Δημοσßευμα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ της 30/1/2009
Η κοινωνικÞ Ýκρηξη
Του ΚΩΣΤΑ ΒΕΡΓΟΠΟΥΛΟΥ
Με αφορμÞ τα πρüσφατα κινÞματα μαθητþν, αγροτþν, φοιτητþν, πανεπιστημιακþν, εργαζομÝνων, Ýχει τεθεß το ζÞτημα των κοινωνικþν κινημÜτων και της σχÝσης τους με την πολιτικÞ. Η συμβατικÞ ΑριστερÜ, παρÜ πÜσαν προσδοκßαν, δεßχνει ενοχλημÝνη και αμÞχανη μπροστÜ στα φαινüμενα αυτüνομων κοινωνικþν εξεγÝρσεων, üλο και μαζικüτερα στην εποχÞ μας, που δεν ποδηγετοýνται απü αυτÞν και απειλοýν την ισορροπßα του πολιτικοý συστÞματος. Ομως, μια νÝα και ριζοσπαστικÞ ΑριστερÜ üχι μüνον δεßχνει κατανοητικüτητα, αλλÜ και βασßζει την ταυτüτητÜ της στη σýμμιξη με τις αναδυüμενες νÝες μορφÝς κοινωνικÞς απεßθειας. Τα νÝα κοινωνικÜ κινÞματα δεν προκαλοýνται απü κομματικÝς σκοπιμüτητες, αλλÜ εßναι αυτüνομα: προκýπτουν απü τις ιδιαιτερüτητες και τη δυναμικÞ των επιμÝρους κοινωνικþν χωρþν, üχι απü την πολιτικÞ, αλλÜ απü τις ρßζες της κοινωνßας. ΕÜν σÞμερα αναζητοýν πολιτικÞ Ýκφραση, αυτü συμβαßνει üχι γιατß σχετßζονται με οιαδÞποτε συνιστþσα του ισχýοντος πολιτικοý συστÞματος, αλλÜ ακριβþς διüτι διαπιστþνουν την αδυναμßα üλων των συνιστωσþν να εκφρÜσουν την πραγματικÞ κοινωνικÞ οδýνη, που στις μÝρες μας λαμβÜνει εκρηκτικÝς διαστÜσεις.
Στο πνεýμα της συνÝνωσης των κινημÜτων κοινωνικÞς διαμαρτυρßας, κυκλοφüρησε πρüσφατα στη Γαλλßα η «ΔιακÞρυξη üλων των Διακηρýξεων» με 21.000 υπογραφÝς απü ποικßλους κοινωνικοýς χþρους: καθηγητÝς, δÜσκαλοι, γιατροß, δημοσιογρÜφοι, δικαστÝς, ψυχßατροι, ψυχαναλυτÝς, ερευνητÝς, πνευματικοß και καλλιτεχνικοß δημιουργοß, επαγγελματßες στα πεδßα του πολιτισμοý, της υγεßας, της εκπαßδευσης, της δικαιοσýνης. Στüχος: η αντßσταση στις νεοφιλελεýθερες «μεταρρυθμßσεις» του συντηρητικοý προÝδρου Σαρκοζß. Με αυτÝς, η κοινωνικÞ οδýνη οξýνεται στο σχολεßο, στο πανεπιστÞμιο, στην υγεßα, στην ιατρικÞ της εργασßας, στην απονομÞ δικαιοσýνης, στην ενημÝρωση και πληροφüρηση, στον πολιτισμü. Οι επαγγελματικÝς συνθÞκες εργασßας των υπογραφüντων επιδεινþνονται χωρßς τελειωμü, στο üνομα κÜποιου αφηρημÝνου «homo economicus», προσδιοριζüμενου με üρους αγορÜς.
