Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*
Τα οικονομικÜ και κοινωνικÜ αδιÝξοδα που Ýχουν δημιουργÞσει στον ελληνικü λαü τα μÝτρα του «Μνημονßου», Ýχουν οδηγÞσει στη διüγκωση των «κüκκινων δανεßων» («επισφαλÞ» Þ «μη εξυπηρετοýμενα δÜνεια»). Πρüκειται για στεγαστικÜ,καταναλωτικÜ και επιχειρηματικÜ δÜνεια, που οι δανειολÞπτες αδυνατοýν να εξοφλÞσουν με αποτÝλεσμα τον κßνδυνο πλειστηριασμοý πρþτης κατοικßας. Παρ’ üτι τα«κüκκινα δÜνεια» δεν αποτελοýν καινοýργιο φαινüμενο, η σταθερÞ διüγκωση τους Ýχει Üμεση σχÝση με την κρßση και τις μνημονιακÝς πολιτικÝς που εντεßνουν τη ýφεση, την ανεργßα, την μεßωση εισοδÞματος και την αδυναμßα εξüφλησης.
ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ "ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ"
Σýμφωνα με στοιχεßα της ΤρÜπεζας ΕλλÜδος, στο τÝλος Αυγοýστου ’13, το υπüλοιπο των πÜσης φýσεως δανεßων απü το τραπεζικü σýστημα προς τον ιδιωτικü τομÝα,ανÝρχονταν σε 221 δις €, απü τα οποßα 105 δις Þταν προς επιχειρÞσεις(κυρßως μεγÜλες που απολαμβÜνουν συνÞθως ευνοúκοýς üρους), 101 δις προς νοικοκυριÜ (στεγαστικÜ 72 και καταναλωτικÜ 29), 13 δις προς επαγγελματßες-αγρüτες-ατομικÝς επιχειρÞσεις, κÜ. Απü το σýνολο των δανεßων 29% Þταν στην κατηγορßα των λεγüμενων «κüκκινων δανεßων» (καθυστÝρηση καταβολÞς δüσεων πÜνω απü τρßμηνο), που η αξßα τους Ýφθανε 68 δις €. Αξßζει να σημειþσουμε üτι το 2012 το αντßστοιχο ποσοστü Þταν στο 19%, το 2011 στο 16%, το 2010 στο10,4%, το 2009 στο 7,7%, το 2008 στο 5%, το 2007 στο 4,5%, κλπ. Απü τα «κüκκινα δÜνεια» του 2013, ýψους 68 δις, τα 36 δις αφοροýσαν γενικþς επιχειρηματικÜ δÜνεια, τα 20 δις στεγαστικÜ και 12 δις καταναλωτικÜ μαζß και πιστωτικÝς κÜρτες. ¼σον αφορÜ των αριθμü των δανειοληπτþν με «κüκκινα δÜνεια», υπερβαßνει τα 1.300.000 Üτομα (250.000 στεγαστικÜ,500.000 καταναλωτικÜ, 450.000 πιστωτικÝς κÜρτες και 100.000 επιχειρηματικÜ),πρÜγμα που δεßχνει την Ýκταση του κοινωνικοý προβλÞματος.
¼σον αφορÜ τις αιτßες «υπερχρÝωσης», Ýχουν σχÝση με τις πολιτικÝς ανεξÝλεγκτης πιστωτικÞς επÝκτασης των τραπεζþν (ιδιαßτερα μετÜ την Ýνταξη στην ευρωζþνη), κυρßως προς μεγÜλες επιχειρÞσεις που Ýκαναν «ανοßγματα» στο εξωτερικü και καταναλωτικþν δανεßων λüγω υψηλþν επιτοκßων. Επßσης μεγÜλες ευθýνες Ýχουν η ΤρÜπεζα ΕλλÜδος και η ΕυρωπαúκÞ ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα για χαλÜρωση των πιστωτικþν ελÝγχων, καθþς οι πολιτικÝς Μνημονßου που Ýφερε σε αδυναμßα πληρωμÞς δüσεων απü χιλιÜδες νοικοκυριÜ και μικροεπιχειρÞσεις.!
