Του Γιþργου Τοζßδη
Η ανακοßνωση των οικονομικþν μεγεθþν για το τρßτο τρßμηνο του 2013, η Ýναρξη,στις 4 Δεκεμβρßου, της δεýτερης φÜσης ανακεφαλαιοποßησης της Alpha Bank, η πþληση σε ιδιþτες της Eurobank και η αναμενüμενη δημοσιοποßηση της Ýκθεσης αξιολüγησης της BlackRock για τις τÝσσερις συστημικÝς τρÜπεζες εßναι τα τελευταßα επεισüδια στην αναδιÜρθρωση του ελληνικοý τραπεζικοý συστÞματος.
Τι δεßχνουν τα οικονομικÜ μεγÝθη
1. Η επιστροφÞ καταθÝσεων, που σημειþθηκε μετÜ τον Οκτþβριο του 2012 (και üχι μετÜ τις εκλογÝς του Ιουνßου üπως ισχυρßζονται οι κυβερνητικοß προπαγανδιστÝς), Ýχει αναστραφεß πλÝον και το ýψος των καταθÝσεων (βλÝπε σχετικü Πßνακα) δεν απÝχει πολý απü αυτü του Ιουνßου 2012. ΑυτÞ τη φορÜ οι αποσυρüμενες καταθÝσεις δεν κατευθýνονται στο εξωτερικü Þ στα σεντοýκια των καταθετþν αλλÜ σε μεγÜλο ποσοστü καλýπτουν τις αυξημÝνες φορολογικÝς υποχρεþσεις των καταθετþν σε συνδυασμü και με τη συνεχιζüμενη μεßωση των εισοδημÜτων τους. Αξßζει να σημειωθεß üτι 100 χιλιÜδες καταθÝτες Ýχουν δει μÝχρι σÞμερα να κατÜσχονται οι καταθÝσεις τους ακüμη και απü λογαριασμοýς μισθοδοσßας Þ σýνταξης.
2. ΠαρÜ την ανακεφαλαιοποßηση των τραπεζþν, συνεχßζεται η μεßωση των δανειακþν υπολοßπων Üρα και της επιδεßνωσης των συνθηκþν ρευστüτητας στην αγορÜ.Αποδεικνýεται, με στοιχεßα πλÝον, üτι η ανακεφαλαιοποßηση εßχε ως στüχο τη διÜσωση των ιδιωτþν τραπεζιτþν και μüνο… ΜÝσα σε Ýνα χρüνο τα δÜνεια προς επιχειρÞσεις και νοικοκυριÜ μειþθηκαν κατÜ 11 δισ. ευρþ. Το μÝσο ποσοστü των επισφαλþν δανεßων ανÝρχεται σε 32%, που σημαßνει üτι το συνολικü ποσü τους ανÝρχεται σε 70 δισ. ευρþ περßπου.
Οι τÝσσερις συστημικÝς
Η εξÝλιξη των μεγεθþν των τραπεζþν Πειραιþς, ΕθνικÞ, Alpha και Eurobank παρουσιÜζει ορισμÝνα κοινÜ στοιχεßα:
1. Η βελτßωση των λειτουργικþν αποτελεσμÜτων των τραπεζþν οφεßλεται κυρßως (αν üχι αποκλειστικÜ) στη μεßωση του απασχολοýμενου προσωπικοý και στην ακüμη μεγαλýτερη μεßωση των δαπανþν μισθοδοσßας του. Μüνο δýο τρÜπεζες, η Πειραιþς και η Eurobank, προχþρησαν σε μεßωση του προσωπικοý τους κατÜ 2.200 και 1.100Üτομα αντßστοιχα.
2.Βελτßωση üσον αφορÜ τη σχÝση δÜνεια/καταθÝσεις που εξακολουθεß üμως να υπερβαßνει το 100% (εξαßρεση η ΕθνικÞ).
3. Μεßωση του δανεισμοý των τεσσÜρων τραπεζþν απü το Ευρωσýστημα (κεντρικÝς τρÜπεζες της Ευρωζþνης) και σχεδüν μηδενισμü του δανεισμοý τους απü τον Μηχανισμü ¸κτακτης Ρευστüτητας της ΤρÜπεζας της ΕλλÜδος. Η μεßωση του δανεισμοý, που σημαßνει ουσιαστικÜ τη μεßωση της διαθÝσιμης ρευστüτητας, παραπÝμπει σε απεμπλοκÞ πιστωτþν απü επισφαλεßς οφειλÝτες και θυμßζει την ανÜλογη τακτικÞ των ξÝνων τραπεζþν με το δημüσιο χρÝος. Οι τÝσσερις τρÜπεζες ισχυρßζονται üτι με αυτüν τον τρüπο βελτßωσαν τα ÝσοδÜ τους. Ακüμη και αν ισχýει, δεν παýει αυτÞ η βελτßωση να Ýγινε σε βÜρος της ρευστüτητας του συστÞματος.