«ΗκυβÝρνηση αποδιοργανþνει τα επαγγÝλματÜ μας, εκθÝτει üλο και περισσüτερο τους κοινωνικÜ εργαζüμενους στους δÞθεν "φυσικοýς" νüμους της αγορÜς». Η κοινωνικÞ μÝριμνα μετονομÜζεται σε «παροχÞ», οι ασθενεßς σε «πελÜτες». Η διαχεßριση των κοινωνικþν υπηρεσιþν προσαρμüζεται καταναγκαστικÜ στα μοντÝλα της «διοßκησης επιχειρÞσεων», με κριτÞρια την Üμεση αποδοτικüτητα και κερδοφορßα σε üλους τους τομεßς. «Βρισκüμαστε σÞμερα βουτηγμÝνοι σε Ýναν πολιτισμü που μισεß τον πολιτισμü, μισεß τη σκÝψη, αφαιρεß την ανθρþπινη ιδιüτητα απü τον Üνθρωπο». Η συνÜντηση üλων των κοινωνικþν κινημÜτων προγραμματßζεται γις τις 31 Ιανουαρßου στο Παρßσι, με Üμεσο στüχο να διακηρýξει το δικαßωμα στη «διοικητικÞ ανυπακοÞ». Οι πολßτες εßναι Ýτοιμοι να μπλοκÜρουν τη διοικητικÞ μηχανÞ. «Η πολιτικÞ εξουσßα απαιτεß να συναινοýμε στην υποταγÞ μας, στην κοινωνικÞ δουλεßα μας. Αυτü τουλÜχιστον μποροýμε να το αρνηθοýμε».
«Εχει καταρρεýσει σÞμερα η ικανüτητα των πολιτικþν κομμÜτων ν' αφομοιþνουν την κοινωνικÞ οδýνη, προσφÝροντας πολιτικÞ προοπτικÞ. Αυτü εξωθεß τους πολßτες ν' αναλαμβÜνουν μüνοι τους την πολιτικÞ διατýπωση των αναγκþν τους, με τη συγκρüτηση κεντρικοý συντονιστικοý οργÜνου των ποικßλων κοινωνικþν κινημÜτων», δηλþνει ο επικεφαλÞς της ΔιακÞρυξης ΡολÜν Γκορß, καθηγητÞς ψυχοπαθολογßας στο ΠανεπιστÞμιο Μασσαλßας. Για πρþτη φορÜ συγκροτεßται παρüμοιο συντονιστικü üργανο üλων των κοινωνικþν διαμαρτυριþν, με προοπτικÝς «εγκÜρσιας» κοινωνικÞς κινητοποßησης, ενþ μÝχρι σÞμερα οι διαμαρτυρßες διατηροýσαν κλαδικü χαρακτÞρα.
«Ζοýμε σε εποχÞ κρßσης του πολιτισμοý και υπονüμευσης των ελευθεριþν του πολßτη», διατεßνονται οι υπογρÜφοντες τη ΔιακÞρυξη. Ηδη προηγÞθηκε το 2006 διακÞρυξη 200.000 υπογραφüντων με τßτλο «Οχι διαγωγÞ μηδÝν σε παιδιÜ 3 ετþν», καταγγÝλλοντας νüμο του υπουργοý Εσωτερικþν Σαρκοζß για την πρüληψη της εγκληματικüτητας, με τον οποßο ανιχνεýεται και «εξουδετερþνεται» η «εγκληματικÞ προδιÜθεση» απü την ηλικßα των 3 ετþν. ΣÞμερα οι θεωροýμενοι ως «επικßνδυνοι» συνεχßζουν να κρατοýνται, ακüμη και μετÜ την πλÞρη Ýκτιση της δικαστικÞς ποινÞς τους. Ακüμη καταργεßται η θÝση του δικαστικοý ανακριτÞ και, κατÜ παρÜβαση του συνταγματικοý χωρισμοý των εξουσιþν, το ανακριτικü Ýργο επαφßεται κατ' αποκλειστικüτητα στον εκπρüσωπο της εκτελεστικÞς εξουσßας. Η ψυχικÞ ασθÝνεια αφαιρεßται απü την αρμοδιüτητα των ψυχιÜτρων και αντιμετωπßζεται ως απλü πρüβλημα αστυνομικÞς καταστολÞς. Οι ελευθερßες του πολßτη αποβαßνουν νεκρü γρÜμμα. Με την αποθÝωση της εργασιακÞς ευελιξßας και προσωρινüτητας, της αÝναης κινητικüτητας, που επαγγÝλλεται ο χρηματιστικüς καπιταλισμüς, αποσαθρþνονται σÞμερα τα κοινωνικÜ επαγγÝλματα, η ιατρικÞ και η ψυχολογικÞ μÝριμνα, η απονομÞ δικαιοσýνης, η εκπαßδευση, η Ýρευνα, ο πνευματικüς πολιτισμüς. Κι üμως, η κοινωνßα δεν αποτελεß ιδιωτικÞ επιχεßρηση.
