Του ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ*
«Με κατÝστρεψες. Δε με κατÝστρεψες; ¿στε καταστραφÞκαμε και οι δýο…»
Φ.Σ.ΦιτζÝραλντ,«ΤρυφερÞ εßναι η Νýχτα».
Η παρÝμβαση του υπουργοý οικονομικþν Γκßκα Χαρδοýβελη στο τελευταßοEcofin, της Τρßτης 8 Ιουλßου, παρουσßα του προÝδρου της ΕΚΤ ΜÜριο ΝτρÜγκι, του προÝδρου της ΕΒΑ (European Banking Authority) ΑντρÝα Ενρια και του επιτρüπου αρμüδιου για τις ΧρηματοπιστωτικÝς Υπηρεσßες ΜισÝλ ΜπαρνιÝ, Ýφερε στην επιφÜνεια Ýναν προβληματισμü, σχετικÜ με την πραγματικÞ κατÜσταση του ελληνικοý τραπεζικοý συστÞματος, που εδþ και αρκετü καιρü συζητιÝται «υπογεßως» αλλÜ μüνο μετÜ τις συγκεκριμÝνες δηλþσεις αναδýεται στο φως της δημοσιüτητας.
Σýμφωνα με δημοσιεýματα του τýπου ο Ýλληνας υπουργüς φÝρεται να εßπε:
«Η ελληνικÞ οικονομßα και το ελληνικü τραπεζικü σýστημα στρεσÜρονται συνεχþς τα τÝσσερα τελευταßα χρüνια, σε βαθμü που δεν Ýχει προηγοýμενο. Τþρα η ΕυρωπαúκÞ ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα θÝλει να αυξÞσει το στρεσÜρισμα στο τετρÜγωνο. ΕÜν επιμεßνει, τüτε ο κßνδυνος εßναι να ενταφιÜσει την οικονομßα σε μια στιγμÞ που δεßχνει να σταθεροποιεßται».
Τι σημαßνουν τα παραπÜνω λüγια του υπουργοý οικονομικþν; Σημαßνουν απλÜ üτι εÜν εφαρμüσει η ΕΚΤ, στους ελÝγχους (stress test) που πρüκειται να γßνουν το Φθινüπωρο, τα κριτÞρια του αυστηροý σεναρßου σýμφωνα με τις οδηγßες της ΕΒΑ και European Systemic Risk Board (ESRB) τüτε εßναι σßγουρο üτι οι ελληνικÝς τρÜπεζες θα χρειαστοýν επιπλÝον κεφÜλαια για να εξασφαλßσουν την φερεγγυüτητÜ τους. ¹δη σýμφωνα με τις υπÜρχουσες πληροφορßες στους επικεßμενους ελÝγχους που προετοιμÜζει η ΕΚΤ υπÜρχουν τουλÜχιστον δýο στοιχεßα που, εÜν υιοθετηθοýν τελικÜ, θα Ýχουν αρνητικÝς επιπτþσεις: α) η απομεßωση της αξßας των ελληνικþν ομολüγων που Ýχουν στην κατοχÞ τους ξÝνες κυρßως τρÜπεζες και επενδυτÝς, κατÜ 10% με το βασικü σενÜριο και κατÜ 16% με βÜση το δυσμενÝς, β) να μη ληφθοýν υπüψη τα εγκεκριμÝνα απü την Κομισιüν business plans με τα μÝτρα κεφαλαιακÞς ενßσχυσης που υλοποιοýν Þδη οι ελληνικÝς τρÜπεζες.
