Της ΝΑΝΤΙΑΣ ΒΑΛΑΒΑΝΗ*
Οι «κρεμασμÝνοι»στα κÜγκελα του Πολυτεχνεßου της ΑθÞνας,μερικÝς χιλιÜδες φοιτητÝς, εκατοντÜδες μαθητÝς και κÜμποσοι εργαζüμενοι, αλλÜ και στα ΠανεπιστÞμια της Θεσσαλονßκης, της ΠÜτρας και στα ΓιÜννενα, δε φανταζüμασταν πως στη συνÝχεια θα μας ονüμαζαν «γενιÜ του Πολυτεχνεßου». ΠÝρα απ’ üλα τ’ Üλλα, δεν Þμασταν η ηλικιακÞ μας «γενιÜ»: Απλþς αυτοß που, απü κοινοý με κÜποιες χιλιÜδες νεαροýς, κυρßως, εργαζüμενους,που βρÝθηκαν στους δρüμους σε üλες τις πüλεις της ΕλλÜδας βραδιÜτικα ΠαρασκευÞ,αντιστÜθηκαν Ýμπρακτα εκεßνο το ΝοÝμβρη.
Κüντρα στη λÞθη
Το Πολυτεχνεßο ως κßνημα τßναξε στον αÝρα τα σχÝδια «πολιτικοποßησης» της ΧοýνταςμÝσω της κυβÝρνησης Μαρκεζßνη.
Το ανÜλογο σχÝδιο εφαρμüστηκε με επιτυχßα στη ΧιλÞ 17χρüνια αργüτερα: ΕξασφÜλισε μακρüχρονη και «ομαλüτερη» μετÜβαση – για τις συνδυασμÝνες δυνÜμεις φασισμοý, νεοφιλελευθερισμοý και αμερικÜνικου ιμπεριαλισμοý με προμετωπßδα την ΙΤΤ και τη ΣχολÞ του ΣικÜγο - σε σýγκριση με τη ελληνικÞ «μεταπολßτευση», που γεννÞθηκε μÝσα απ’ το «συμβιβασμü» στρατοý και αστικοý πολιτικοý κüσμου, με Ýνα κßνημα μισοûπαρκτü-μισοαπειλÞ επικρεμÜμενο πÜνω απ’ τα κεφÜλια τους. Στη ΧιλÞ η επιτυχßα του «πειρÜματος» οδÞγησε σε κοινοβουλευτικÞ δημοκρατßα «λÞθης»:Οι μνÞμες της Üλλης ΧιλÞς, των λαúκþν ανθρþπων, της δημιουργßας, της Unidad Popular Ýσβησαν, λες και ποτÝ δεν υπÞρξε. Το 2003, στα30χρονα του Πολυτεχνεßου, Ýκανε παγκüσμια πρεμιÝρα στην ΑθÞνα το συγκλονιστικü ντοκιμαντÝρ του ΓκουζμÜν για τον ΑλλιÝντε, επειδÞ 30 χρüνια μετÜ το πραξικüπημα του ΠινοτσÝτ δε βρισκüταν κινηματογραφικÞ αßθουσα στην ßδια τη ΧιλÞ για να το παßξει. Σαν να «βγαßναμε», δηλ., απ’τη δικτατορßα στην ΕλλÜδα μüλις το 1990 και χωρßς συλλογικÝς μνÞμες - απü ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ΚυβÝρνηση του Βουνοý, ΔεκεμβριανÜ, εμφýλιο, εκτελεσμÝνους, αντßσταση σε φυλακÝς και εξορßες, ΙουλιανÜ Þ απ’ το θαυμαστü πολιτιστικü κßνημα της δεκαετßας του ’60 …
Για τοýτο το φαινüμενο, παγκοσμιοποιημÝνο πλÝον,Ýγραψε ο ΧομπσμπÜουμ στον «Αιþνα των Üκρων»: «Απü τα πιο ανατριχιαστικÜ φαινüμενα του τÝλους του 20ουαιþνα εßναι η καταστροφÞ του παρελθüντος Þ, μÜλλον, των κοινωνικþν μηχανισμþν που συνδÝουν τη σýγχρονη εμπειρßα του ανθρþπου μ’ εκεßνη των προηγοýμενων γενιþν. Οι περισσüτεροι νεαροß Üντρες και γυναßκες αναπτýσσονται μÝσα σε κÜποιου εßδους μüνιμο παρüν, απ’ üπου απουσιÜζει η οποιαδÞποτε οργανικÞ σχÝση με το δημüσιο παρελθüν των καιρþν τους.»
Η«φαντασßωση» του Πολυτεχνεßου 40 χρüνια μετÜ
Το Πολυτεχνεßο εßναι το φÜντασμα που στοιχειþνει το νεþτερο συλλογικü πολιτικü υποσυνεßδητο.
Κατ’ αρχÞν ο γιορτασμüς του πανελλαδικÜ, με εμβληματικÞ την πορεßα μÝχρι την ΑμερικÜνικη Πρεσβεßα στην ΑθÞνα: ΜετÜ τα πρþτα χρüνια κι üταν φÜνηκε η χρονικÞ αντοχÞ του – κατÜ περιüδους, üποτε κατÜφερνε να συμπυκνþνει τα κýρια αιτÞματα της εποχÞς, γινüταν «ποτÜμι» - βρÝθηκε επß δεκαετßες στο στüχαστρο ενüς ιδιüμορφου μετþπου. Στο επßκεντρο του Ýνας κüσμος της διανüησης και της πολιτικÞς, που «αισθητικοποιεß» την πολιτικÞ πÜλη. ΣÞμερα θα ‘λεγες πως συμποσοýται στους «58».
