποδÝχεται αυτοýς τους üρους εßναι, μεταξý Üλλων, üτι Ýπειτα απü Ýνα χρονικü διÜστημα απασχüλησης του στην εν λüγω εταιρεßα θα μπορÝσει να γßνει μικρομÝτοχος της.
Το τρßτο περιστατικü Ýχει να κÜνει με μια Αρβανιτοποýλα απασχολοýμενη στην ΚÝρκυρα. Εργασßα σε εστιατüριο. ΩρÜριο, 13 þρες την ημÝρα: 10 το πρωß με 11 το βρÜδυ, με Ýνα μικρü διÜλειμμα γýρω στις πÝντε.
ΚÜτω απü αυτÝς τις συνθÞκες üχι μüνον το δικαßωμα στην τεμπελιÜ του ΛαφÜργκ δεν μπορεß να ασκηθεß, Üλλα οýτε το ευρýτερο δικαßωμα της στοιχειþδους απüλαυσης της ζωÞς. Για να μη μιλÞσουμε για την «πολυτÝλεια» της üποιας πολιτιστικÞς δραστηριüτητας, Þ ακüμη για την ακüμη μεγαλýτερη «πολυτÝλεια» μιας δραστηριüτητας που ξεφεýγει απü τον καταστροφικü για την ανÜπτυξη μιας ολοκληρωμÝνης προσωπικüτητας στενü καταμερισμü της εργασßας.
Και üμως, üλα αυτÜ εßναι Üμεσα πραγματοποιÞσιμα αν φýγουν απü τη μÝση οι þρες εργασßας που δαπανþνται για το κÝρδος, αν υπÞρχε μια σχεδιοποιημÝνη οικονομßα, οπüτε και δεν θα υπÞρχαν Üνεργοι και συνεπþς üσοι δοýλευαν θα δοýλευαν λιγüτερο, αν καταργοýνταν οι περιττÝς για την ανθρωπüτητα δαπÜνες, üπως οι στρατιωτικÝς, αν καλýπτονταν οι πραγματικÝς ανÜγκες των ανθρþπων και üχι εκεßνες που διαμορφþνονται με μοναδικü σκοπü το κÝρδος, αν υπÞρχε εκμηχανισμüς της αγροτικÞς παραγωγÞς των υπανÜπτυκτων χωρþν.
Αν, δηλαδÞ, τελειþναμε μια και καλÞ με τον παραλογισμü του μονοθεúσμοý του χρÞματος και του κÝρδους. ΜÞπως λοιπüν και απü αυτÞν την οπτικÞ γωνßα Þλθε η þρα να σκεφτοýμε üτι υπÜρχει Üλλος, εκτüς των τειχþν, δρüμος;