«ΥπÜρχει σÞμερα στον αÝρα διÜχυτη οσμÞ απü κοινωνικü μπαροýτι», σημειþνει η «Λιμπερασιüν». Παρ' üλο που σε περιüδους κρßσεων, επικρατεß ο φüβος, η ανασφÜλεια και η εσωτερικÞ αναδßπλωση, εν τοýτοις στη Γαλλßα σÞμερα καταγρÜφεται Üνεμος επιθυμßας για συλλογικÞ δρÜση που Ýρχεται κατÜ καιροýς στο φως απü το 1789. «Τα εγχειρßδια της Ιστορßας επιδροýν στο παρüν περισσüτερο απ' ü,τι φανταζüμαστε», σημειþνει ο ΛορÜν ΖοφρÝν, διευθυντÞς της εφημερßδας.
Η εξÝγερση της κοινωνßας δεν εßναι εξουσιομανÞς οýτε ψηφοθηρικÞ, αλλÜ επιδιþκει να αφυπνßσει, ακüμη και üσους εψÞφισαν τη σημερινÞ κυβÝρνηση. Δεν ισχυρßζεται αλαζονικÜ üτι κατÝχει κατ' αποκλειστικüτητα το νüημα της Ιστορßας. ΕÜν σÞμερα σηκþνει κεφÜλι, αυτü δεν οφεßλεται σε κÜποια «ιστορικÞ αποστολÞ», αλλÜ σε καυτÜ ζητÞματα, που την ωθοýν να ξεσηκωθεß, ακüμη και εÜν αδυνατεß να προδιαγρÜψει το μÝλλον. Το üτι τα εναλλακτικÜ κοινωνικÜ πρüτυπα Ýχουν καταρρεýσει δεν συνιστÜ επαρκÞ λüγο για να γßνεται αποδεκτü το υπÜρχον. Κι ακüμη λιγüτερο, για ν' αναιροýνται κοινωνικÝς και ανθρþπινες αξßες, ιστορικÜ κεκτημÝνα του πολιτισμοý μας. ΕÜν σÞμερα μια νÝα ΑριστερÜ επιστρÝφει με αυτοθυσßα στη ρßζα των κοινωνικþν φαινομÝνων, αυτü αξßζει θαυμασμü και σεβασμü, ακüμη και αν κανεßς διαφωνεß μαζß της. Οταν η πολιτικÞ μετατρÝπεται σε «σýστημα», τüτε η κοινωνßα «αποστατεß». Οι πρüσφατες κινητοποιÞσεις νÝων, αγροτþν και Üλλων κοινωνικþν κατηγοριþν, ακüμη και «χωρßς συγκεκριμÝνα αιτÞματα», τι Üλλο εκφρÜζουν, παρÜ την απüγνωση της κοινωνßας για τη συνεχιζüμενη αποκαθÞλωση των ανθρþπινων και κοινωνικþν κατακτÞσεων και αξιþν;