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ"ΡΥΘΜΙΣΗΣ" ΤΩΝ "ΚΟΚΚΙΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ"
Η ψÞφιση του «νüμου ΚατσÝλη» δεν εßχε ουσιαστικÜ αποτελÝσματα. Για την αποτυχßα του, τα στοιχεßα εßναι αποκαλυπτικÜ. Σýμφωνα με τη Γ.Γ. ΚαταναλωτÞ, ως το 2012 γýρω στα40.000 νοικοκυριÜ εßχαν καταθÝσει αßτηση «εξωδικαστικοý συμβιβασμοý» αλλÜ πολý λßγες εßχαν θετικü αποτÝλεσμα (στο διÜστημα ΣεπτÝμβρης’10 ως ΣεπτÝμβρης’12, υποβλÞθηκαν απü το «ΣυνÞγορο του ΚαταναλωτÞ» 22.200 αιτÞσεις και θετικÞ Ýκβαση εßχαν μüλις…5).! Επßσης απü τις 25-27.000 αιτÞσεις «δικαστικοý συμβιβασμοý» συζητÞθηκαν γýρω στο 10% και απü αυτÝς οι μισÝς Ýχουν απορριφθεß.Να σημειωθεß üτι το σýνολο των «επισφαλþν απαιτÞσεων» που οι τρÜπεζες διÝγραψαν απü το 2009, ανÝρχονται 4 δις και αφοροýν κυρßως επιχειρηματικÜ και καταναλωτικÜ, ενþ για τα στεγαστικÜ υπÜρχει ελπßδα ….κατασχÝσεων.!
Η διüγκωση των «κüκκινων δανεßων», ανÜγκασε την κυβÝρνηση (τÝλος ΝοÝμβρη ‘12) σε νÝες ρυθμßσεις χωρßς να λýνει το πρüβλημα. Οι ρυθμßσεις αφοροýν μüνο μισθωτοýς, ενþ αποκλεßονται οικογÝνειες που Ýχουν εισüδημα πÜνω απü 25.000 το χρüνο. Οι ρυθμßσεις γßνονται σε δÜνεια πρþτης κατοικßας ως 180.000 €, ενþ εξαιροýνται καταναλωτικÜ και πιστωτικÝς κÜρτες (δεν Ýχουν υποθÞκες). ¼σοι πληροýν αυτÝς τις προûποθÝσεις μποροýν να λÜβουν 4 χρüνια περßοδο χÜριτος(σταμÜτημα καταβολÞς δüσεων) με καταβολÞ üμως επιτοκßου 1,5%, το οποßο σε μηνιαßα βÜση δεν πρÝπει να ξεπερνÜει 30% του εισοδÞματος. Για üσους δεν Ýχουν καθüλου εισοδÞματα γßνεται προσωρινü πÜγωμα δüσεων. ΜετÜ τα4 χρüνια η εξüφληση συνεχßζεται αφοý θα Ýχουν πληρωθεß επß πλÝον τüκοι.! ΤÝλος με την κατÜργηση του ΟΕΚ και συρρßκνωσης του «Ταμεßου Παρακαταθηκþν και Δανεßων» (κατÜργηση τραπεζικþν εργασιþν και «στεγαστικÞς πßστης»), παýουν να λειτουργοýν δýο δημüσιοι φορεßς χρηματοδüτησης «λαúκÞς στÝγης» προς εργαζüμενους του ιδιωτικοý και δημüσιου τομÝα. Η αναβολÞ πλειστηριασμþν ισχýει ως τις 31.12.2013, ενþ απü την 1.1.2014 προβλÝπεται απελευθÝρωση, κÜνοντας εφιαλτικÞ την προοπτικÞ για εκατοντÜδες χιλιÜδες οικογÝνειες.
