Αν νομßζετε üτι σε üλες τις επιχειρÞσεις υπÜρχουν βαθιÜ τα αποτυπþματα της οικονομικÞς κρßσης και της ýφεσης κÜνετε λÜθος. ΥπÜρχουν επιχειρÞσεις που τα πÜνε μια χαρÜ, οι τρÜπεζες για παρÜδειγμα.
ΓρÜφει ο Χριστüφορος Παπαδüπουλος
Πρüσφατα, οι τÝσσερις «συστημικÝς»τρÜπεζες ανακοßνωσαν τα κÝρδη του πρþτου εξαμÞνου 2013. ΠρωταθλÞτρια η Πειραιþςμε 3,5 δισ., ακολουθεß η Alpha με 2,7 δισ., η ΕθνικÞμε 344 εκ. και η Eurobankμε 44 εκ. Καθüλου Üσχημα, δηλαδÞ, üταν οι πελÜτες των τραπεζþν, επιχειρÞσεις και ιδιþτες, τα φÝρνουν δýσκολα, αφοý η ýφεση συνεχßζεται ακÜθεκτη διαλýοντας μικρÝς και μεσαßες επιχειρÞσεις, η ανεργßα καλπÜζει πλÝον με 30%, που μεταφρÜζεται σε 1,5 εκατομμýριο ανÝργους, οι περισσüτεροι πελÜτες των τραπεζþν για στεγαστικÜ και καταναλωτικÜ προúüντα, καθþς το 35,35% των υπερχρεωμÝνων δανειοληπτþν εßναι Üνεργοι. ΑλλÜ και üσοι Ýχουν δουλειÜ δεν τα πÜνε καλýτερα Ýναντι των υποχρεþσεþν τους στις τρÜπεζες, αφοý το διαθÝσιμο εισüδημα των μισθωτþν του δημüσιου και ιδιωτικοý τομÝα μειþθηκε, προ φüρων, κατÜ 40%.
Για τους παραπÜνω λüγους εßναι εýλογη και αναμενüμενη η λογιστικÞ εικüνα των τραπεζþν, αλλÜ üχι βεβαßως και η κερδοφορßα τους. Με τα στοιχεßα του Αυγοýστου, το χαρτοφυλÜκιο των τραπεζþν μειþθηκε στα 222 δισ., ενþ τα κüκκινα δÜνεια αυξÞθηκαν σε 69 δισ. και üλα δεßχνουν üτι στο τÝλος του Ýτους θα φθÜσουν τα 75 δισ., χωρßς να υπολογßζονται οι κρυμμÝνες καθυστερÞσεις που πολλοß τις υπολογßζουν σε επιπλÝον 12 δισ.
Αν στα παραπÜνω, δηλαδÞ στην οικονομικÞ κρßση και την κοινωνικÞ εξαθλßωση, προσθÝσουμε και την κρßση ρευστüτητας, δηλαδÞ το γεγονüς üτι οι τρÜπεζες Ýχουν κλεßσει τις στρüφιγγες στη χρηματοδüτηση της πραγματικÞς οικονομßας, αφοý μεταξý Üλλων μειþνεται και η ρευστüτητα που παρÝχεται απü την ΕυρωπαúκÞ ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα, τüτε η ευημερßα των τραπεζþν που εκφρÜζεται με τη μεγÜλη κερδοφορßα τους γßνεται ακüμα περισσüτερο δυσεξÞγητη. Η απÜντηση εßναι σχετικÜ απλÞ. ΤρÜπεζες και τραπεζßτες ευημεροýν χÜρη στην αμÝριστη συμπαρÜσταση του κρÜτους, με τη συνδρομÞ δηλαδÞ των μνημονιακþν κυβερνÞσεων και της τρüικας.
Ας το αναλýσουμε: Το ελληνικü κρÜτος διÝσωσε τις τρÜπεζες χορηγþντας τους δια μÝσω του Ταμεßου ΧρηματοπιστωτικÞς Σταθερüτητας (ΤΧΣ) 78 δισ. ¶λλα 28 δισ. εßχαν δοθεß απευθεßας το 2008. Με λßγα λüγια η διÜσωση των τραπεζþν ανÝβασε το δημüσιο χρÝος κατÜ 106δισ., δηλαδÞ το 1/3 του χρÝους (302 δισ. ευρþ).
