«Ανασκοπþντας τη ζωÞ μου, πιστεýω üτι δοýλευα με αρκετÞ τιμιüτητα και αφοσßωση για να εδραιþσω την επαναστατικÞ κατÜκτηση»
Ο ΕρνÝστο ΓκεβÜρα ντε λα ΣÝρνα γεννÞθηκε στις 14 Ιουνßου (Þ ΜαÀου) 1928 στο ΡοσÜριο της ΑργεντινÞς. Η οικογÝνειÜ του Þταν μßα απü εκεßνες της αργεντινÞς ολιγαρχßας, με ισπανικÝς και ιρλανδικÝς καταβολÝς, ωστüσο, οι γονεßς του υπÞρξαν προοδευτικοß, ενþ διατηροýσαν και επαφÝς με ανθρþπους χαμηλüτερων κοινωνικþν στρωμÜτων,προκαλþντας τις αντιδρÜσεις των μελþν της τÜξης τους.
Ο ΕρνÝστο Þταν μüλις δýο ετþν üταν διαπιστþθηκε üτι πÜσχει απü Üσθμα, ασθÝνεια που τον συνüδευσε καθüλη τη διÜρκεια της ζωÞς του. Αντß να προφυλÜσσεται, προσπαθοýσε να σκληραγωγηθεß μÝσω του αθλητισμοý.
Το 1947 γρÜφτηκε στην ιατρικÞ σχολÞ του πανεπιστημßου του ΜπουÝνος ¶ιρες, üπου ολοκλÞρωσε τις σπουδÝς του το1953, χωρßς üμως να ακολουθÞσει την πρακτικÞ Üσκηση, που Þταν απαραßτητη για να εξασκÞσει το επÜγγελμα του γιατροý.
Μεταξý 1951 και 1952 ο ΓκεβÜρα ταξßδεψε για επτÜ μÞνες με μοτοσικλÝτα και ωτοστüπ στη ΛατινικÞ ΑμερικÞ(ΑργεντινÞ, ΧιλÞ, Βολιβßα, Περοý, Κολομβßα, ΒενεζουÝλα) μαζß με το φßλο του ΑλμπÝρτο ΓκρανÜδο.
Αφοý πÞρε το πτυχßο του στην ιατρικÞ, ξεκßνησε το δεýτερο μεγÜλο ταξßδι του στη Λατ. ΑμερικÞ: Βολιβßα,Περοý, Ισημερινüς, ΠαναμÜς, Κοστα Ρßκα, Ονδοýρα και Σαλβαδüρ. Το ΔεκÝμβριο του1953 φτÜνει στη ΓουατεμÜλα.
Στις 27 Ιουνßου του 1954,πραξικüπημα στη ΓουατεμÜλα, σχεδιασμÝνο απü τις ΗΠΑ, ανατρÝπει τον πρüεδρο Χακüμπο ΑρμπÝνς ΓκουσμÜν και εγκαθιδρýει στρατιωτικÞ χοýντα. Το πραξικüπημα θα μεßνει γνωστü ως «Πραξικüπημα της ΜπανÜνας», αφοý πραγματοποιÞθηκε απü την CIAπροκειμÝνου να διασφαλιστοýν τα συμφÝροντα των αμερικανικþν μονοπωλßων και ιδιαßτερα της United Fruit Company, που Þλεγχε το 42% της καλλιεργÞσιμης γης της χþρας. Το πραξικüπημα οργανþθηκε αφοý η δημοκρατικÜ εκλεγμÝνη κυβÝρνηση της ΓουατεμÜλας ψÞφισε νüμο για την αναδιανομÞ της γης που ανÞκε σε ξÝνες πολυεθνικÝς στους αγρüτες της χþρας.
Ο ΓκεβÜρα μετÝχει στην Ýνοπλη πολιτοφυλακÞ της κομμουνιστικÞς νεολαßας, που επιχειρεß να αντισταθεß στους εισβολεßς. Καταζητοýμενος απü την αστυνομßα του νÝου καθεστþτος, ζητÜ στα τÝλη Ιουλßου Üσυλο στην πρεσβεßα της ΑργεντινÞς, ενþ το ΣεπτÝμβριο καταφεýγει στο Μεξικü. Το φθινüπωρο του 1954, η CIA ανοßγει ατομικü φÜκελο για τον ΕρνÝστο.
Το 1955 γνωρßζει τον εξüριστο ΦιντÝλ ΚÜστρο και τους συντρüφους του, ενþ μετÝχει και στην ανασυγκρüτηση του ΚινÞματος της26ης Ιουλßου, επαναστατικÞς ομÜδας με ηγÝτη τον ΚÜστρο, η οποßα τßθεται υπÝρ μßας γεωργικÞς μεταρρýθμισης αναδιανομÞς της γης. Τüτε λαμβÜνει και το προσωνýμιο «Τσε». Τον ßδιο χρüνο παντρεýεται την περουβιανÞ Ιλντα ΓκαντÝα και ταξιδεýει στη ΤσιÜπας και το ΓιουκατÜν του Μεξικοý.