Ωστüσο, Ýνας «τελετουργικüς» γιορτασμüς δεν«ερμηνεýει» τους νεþτερους νεκροýς. Ενþ την εποχÞ μιας ΧρυσÞς ΑυγÞς, που αναδýεται μÝσα απ’ τα βαλτονÝρια των μνημονιακþν πολιτικþν, αλλÜ κι ενüς αξιακοý μηδενισμοý συνδεμÝνου επßσης με την Üγνοια του «δημüσιου παρελθüντος των καιρþν» μας, εßναι μÝσω του γιορτασμοý στα σχολειÜ, κατÜ κανüνα «ουσιαστικοý», που το Πολυτεχνεßο συνιστÜ απü γνωστικÞ Üποψη για μαθητÝς, που δε διδÜσκονται σýγχρονη ελληνικÞ ιστορßα, τη μοναδικÞ, σχεδüν, νεþτερη ιστορικÞ αναφορÜ.
ΚατÜ δεýτερο λüγο, οι «αξßες» της «γενιÜς» του: Ο κοινοβουλευτικüς εκπρüσωπος της ΝΔ επιχαßρει για τον «ενταφιασμü των ψευδοαξιþν του Πολυτεχνεßου» (ΒÞμα, 17.2.2013). Εννοεß της συλλογικüτητας, της αντßστασης, της αλληλεγγýης: Οξυγüνου για ανθρþπους που βιþνουν τη σημερινÞ πραγματικüτητα τραγικÜ.
Και, τÝλος, οι «θεωρßες» για τη «γενιÜ» του: Η «ανταλλαξιμüτητα»των αγþνων (100.000 ανθρþπων;) με πολιτικÝς καριÝρες. Η «γενιÜ στην εξουσßα» ως συνþνυμο της «λαμογιÜς», που υποτßθεται üτι ως αßτιο - κι üχι σýμπτωμα της πιο βßαιης νεοφιλελεýθερης καπιταλιστικÞς ανασυγκρüτησης - μας Ýφερε ως εδþ. Ωστüσο, ποια και που εßναι η «γενιÜ»; ΜερικÝς δεκÜδες ονüματα σε πελατειακοýς μηχανισμοýς καιpay-roll της ολιγαρχßας;
¼σοι εßδαν τα «Κορßτσια της βροχÞς» της αξÝχαστης Αλßντας Δημητρßου, θα διαπßστωσαν üτι ελÜχιστων «πρωταγωνιστριþν» τους τ’üνομα τους λÝει κÜτι. Ωστüσο εδþ μιλÜμε για το «σκληρü πυρÞνα» της «γενιÜς»: Κατευθεßαν μÝσα απ’ τα μπουντροýμια των βασανιστηρßων και της πολýχρονης φυλÜκισης. Τι κÜνουν και που βρßσκονται σÞμερα;
Απü τα κÜγκελα του Πολυτεχνεßου στα κÜγκελα της ΕΡΤ
ΚατÜ τη συζÞτηση της πρüτασης μομφÞς, πολλοß αναφÝρθηκαν στους αγþνες ως «θÝατρο». Κι ο Αντιπρüεδρος της ΚυβÝρνησης, σε κÜποιους που «φαντασιþνονται üτι η πýλη του Πολυτεχνεßου εßναι το ßδιο με τα κÜγκελα της ΕΡΤ».
Δεν πρüκειται, βÝβαια, παρÜ για γενßκευση της κυρßαρχης αντßληψης της πολιτικÞς, που υπηρετοýν βαθιÜ στην εποχÞ της εικüνας:Η πολιτικÞ πÜλη ως «φαßνεσθαι», ως«επικοινωνßα» - ως θÝατρο.
Σε μια εποχÞ που, μετÜ απü δεκαετßες «νηνεμßας», γßνεται και πÜλι κοινωνικÞ ανÜγκη η ανατροπÞ, μην περιμÝνετε «οι κοýφιοι Üνθρωποι» να εßναι σε θÝση ακüμα και να συλλÜβουν την ουσßα. Το μüνο που μποροýν να κÜνουν εßναι αυτοστιγματιζüμενοι, να στιγματßσουν και üσους σÞμερα αγωνßζονται: Μαζß τα φÜγαμε. ¼λοι ßδιοι εßμαστε…
Στα μÜτια τους, εγκαταλεßποντας το Ýδαφος του«θεαθÞναι» ο αγþνας γßνεται «αφýσικος». Το Πολυτεχνεßο Ýχει, ωστüσο, στις σημερινÝς συνθÞκες, μια «κακÞ επßδραση»: Θυμßζει üτι ο αγþνας κι üχι η υποταγÞ στη μοßρα, εßναι το «φυσικü» πεπρωμÝνο του ανθρþπου. Κι üτι, τελικÜ, δεν εßμαστε üλοι ßδιοι.
*Δημοσιεýτηκε στην ΑυγÞ της ΚυριακÞς 17 Νοεμβρßου 2013
|