«ΔυσεξÞγητο» βÝβαια παραμÝνει το πþς εßναι δυνατüν να παραμÝνουν ιδιωτικÝς τρÜπεζες στις οποßες, μετÜ την ανακεφαλαιοποßησÞ τους, το ποσοστü συμμετοχÞς του ΤΧΣ εßναι απü 81-93% του μετοχικοý τους κεφαλαßου. Οι ΣÜλας, Κωστüπουλος,ΤουρκολιÜς,του περιβÜλλοντος ΣαμαρÜ ο τελευταßος, διατηροýν το μÜνατζμεντ των τραπεζþν«τους» με τις ευλογßες του ΤΧΣ και της κυβÝρνησης, και Ýχουν βÜσιμες ελπßδες üτι θα διατηρÞσουν και την ιδιοκτησßα των τραπεζþν που διευθýνουν με την επαναγορÜ των μετοχþν που κατÝχει το Ταμεßο σε βÜθος πενταετßας, δια μÝσω του μηχανισμοý των warrants και του χρηματιστηριακοý τζüγου που αυτüς συνεπÜγεται.ΚÜποιοι Üλλοι τραπεζßτες, üπως ο ΛÜτσης και ο ΡÝστης,την Ýκαναν με πλÜγια πηδηματÜκια χωρßς να καλýψουν οýτε Ýνα μÝρος των ζημιþν των τραπεζþν τους χÜρη στη διακριτικÞ μεταχεßριση που τους επεφýλαξαν τüσο η ελληνικÞ κυβÝρνηση üσο και η ΤρÜπεζα της ΕλλÜδος, με προεξÜρχοντα τον διοικητÞ της κ. Προβüπουλο, ο οποßος στο παρελθüν εßχε διατελÝσει κορυφαßο στÝλεχος τüσο της Πειραιþς üσο και της Alpha, και του οποßου η «αμεροληψßα» ελÝγχεται απü τη δικαιοσýνη για αγοροπωλησßες ελληνικþν ομολüγων λßγο πριν το 1ομνημüνιο, αλλÜ και για τη μεταβßβαση των μετοχþν της Proton. Τελευταßα,τραπεζικÜ σÜιτ γρÜφουν για επιστροφÞ του ΛÜτση στην ελληνικÞ τραπεζικÞ αγορÜ με διεßσδυσÞ του στο μετοχικü κεφÜλαιο της ΕθνικÞς, δια μÝσω του μηχανισμοý τωνwarrants.
¼λα τα παραπÜνω εξηγοýν αρκετÜ το ιδιοκτησιακü καθεστþς των τραπεζþν, üπως και τη διÜσωση των ιδιωτικþν τραπεζþν με αντßτιμο την αýξηση του δημüσιου χρÝους. Δεν εξηγοýν üμως την ανθηρÞ κερδοφορßα τους. ΧρειÜζεται να επιστρατευθοýν δýο ακüμα εξισþσεις: οι συγχωνεýσεις και η μεßωση του εργατικοý κüστους.
Το μνημονιακü τοπßο των τραπεζþν Ýχει αλλÜξει Üρδην, το ßδιο και οι συσχετισμοß των κυρßαρχων τραπεζικþν ομßλων,üπως τουλÜχιστον εßχαν διαμορφωθεß μετÜ τις συγχωνεýσεις και τις εξαγορÝς της δεκαετßας του ’90 και των κυβερνÞσεων Σημßτη. Η Üλλοτε κραταιÜ ΕθνικÞ εßναι πλÝον στην 2η θÝση της κατÜταξης, ενþ πρþτη Ýχει ανÝβει η Πειραιþς με 1.280 καταστÞματα, Ýναντι 733 της ΕθνικÞς, και ανÜλογα μερßδια στην αγορÜ των καταθÝσεων και των δανεßων. Η ολιγοπωλιακÞ διÜρθρωση του τραπεζικοý συστÞματος Ýχει συντελεστεß σε ελÜχιστο διÜστημα, με μια σειρÜ χαριστικþν πρÜξεων και εκβιαστικþν συγχωνεýσεων και εξαγορþν. ΣυγκεκριμÝνα, η ΤρÜπεζα Πειραιþς εξαγüρασε την ΑγροτικÞ, τη Millennium, τη ΓενικÞ και τα καταστÞματα των κυπριακþν καταστημÜτων στην ΕλλÜδα, μετÜ τον εξαναγκασμü σε bail in της Κýπρου απü τον ευρωπαúκü μηχανισμü διÜσωσης. Η Alpha Bank εξαγüρασε την ΕμπορικÞ, ηEurobank την Proton και το Ταχυδρομικü ΤαμιευτÞριο, ενþ η ΕθνικÞ (τελευταßα και καταúδρωμÝνη στο μοßρασμα των ιματßων) τις ελÜχιστες First Business Bank καιProbank.
