Το αποτÝλεσμα της φετινÞς ΕθνικÞς ΓενικÞς ΣυλλογικÞς Σýμβασης Εργασßας (ΕΓΣΣΕ), σε συνÝχεια της νομικÜ Ýωλης αντßστοιχης περσινÞς, αναδεικνýει την αποσπονδýλωση που Ýχει υποστεß ο θεσμüς απü τις μνημονιακÝς απορρυθμßσεις των Ν.4046/12 και4093/12. Διατηρþντας για επτÜ και πλÝον δεκαετßες την αρμοδιüτητα να ρυθμßζει τα γενικÜ κατþτατα μισθολογικÜ üρια αποτελοýσε θεσμü δημιουργßας των ελÜχιστων üρων συνοχÞς για τον κüσμο της μισθωτÞς εργασßας. Στο πλαßσιο μÜλιστα ενüς συστÞματος συλλογικÞς διαπραγμÜτευσης (Ν.1876/90) που χαρακτηρßζονταν απü τα αρτιüτερα στον ευρωπαúκü χþρο, η διαμüρφωση των κατþτατων μισθþν απü την ΕΓΣΣΕ Ýθετε τη βÜση για την περαιτÝρω διαμüρφωση των μισθþν σε κλαδικü και επιχειρησιακü επßπεδο. Ο ειδικüς αυτüς ρüλος της προσÝδιδε καθολικÞ εφαρμογÞ με την υποχρÝωση δÝσμευσης για το σýνολο των επιχειρÞσεων ανεξÜρτητα απü την ÝνταξÞ τους στις εργοδοτικÝς οργανþσεις που την συνυπÝγραφαν (ΣΕΒ, ΕΣΕΕ,ΓΣΕΒΕΕ). Με βÜση, δε, την αρχÞ της ευνοúκüτερης ρýθμισης για τον εργαζüμενο, οι ειδικüτερες, συνÞθως, συλλογικÝς συμβÜσεις Þταν εκεßνες που εφαρμüζονταν Ýναντι του γενικüτερου χαρακτÞρα συμβÜσεων σε περßπτωση συρροÞς. Με τον τρüπο αυτü υπÞρχαν κανüνες εσωτερικÞς διÜρθρωσης και λειτουργßας του εν λüγω συστÞματος σε συνδυασμü με τον καθοριστικü ρüλο του Οργανισμοý ΜεσολÜβησης και Διαιτησßας για την επßλυση των συλλογικþν διαφορþν σε περßπτωση αδιεξüδου των διαπραγματεýσεων.
Με τις μνημονιακÝς απορρυθμßσεις αποδιαρθρþνεται πλÞρως o τρüπος διαμüρφωσης των μισθþν. Καταργεßται ο ρüλος της ΕΓΣΣΕ ως εργαλεßου διαμüρφωσης των γενικþν κατþτατων ορßων και αντικαθßσταται απü υπουργικÞ απüφαση, προκειμÝνου αυτÜ να συμπιεσθοýν στην προοπτικÞ βαλκανιοποßησÞς τους. ΠαρÜλληλα αßρεται η εφαρμογÞ της ευνοúκüτερης ρýθμισης παρÝχοντας τη δυνατüτητα εφαρμογÞς δυσμενÝστερων εργασιακþν üρων που υπογρÜφονται σε Üλλο επßπεδο συλλογικÞς σýμβασης. Στα παραπÜνω προστßθενται η αναστολÞ της επÝκτασης της εφαρμογÞς των κλαδικþν συλλογικþν συμβÜσεων, το πÜγωμα των τριετιþν, οι οποßες εßναι υπü κατÜργηση για τους προσλαμβανüμενους μακροχρüνια ανÝργους, η αλλαγÞ προς το χειρüτερο της λειτουργßας της μετενÝργειας, η αποδüμηση του ΟΜΕΔ που αφÞνει απροστÜτευτους τους εργαζüμενους σε περßπτωση αδιαλλαξßας του εργοδüτη. Με αυτοýς τους üρους οι συλλογικÝς συμβÜσεις χÜνουν το νüημÜ τους και υπογρÜφονται υπü τους üρους της εργοδοτικÞς πλευρÜς που απειλεß τα συνδικÜτα με τη μετενÝργεια και την εξατομßκευση μισθþν και λοιπþν üρων εργασßας.