4.Συνεχßζεται η αýξηση του δεßκτη των μη εξυπηρετοýμενων δανεßων (κυμαßνεται μεταξý 27% και 35%) ενþ ο δεßκτης κÜλυψÞς τους κυμαßνεται μεταξý 49% και 55%.ΤραπεζικÜ στελÝχη εκτιμοýν üτι η αýξηση των μη εξυπηρετουμÝνων δανεßων θα συνεχισθεß μÝχρι το 2016 με αποτÝλεσμα την αýξηση των κεφαλαιακþν αναγκþν των τραπεζþν. ΑνÜλογα εßναι τα συμπερÜσματα της διαγνωστικÞς μελÝτης της BlackRockμε το ýψος των νÝων κεφαλαιακþν αναγκþν να προσδιορßζεται στα 5 δισ. ευρþ τουλÜχιστον.
5. ¼σον αφορÜ τα οικονομικÜ αποτελÝσματα του 9μÞνου, ΕθνικÞ και Πειραιþς εμφανßζουν κερδοφορßα, ενþ Alpha και Eurobank ζημιÝς. ΟριστικÞ και ξεκÜθαρη εικüνα θα υπÜρξει μüνο με τη δημοσßευση των οριστικþν αποτελεσμÜτων της χρÞσης. Εντýπωση,πÜντως, προκαλεß η ζημßα των 265 εκατ. ευρþ που προκÜλεσε η απομεßωση της συμμετοχÞς της ΕθνικÞς στην Eurobank και η οποßα, βÝβαια, επιβαρýνει σε τελικÞ ανÜλυση το δημüσιο χρÝος.
Η πþληση της Eurobank
Η διαδικασßα πþλησης της Eurobank εξελßσσεται στο νÝο σκÜνδαλο στο χþρο των τραπεζþν. Υπενθυμßζεται üτι η τρÜπεζα ανακεφαλαιοποιÞθηκε με το ποσü των 5,8δισ. ευρþ που καταβλÞθηκε απü το Ταμεßο ΧρηματοπιστωτικÞς Σταθερüτητας (ΤΧΣ)και επιβÜρυνε το δημüσιο χρÝος. Για το πÝρασμα της τρÜπεζας σε ιδιþτες προγραμματßζεται αýξηση μετοχικοý κεφαλαßου (α.μ.κ.) κατÜ 2 δισ. ευρþ. Το σκÜνδαλο Ýγκειται στον προσδιορισμü της τιμÞς των νÝων μετοχþν στο επßπεδο των0,3 Þ 0,4 ευρþ üταν το ΤΧΣ εßχε επενδýσει στην τιμÞ των 1,54 ευρþ. Με την υλοποßηση της α.μ.κ. το ποσοστü του ΤΧΣ θα μειωθεß απü 95,2% σε 55% και η διοßκηση της τρÜπεζας θα περÜσει στους νÝους μετüχους.
Η επßσπευση της διαδικασßας πþλησης της Eurobank «υπακοýει» στην επιθυμßα του Μιχ. ΣÜλλα «να αξιοποιηθεß το ενδιαφÝρον των ξÝνων επενδυτþν για να επιτευχθεß ταχýτερα η ιδιωτικοποßηση των τεσσÜρων συστημικþν τραπεζþν». Αντß να επιδιωχθεß η βελτßωση των οικονομικþν μεγεθþν της τρÜπεζας και μετÜ η πþλησÞ της, η επßσπευση της διαδικασßας πþλησης οριστικοποιεß την καταγραφÞ ζημßας και την επιβÜρυνση του δημüσιου χρÝους.
Ο τρüπος που μεθοδεýεται η πþληση της Eurobank, διαψεýδει τους ισχυρισμοýς της συγκυβÝρνησης üτι τα ποσÜ που δüθηκαν για την ανακεφαλαιοποßηση των τραπεζþν επιβαρýνουν μüνο προσωρινÜ το δημüσιο χρÝος γιατß θα ανακτηθοýν μÝσω της ιδιωτικοποßησÞς τους.
ΣυμπερÜσματα
Η εξÝλιξη των βασικþν μεγεθþν του ελληνικοý τραπεζικοý συστÞματος επιβεβαιþνει üτι η ανακεφαλαιοποßηση των τραπεζþν Ýγινε για να διασωθοýν οι τραπεζßτες καθþς οι συνθÞκες ρευστüτητας δεν βελτιþθηκαν αφοý μειþθηκαν η χρηματοδüτηση απü το Ευρωσýστημα και οι καταθÝσεις, τα μη εξυπηρετοýμενα δÜνεια εξακολουθοýν να αυξÜνονται ενþ καταγρÜφεται πλÝον σημαντικÞ μεßωση του αριθμοý των εργαζομÝνων.Η σπουδÞ της συγκυβÝρνησης και της τρüικας να περÜσουν οι τρÜπεζες στους ιδιþτες αποδεικνýουν τον φüβο τους για τις επερχüμενες πολιτικÝς εξελßξεις.
Απαιτεßται üμως η διατýπωση συγκεκριμÝνων θÝσεων-προτÜσεων για το τραπεζικü σýστημα που θα εξειδικεýουν τη γενικÞ θÝση για την εθνικοποßηση των τραπεζþν που ενισχýθηκαν με κεφÜλαια που δανεßσθηκε το Ελληνικü Δημüσιο.