Το 1956, Ýτος γÝννησης της κüρης του, αφοý συλληφθεß απü την αστυνομßα του Μεξικοý και κρατηθεß για 57 ημÝρες,επιβιβÜζεται με μÝλη του ΚινÞματος της 26ης Ιουλßου στο πλοιÜριο ΓκρÜνμα. ΚατÜ την απüβασÞ τους στην Κοýβα στις 2 Δεκεμβρßου, δÝχονται επßθεση απü τα στρατεýματα του καθεστþτος του Μπατßστα, απü την οποßα επιζοýν τελικÜ 15-20αντÜρτες. Ο Τσε τραυματßζεται και με τους υπüλοιπους 21 επιζÞσαντες καταφεýγουν στη ΣιÝρα ΜαÝστρα.
Το 1957 σημειþνονται οι πρþτες επιτυχßες των ανταρτþν. Ο Τσε προβιβÜζεται σε κομαντÜντε κι αναλαμβÜνει τον Ιοýλιο τη διοßκηση της δεýτερης επαναστατικÞς φÜλαγγας.
Το 1958 οι αντÜρτες περνοýν στην επßθεση, με τη φÜλαγγα του Τσε να διασχßζει την ανατολικÞ Κοýβα και να καταφεýγει στα βουνÜ του ΕσκαμπρÝ στο κÝντρο του νησιοý.
Τις τελευταßες ημÝρες του 1958σημειþνεται η τελικÞ νßκη των επαναστατþν στη μÜχη της ΣÜντα ΚλÜρα.
Την 1η Ιανουαρßου του 1959, ο ΦουλχÝνσιο Μπατßστα ανατρÝπεται απü τους επαναστÜτες. Ο ΓκεβÜρα αναλαμβÜνει διοικητÞς της στρατιωτικÞς ακαδημßας, αποκτÜ την κουβανικÞ υπηκοüτητα και οργανþνει τις δßκες των βασανιστþν του παλιοý καθεστþτος.
Μεταξý Ιουνßου και Σεπτεμβρßου,προχωρÜ στην πρþτη διεθνÞ περιοδεßα του σε Αßγυπτο, ΣουδÜν, Ινδßα, Ινδονησßα,Γιουγκοσλαβßα και ΚεûλÜνη, για τη δημιουργßα δεσμþν ανÜμεσα στην Κοýβα και το Μπλοκ των Αδεσμεýτων. Τον Οκτþβριο αναλαμβÜνει διευθυντÞς του Εθνικοý Ινστιτοýτου ΑγροτικÞς Μεταρρýθμισης, και το ΝοÝμβριο πρüεδρος της ΕθνικÞς ΤρÜπεζας.
Την ßδια χρονιÜ παßρνει διαζýγιο και παντρεýεται τη δεýτερη γυναßκα του, ΑλÝιδα ΜÜρτς. Τον επüμενο χρüνο γεννιÝται το δεýτερο παιδß του, η ΑλÝιδα.
Το 1960 εκδßδει το βιβλßο του"Ο Ανταρτοπüλεμος". Ακολουθεß δεýτερη περιοδεßα του σε Τσεχοσλοβακßα,ΕΣΣΔ, Κßνα, Β. ΚορÝα και Αν. Γερμανßα.
Το 1961 αναλαμβÜνει υπουργüς Βιομηχανßας της Κοýβας. Το ΜÜρτιο του ßδιου Ýτους ακολουθεß απüβαση μισθοφüρων της CIA στον Κüλπο των Χοßρων, η οποßα και αποκροýεται απü τους Κουβανοýς.
Τον ßδιο χρüνο, απορρßπτει σε ομιλßα του στην οικονομικÞ διÜσκεψη του Οργανισμοý Αμερικανικþν Κρατþν, την`Συμμαχßα για την Πρüοδο' που εισηγοýνται οι ΗΠΑ για τη ΛατινικÞ ΑμερικÞ. Το1962, η Κοýβας εκδιþκεται απü τον Οργανισμü Αμερικανικþν Κρατþν, ενþ οι ΗΠΑ επιβÜλλουν πλÞρη εμπορικü αποκλεισμü εις βÜρος της.