Η τεχνικÞ των συγχωνεýσεων και των εξαγορþν Þταν να αναλαμβÜνει το δημüσιο τις επισφÜλειες και να αποδßδεται καθαρÞ η τρÜπεζα στον αγοραστÞ Ýναντι συμβολικοý αντιτßμου. Η πιο χαρακτηριστικÞ περßπτωση Þταν η μεταβßβαση των κυπριακþν τραπεζþν στην Πειραιþς, με απευθεßας ενßσχυση απü το ΤΧΣ ýψους 1,6 δισ., Ýναντι του ευτελοýς ανταλλÜγματος των 550 εκατ. Το ßδιο προκλητικÞ Þταν η μεταβßβαση της ΑγροτικÞς και του Ταχυδρομικοý Ταμιευτηρßου. Σ’ αυτÝς τις περιπτþσεις εντοπßζεται ßσως το μεγαλýτερο σκÜνδαλο απ’ üλα. Η ελληνικÞ οικονομßα Ýμεινε χωρßς τρÜπεζες ειδικοý σκοποý, χωρßς μηχανισμοýς δηλαδÞ που να μποροýν να προσφÝρουν ρευστüτητα στην πραγματικÞ οικονομßα, χωρßς στοχευμÝνη χρηματοδüτηση της αγροτικÞς οικονομßας, χωρßς επενδυτικÝς τρÜπεζες και ταμιευτÞρια για τη χρηματοδüτηση των μικρομεσαßων επιχειρÞσεων.
Αν, üμως, ο Ýνας λüγος για την ευημερßα των τραπεζþν εßναι η γιγÜντωση των τραπεζικþν ομßλων και η ολιγοπωλιακÞ διÜρθρωση του χρηματοπιστωτικοý συστÞματος, ο Üλλος εßναι η δραστικÞ συμπßεση του εργατικοý κüστους
Οι τραπεζοûπÜλληλοι Ýχουν υποστεß δραστικÝς μειþσεις στους μισθοýς, στα εργασιακÜ και ασφαλιστικÜ δικαιþματÜ τους, Üλλοι «συναινετικÜ», με την υπογραφÞ κλαδικþν και επιχειρησιακþν συμβÜσεων, και Üλλοι αυθαßρετα, με εργοδοτικÞ βßα. ΣυναινετικÜ τρüπος του λÝγειν - στην πραγματικüτητα με το πιστüλι στον κρüταφο, αφοý οι μνημονιακÝς κυβερνÞσεις εßχαν φροντßσει να απογυμνþσουν το εργατικü δßκαιο απü την προστασßα της μισθωτÞς εργασßας διÜ μÝσω της κατÜργησης της «μετενÝργειας» των συλλογικþν συμβÜσεων. Τα χειρüτερα ακολουθοýν, ο κßνδυνος μαζικþν απολýσεων δεν εßναι Ýνα ακüμα μελλοντικü σενÜριο, αλλÜ διακηρυγμÝνος στüχος και δÝσμευση στον μηχανισμü ανακεφαλοποßησης. ΔημοσιογραφικÝς πηγÝς μιλοýν για Üμεση απελευθÝρωση των ομαδικþν απολýσεων σε επιχειρÞσεις üπου εργÜζονται περισσüτεροι απü 150εργαζüμενοι, φωτογραφßζοντας κατ’ αυτüν τον τρüπο κυρßως τις τρÜπεζες. Οι ßδιες οι τρÜπεζες μιλÜνε για μεßωση προσωπικοý της τÜξης του 25%, περßπου12-15.000 κüσμο∙ αυτÞ τη στιγμÞ παßζει το σýστημα των «εθελοýσιων» εξüδων για üσους Ýχουν κοντινÝς ημερομηνßες αποχþρησης - αýριο;
Η περßπτωση των τραπεζþν εßναι μια χαρακτηριστικÞ περßπτωση που δικαιþνει üσους ισχυρßζονται üτι η κρßση χρÝους εßναι μια ευκαιρßα για τον καπιταλισμü να φÝρει σε πÝρας μια γιγαντιαßα επιχεßρηση αναδιανομÞς εισοδημÜτων και δικαιωμÜτων σε βÜρος των λαúκþν στρωμÜτων, και üτι οι συσχετισμοß δýναμης διατηροýνται στα χÝρια του χρηματοπιστωτικοý κεφαλαßου, το οποßο θα κÜνει ü,τι μπορεß για να διατηρÞσει τα κεκτημÝνα μιας δεκαπενταετßας συνεχοýς επÝκτασης της χρηματοπιστωτικÞς σφαßρας,κεκτημÝνα που δεν αφÞνουν αδιÜφορο το πολιτικü σýστημα, εγχþριο και διεθνÝς -αντιθÝτως. Για το τελευταßο θα επανÝλθουμε, με αναφορÜ στις τελευταßες εξελßξεις για τον Ευρωπαúκü Μηχανισμü Σταθερüτητας και τον «Ýλεγχο» των τραπεζþν.
ΠηγÞ: thepressproject.gr
|