Αν πρÜγματι προκýψουν νÝες μεγÜλες κεφαλαιακÝς ανÜγκες για τις ελληνικÝς τρÜπεζες, το πρþτο Üμεσο αποτÝλεσμα που θα προκýψει εßναι üτι θα οξυνθοýν τα προβλÞματα ρευστüτητας στην οικονομßα και θα υπονομευθοýν περαιτÝρω οι Þδη δýσκολες προοπτικÝς ανÜκαμψης.ΚατÜ συνÝπεια, το διακýβευμα των στρες τεστ δεν εßναι μüνο το εÜν θα περισσÝψουν κεφÜλαια απü το ΤΧΣ,þστε να καλυφθεß μÝρος του χρηματοδοτικοý κενοý για το 2015 (σýμφωνα με το ΔΝΤ ανÝρχεται σε 12,6 δις ευρþ),κÜτι που ανατρÝπει το σημερινü σχεδιασμü της αλλÜ θα δυσκολευθεß περαιτÝρω η ßδια η προσπÜθεια σταθεροποßησης και ανÜκαμψης της οικονομßας.
Συγχρüνως προκαλεß Ýναν εýλογο προβληματισμü σχετικÜ με την εγκυρüτητα των τελευταßων stress test που πραγματοποßησε η ΤτΕ και τα οποßα ανÝδειξαν τις ανÜγκες του τραπεζικοý συστÞματος σε 6,0δις ευρþ.
Θα πρÝπει να σημειþσουμε επιπλÝον, üτι οι μαζικÝς εισροÝς κεφαλαßων απü hedge funds,σÞμα κατατεθÝν της σημερινÞς λειτουργßας των διεθνþν χρηματοπιστωτικþν αγορþν,παρüτι αποτελοýν βραχυχρüνιες λýσεις (καθοριζüμενες απü βραχυχρüνιες θετικÝς προσδοκßες) δεν συνιστοýν μακροχρüνιες στρατηγικÝς επιλογÝς, συνεπþς δεν ακινητοποιοýνται στις επιχειρÞσεις και με την πρþτη μεταβολÞ των βραχυχρüνιων προσδοκιþν εγκαταλεßπουν μαζικÜ τις θÝσεις τους, προκαλþντας τα γνωστÜ αποτελÝσματα (πτþση χρηματιστηρßου, Ýλλειψη κεφαλαßων κτλ). Το üτι μüνο τα hedge funds, αποτελοýν τους δυνητικοýς«επενδυτÝς»και στο τραπεζικü σýστημα, το οποßο αποτελεß τον αιμοδüτη της οικονομßας και η σταθερüτητα του οποßου εßναι το εν ουκ Üνευ της λειτουργßας της οικονομικÞς δραστηριüτητας αυξÜνει στα μÝγιστα την αβεβαιüτητα και την ευθραυστüτητα του συστÞματος. ΔεδομÝνης αυτÞς της κατÜστασης θα πρÝπει να υπÜρχει σοβαρÞ στÜθμιση των περιεχομÝνων κινδýνων κατÜ την περßοδο της εισροÞς τους και üχι ανÝξοδοι πανηγυρισμοß.
ΒλÝπουμε λοιπüν, üτι μετÜ απü τις προσπÜθειες των τελευταßων ετþν, με βÜση το σχεδιασμü της τρüικας και της κυβÝρνησης εξακολουθοýν να υφßστανται σημαντικÜ προβλÞματα στο ελληνικü τραπεζικü σýστημα με τις αρνητικÝς συνÝπειες που αυτü Ýχει για την ελληνικÞ οικονομßα. ΜÜλιστα θÝτει, in senso stretto, εν αμφιβüλω και το γενικüτερο πλαßσιο εντüς του οποßου επιχειρεßται η διÜσωση και η σταθεροποßηση του ελληνικοý τραπεζικοý συστÞματος, το οποßο εκλαμβÜνεται ως ανεξÜρτητη μεταβλητÞ και üχι ως ενδογενÞ, εξαρτþμενη απü το σýνολο των μεταβλητþν της οικονομßας.
Β.