ΕπιπλÝον, το 1962 ακολουθεß η «Δεýτερη διακÞρυξη της ΑβÜνας»,υπÝρ του επαναστατικοý αγþνα σε παναμερικανικÞ κλßμακα, ενþ ο Τσε επισκÝπτεται και την ΕΣΣΔ, üπου και υπογρÜφει συμφωνßα για οικονομικÞ συνεργασßα. Ακολουθεß η Κρßση των πυραýλων (22-28/10), με τους Κουβανοýς να εξοργßζονται για το«ποýλημα» του Χρουστσüφ.
Το 1963 συλλαμβÜνεται και φυλακßζεται η μητÝρα του στην ΑργεντινÞ. Ο ßδιος ταξιδεýει στην Τσεχοσλοβακßα και την Αλγερßα και κυκλοφορεß το κεßμενü του «Ο ανταρτοπüλεμος: μια μÝθοδος»,στο οποßο υποστηρßζει την αναγκαιüτητα της Ýνοπλης πÜλης σε πανηπειρωτικÞ κλßμακα.
Το 1964 εκπροσωπεß την Κοýβα στην παγκüσμια διÜσκεψη για το εμπüριο και την ανÜπτυξη, στη Γενεýη. Ακολουθεß τρßτη και τελευταßα επßσκεψÞ του στη Μüσχα. Το ΝοÝμβριο, σε ομιλßα του στο ΣαντιÜγο της Κοýβας, καταγγÝλλει την «ηττοπÜθεια» των Κομμουνιστικþν ΚομμÜτων της Λατ.ΑμερικÞς. Το ΔεκÝμβριο επισκÝπτεται τη Ν. Υüρκη, üπου και αφιερþνει την ομιλßα του στη ΓΣ του ΟΗΕ στην υπερÜσπιση των απελευθερωτικþν κινημÜτων του Τρßτου Κüσμου. Ακολουθεß τρßμηνη περιοδεßα του στην ΑφρικÞ (Αλγερßα, Μαλß, Κονγκü-Μπραζαβßλ,ΓουúνÝα, ΓκÜνα, ΔαχομÝη, Αßγυπτος, Τανζανßα) και την Κßνα, που θα διαρκÝσει μÝχρι το ΜÜρτιο του 1965.
Το 1965 γεννιÝται και το πÝμπτο παιδß του. Το ΦεβρουÜριο θα δþσει την τελευταßα δημüσια ομιλßα του στο ΑλγÝρι,στο 2ο Οικονομικü ΣεμινÜριο ΑφροασιατικÞς Αλληλεγγýης. Καλεß σε ενιαßο ιμπεριαλιστικü αγþνα σε παγκüσμια κλßμακα, και ασκεß Ýντονη κριτικÞ στις Üνισες ανταλλαγÝς μεταξý του "σοσιαλιστικοý μπλüκ" και του Τρßτου Κüσμου.ΜετÜ την επιστροφÞ του στην Κοýβα, προχωρÜ στην τελευταßα δημüσια εμφÜνισÞ του στο αεροδρüμιο της ΑβÜνας.
Το ΜÜρτιο του 1965, παραιτεßται απü üλα τα επßσημα αξιþματα και την κουβανικÞ υπηκοüτητα και αναχωρεß μυστικÜ για την ΑφρικÞ. ΦτÜνει στο Νταρ-Ες- ΣαλÜμ της Τανζανßας και μαζß με περßπου 150Κουβανοýς εθελοντÝς μετÝχει στο επαναστατικü κßνημα του Κονγκü-Ζαúρ(ΜÜιος-ΝοÝμβριος). ΜετÜ την Þττα των επαναστατþν, αποχωρεß απü το Κονγκü.
Το 1966 παραμÝνει ινκüγκνιτο στο Νταρ-Ες-ΣαλÜμ. Εκεß προχωρÜ στη συγγραφÞ μιας φιλοσοφικÞς πραγματεßας και μιας οξεßας κριτικÞς του σοβιετικοý Εγχειριδßου ΠολιτικÞς Οικονομßας, που μÝνει αδημοσßευτη μÝχρι σÞμερα. Ακολουθεß ταξßδι του στην ΠρÜγα, üπου παραμÝνει επßσης ινκüγκνιτο, προετοιμÜζοντας την επικεßμενη επιχεßρησÞ του στη Λατ.ΑμερικÞ. Ο Τσε επιλÝγει τη Βολιβßα για τη δημιουργßα αντÜρτικης εστßας με στüχο τον ανταρτοπüλεμο σε παναμερικανικÞ κλßμακα. Τον Ιοýλιο επιστρÝφει κρυφÜ στην Κοýβα για τις προετοιμασßες.