ΣÞμερα η εθνικÞ γενικÞ συλλογικÞ σýμβαση, στερημÝνη απü τη δυνατüτητα να καθορßζει τον κατþτατο μισθü, υφßσταται την περιθωριοποßηση του ρüλου της. Πρþτον, γιατß τυχüν συμφωνßα σε μισθολογικοýς üρους, αυτοß δεσμεýουν μüνο τις επιχειρÞσεις που εßναι μÝλη των τεσσÜρων εργοδοτικþν οργανþσεων που την υπογρÜφουν(προστÝθηκε ο ΣΕΤΕ), εφüσον ο καθολικÜ εφαρμοζüμενος κατþτατος μισθüς απορρÝει πλÝον απü τον νüμο. Δεýτερον, γιατß ακüμα και επιχειρÞσεις μÝλη των οργανþσεων αυτþν μποροýν να υπογρÜφουν επιχειρησιακÝς ΣΣΕ με δυσμενÝστερο περιεχüμενο απü εκεßνο της ΕΓΣΣΕ σε θÝματα μισθþν εφüσον καταργÞθηκε η αρχÞ της ευνοúκüτερης ρýθμισης. ¸τσι, λοιπüν, η ΕΓΣΣΕ διατηρεß την καθολικÞ της εφαρμογÞ μüνο για θεσμικοý χαρακτÞρα ζητÞματα, υπü την προûπüθεση üτι οι εργοδüτες αποδÝχονται σχετικÞ συμφωνßα. Στο πλαßσιο αυτü η νÝα ΕΓΣΣΕ δεν αναφÝρεται σε μισθολογικοýς üρους. ºσως αυτüς εßναι και ο λüγος που την συνυπÝγραψε ο ΣΕΒ, κÜτι που πÝρσι αρνÞθηκε να κÜνει μη αποδεχüμενος την καταβολÞ του επιδüματος γÜμου που θα δÝσμευε τα μÝλη του, üρος που δεν αναφÝρεται στη νÝα σýμβαση. Ο περιορισμüς της στην καθιερωμÝνη διατÞρηση των θεσμικþν ρυθμßσεων απü ΕΓΣΣΕ προηγοýμενων ετþν με την προσθÞκη της γονικÞς Üδειας και για τον Üνδρα (κÜτι που απορρÝει,Üλλωστε, και απü την κοινοτικÞ νομοθεσßα), αποτελεß σαφÞ Ýνδειξη του υποβαθμισμÝνου της χαρακτÞρα με αναφορÝς σε διακηρýξεις χωρßς Ýννομες συνÝπειες.
Το αποτÝλεσμα που προκýπτει φανερþνει περισσüτερο την πρüθεση να φανεß üτι διατηρεßται ο θεσμüς της ΕΓΣΣΕ, αφυδατωμÝνος, üμως, απü ουσιαστικü περιεχüμενο,αφοý οι εργοδοτικÝς οργανþσεις, εκ του ασφαλοýς, δεν Ýκαναν την παραμικρÞ παραχþρηση. Η αποκαθÞλωση του θεσμοý της ΕΓΣΣΕ συμπαρασýρει και την υποβÜθμιση του ρüλου των οργανþσεων που την συνυπογρÜφουν με ιδιαßτερο συμβολισμü, κυρßως,για την τριτοβÜθμια οργÜνωση των εργαζομÝνων. Και τοýτο γιατß οι εργοδοτικÝς οργανþσεις χρησιμοποιοýν Üλλους, περισσüτερο αποδοτικοýς, δρüμους για να επηρεÜζουν καταστÜσεις και να επιβÜλλουν εξελßξεις, πüσο μÜλλον που στους κüλπους εκδηλþνονταν προ πολλοý χρüνου, απüψεις υπÝρ της κατÜργησης του καθοριστικοý ρüλου της εθνικÞς σýμβασης για τους μισθοýς.
Ο νÝος ρüλος της ΕΓΣΣΕ φαßνεται να περιορßζεται στο να υπενθυμßζει πþς τα συμμετÝχοντα μÝρη συνθÝτουν τους «κοινωνικοýς εταßρους» που θα διαχειρßζονται και κοινοτικοýς πüρους διÜ μÝσου του υπουργεßου Εργασßας. Απü πλευρÜς ουσιαστικοý περιεχομÝνου δρομολογεßται το πÝρασμÜ της στην ιστορßα. Στην κοινωνßα επαφßεται η διÜψευση των προβλÝψεων αυτþν και ο δρüμος της αποκατÜστασης των εννοιþν του συνδικαλισμοý και των συλλογικþν συμβÜσεων με την επιστροφÞ τους απü το περιθþριο στο προσκÞνιο της ιστορßας.
*Ο ΓιÜννης ΚουζÞς εßναι καθηγητÞς Εργασιακþν ΣχÝσεων στο ΠÜντειο ΠανεπιστÞμιο
|