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΕ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ "ΣΕΙΣΑΧΘΙΑΣ"
Η αντιμετþπιση των «κüκκινων δανεßων» δεν μπορεß να γßνει με «οριζüντιο» τρüπο, αλλÜ με διαφοροποιημÝνη μεταχεßριση και φιλοσοφßα «ΣεισÜχθειας»(πολιτικÞ διαγραφÞς χρεþν επß Σüλωνα στην αρχαßα ΑθÞνα). Ειδικüτερα θα πρÝπει να θεσπισθεß προστασßα της πρþτης κατοικßας με απαγüρευση πλειστηριασμþν σε εργαζüμενους και συνταξιοýχους, καθþς σε μικροεπιχειρηματßες, ελεýθερους επαγγελματßες και αγρüτες. Αν μετÜ απü Ýρευνα αποδειχτεß üτι ορισμÝνοι Ýχουν δυνατüτητα πληρωμÞς και δεν πληρþνουν, να τους κατÜσχονται Üλλες κινητÝς και ακßνητες αξßες με επιτüκιο υπερημερßας. Αντßθετα θα πρÝπει να γßνει διαγραφÞ των «κüκκινων στεγαστικþν» (προς τρÜπεζες και Ταμεßο Παρακαταθηκþν και Δανεßων)για üσους Ýχουν ατομικü Þ οικογενειακü εισüδημα κÜτω απü το üριο της φτþχειας(7.200 € ατομικü, Þ 15.100 € για τετραμελÞ οικογÝνεια). Επßσης να γßνει μερικÞ διαγραφÞ για üσους Ýχουν υποστεß ονομαστικÞ μεßωση εισοδÞματος (οι μηνιαßες δüσεις να μην ξεπερνοýν το 30% του μηνιαßου ατομικοý Þ του οικογενειακοý εισοδÞματος και διαγραφÞ του υπüλοιπου70% της ετÞσιας δüσης). Επßσης μεßωση επιτοκßων στα καταναλωτικÜ δÜνεια και πιστωτικÝς κÜρτες, καθþς στα üρια υπερανÜληψης. ΠÜγωμα διαδικασιþν αναγκαστικÞς εßσπραξης Þ εκτÝλεσης απαιτÞσεων με την κατÜθεση αßτησης ρýθμισης. ΘÝσπιση αναγκαστικþν κανüνων για τις τρÜπεζες þστε οι δανειολÞπτες να μην εξαρτþνται απü χρονοβüρες και πολυδÜπανες δικαστικÝς διαδικασßες. ΑναπροσαρμογÞ της αξßας των ενυπüθηκων δανεßων þστε να αντιστοιχοýν στην τρÝχουσα αξßα του ακινÞτου.ΚαθιÝρωση της ευθýνης του δανειολÞπτη μÝχρι το ýψος της συγκεκριμÝνης αξßας ακινÞτου, κατÜργηση των εισπρακτικþν εταιριþν, κÜ.
¼σον αφορÜ την κÜλυψη του κüστους διαγραφÞς, αυτÞ να γßνει απü το ειδικü αποθεματικü των τραπεζþν (5 δις) και απü τα υπüλοιπα των κεφαλαßων ανακεφαλαιοποßησης (8δις) που Ýχει το Ταμεßο Χ/Π- Σταθερüτητας. Ωστüσο η γενικüτερη αντιμετþπιση των «κüκκινων δανεßων» απαιτεß ριζοσπαστικÝς τομÝς στο χρηματοπιστωτικü σýστημα, με εθνικοποßηση-κοινωνικοποßηση των τραπεζþν και αλλαγÞ λειτουργßας τους με αναπτυξιακÜ και κοινωνικÜ κριτÞρια. Μια τÝτοια πολιτικÞ θα συμβÜλλει στη γενικüτερη ανÜκαμψη της οικονομßας, στην αýξηση του ΑΕΠ και των εσüδων του κρÜτους μαζß και των δυνατοτÞτων στÞριξης προγραμμÜτων λαúκÞς στÝγης, μÝτρων κοινωνικÞς πολιτικÞς,κÜ. Αυτü βÝβαια προûποθÝτει κατÜργηση του Μνημονßου και ριζικÞ στροφÞ στην ασκοýμενη οικονομικÞ πολιτικÞ.
*Ο ΓιÜννης Τüλιος εßναι διδÜκτωρ οικονομικþν, μÝλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ
|