Το ΝοÝμβριο φτÜνει στη Λα Πας με το ψευδþνυμο Αδüλφο ΜÝνα ΓκονσÜλες, και εγκαθßσταται στην αντÜρτικη βÜση του Νακαχουασοý. Ακολουθεß ρÞξη με το γενικü γραμματÝα του ΚΚ Βολιβßας, ΜÜριο Μüνχε, για το ζÞτημα της καθοδÞγησης του Ýνοπλου αγþνα.
Το 1967, το Κομμουνιστικü Κüμμα Βολιβßας καταγγÝλλει το αντÜρτικο και προχωρÜ σε διαγραφÞ των μελþν της νεολαßας του που ακολοýθησαν τον ΓκεβÜρα. Το ΜÜρτιο ο στρατüς ανακαλýπτει την παρουσßα των ανταρτþν και καταλαμβÜνει τη βÜση του Νακαχουασοý.
Στις 23 Μαρτßου πραγματοποιεßται η πρþτη επιθετικÞ ενÝργεια του Εθνικοαπελευθερωτικοý Στρατοý (ELN) του Τσε. Στις16 Απριλßου δημοσιεýεται το μÞνυμα του Τσε προς την ΤριηπειρωτικÞ: «Εμπρüς για2,3, πολλÜ ΒιετνÜμ».
Οι συγκροýσεις του ELN με τον βολιβιανü στρατü Þταν τακτικÝς. O Τσε ΓκεβÜρα και οι αντÜρτες του δεν κατÜφεραν να προσελκýσουν τους φτωχοýς Βολιβιανοýς αγρüτες και η προσπÜθειÜ του να φÝρει την επανÜσταση και στην Βολιβßα κατÝληξε σε αποτυχßα.
Στις 8 Οκτωβρßου, η ομÜδα των ανταρτþν καθοδηγοýμενη απü τον Τσε ΓκεβÜρα, περικυκλþθηκε. ΚατÜ τη διÜρκεια της τελικÞς μÜχης, στην περιοχÞ του φαραγγιοý του Τσοýρο, η ομÜδα αναγκÜστηκε να διασκορπιστεß και ο ΓκεβÜρα τραυματßστηκε στη δεξιÜ κνÞμη, ενþ συγχρüνως το üπλο του αχρηστεýτηκε απü Ýναν πυροβολισμü.
ΤελικÜ συνελÞφθη και αργüτερα μεταφÝρθηκε στον πλησιÝστερο οικισμü Λα ΙγκÝρα. Την καταδßωξη του Τσε ΓκεβÜρα στη Βολιβßα παρακολουθοýσε επßσης η CIA, με επικεφαλÞς τον πρÜκτορα ΦÝλιξ Ροδρßγκες, ο οποßος μετÝφερε την πληροφορßα της σýλληψÞς του στο αρχηγεßο της υπηρεσßας του και σýντομα μετÝβη ο ßδιος στη Λα ΙγκÝρα.
ΜετÜ απü μερικÝς ανακρßσεις στο σχολεßο του χωριοý, ο αιχμÜλωτος ΓκεβÜρα δολοφονÞθηκε στις 9 Οκτωβρßου 1967στις 13:00, απü τον υπαξιωματικü του βολιβιανοý στρατοý, ΜÜριο ΤερÜν.
«¹ρθατε να με σκοτþσετε. Ρßξε, δειλÝ, Ýναν Üντρα θα σκοτþσεις», φÝρεται να εßπε στο δολοφüνο του, ο οποßος στην αρχÞ δßστασε να εκτελÝσει την εντολÞ της δολοφονßας.
Το πτþμα του Ýπρεπε να εξαφανιστεß, για αυτü και θÜφτηκε κρυφÜ κοντÜ στο αεροδρüμιο, 30 χλμ. απü την Λα ΙγκÝρα. Νωρßτερα, στο νοσοκομεßο, εßχαν κοπεß τα χÝρια του, τα οποßα διατηρÞθηκαν σε φορμüλη προκειμÝνου να γßνει αργüτερα η οριστικÞ αναγνþρισÞ του.
Το πτþμα του Ýμεινε στον μυστικü του τÜφο μÝχρι που ανακαλýφθηκε στις 12 Ιουλßου 1997 στο ΒαγιεγκρÜντε της Βολιβßας. Αφοý μεταφÝρθηκε στην Κοýβα, κηδεýτηκε στη ΣÜντα ΚλÜρα, την πüλη που ο ßδιος εßχε κατακτÞσει το 1958 ανοßγοντας το δρüμο για την τελικÞ νßκη του ΚÜστρο.
ΔιαβÜστε περισσüτερα στο ΑφιÝρωμα του Ιοý της Ελευθεροτυπßας για τα 30 χρüνια απü το θÜνατü του.
ΕπιμÝλεια: Μυρτþ ΑρετÜκη
ΠηγÞ: ThePressProject.gr, 9/10/2013
|