Η διÜσωση του ελληνικοý τραπεζικοý συστÞματος αποτελεß τον ακρογωνιαßο λßθο του οικονομικοý προγρÜμματος που επιβλÞθηκε στην ελληνικÞ οικονομßα. Η με üλους τους τρüπους βοÞθεια, η με πÜση θυσßα επιβßωση του τραπεζικοý συστÞματος ακολουθεß την απλÞ αλλÜ απαρÜδεκτη (με την Ýννοια της οικονομικÞς αποτελεσματικüτητας)λογικÞ η οποßα Ýχει ως εξÞς: πρþτα διασþζουμε και σταθεροποιοýμε το τραπεζικü σýστημα και στη συνÝχεια με την συμβολÞ του αρχßζει η επανεκκßνηση- μεγÝθυνση της οικονομßας.ΑπλÞ λογικÞ η οποßα üμως δυσκολεýεται να βρει επαφÞ με την πραγματικüτητα, üπως Üλλωστε πολλÝς απü τις αντιλÞψεις της νεοκλασικÞς σχολÞς: Üψογη λογικÞ συνÝπεια των προτÜσεþν της, αλλÜ ελÜχιστη σχÝση με την πραγματικÞ οικονομßα. Το τραπεζικü σýστημα σε μια νομισματικÞ οικονομßα δεν αποτελεß αυτüνομο και εξωτερικü τμÞμα του οικονομικοý συστÞματος, εßναι σýμφυτο του οικονομικοý συστÞματος.Η σωστÞ και εýρυθμη λειτουργßα του οικονομικοý συστÞματος αποτελεß την μοναδικÞ προûπüθεση για την σωστÞ και εýρυθμη λειτουργßα του τραπεζικοý συστÞματος το οποßο με τη σειρÜ του στηρßζει την περαιτÝρω μεγÝθυνση της οικονομßας.Δημιουργεßται Ýνας ενÜρετος κýκλος.Αντßθετα στη σημερινÞ κατÜσταση Ýχει δημιουργηθεß Ýνας φαýλος κýκλος , üσο και να«σταθεροποιεßται» το τραπεζικü σýστημα με σημαντικÜ κεφÜλαια για την ανακεφαλαιοποßηση του,αν το οικονομικü σýστημα δεν τεθεß σε λειτουργßα, θα απαιτοýνται συνεχþς νÝα κεφÜλαια ενþ παρÜλληλα üχι μüνο δεν θα διοχετεýεται ρευστüτητα στην οικονομßα αλλÜ αντιθÝτως θα απορροφÜται.ΚÜτω απü αυτÝς τις συνθÞκες η απουσßα χρηματοδüτησης της οικονομßας οξýνει τα προβλÞματα μεγÝθυνσÞς της.
Η συνεχÞς διüγκωση των μη εξυπηρετοýμενων δανεßων αποτελεß την απüδειξη του παραπÜνω συλλογισμοý. Ο εγκατεστημÝνος φαýλος κýκλος μεταξý τραπεζικοý συστÞματος και οικονομικÞς δραστηριüτητας χρειÜζεται να σπÜσει.
Το ελληνικü τραπεζικü σýστημα βρßσκεται αυτÞ τη στιγμÞ σε μια σαφÞ κατÜσταση ανισορροπßας: οι καταθÝσεις,που αποτελοýν την κýρια και ασφαλÞ πηγÞ χρηματοδüτησης, ανÝρχονται σε 163,206 δισ. ευρþ (ΤτΕ, Ιοýνιος2014), ενþ οι χρηματοδοτÞσεις του προς τον ιδιωτικü τομÝα (εκτüς χρηματοπιστωτικþν ιδρυμÜτων) σε 208,100 δισ. ευρþ (ΤτΕ, Ιοýνιος2014). Το μεγÜλο αυτü Üνοιγμα που οφεßλεται κυρßως στη δραστικÞ μεßωση των καταθÝσεων καλýπτεται απü δανεισμü μÝσω της ΕΚΤ.ΠαρÜλληλα, το ελληνικü τραπεζικü σýστημα βρßσκεται σαφþς σε φÜση απομüχλευσης. Μειþθηκαν δραστικÜ οι χρηματοδοτÞσεις προς τον ιδιωτικü τομÝα (Ιοýνιος 2010: 259,986 δισ. ευρþ – Ιοýνιος2014: 214,431 δισ. ευρþ),εκποιÞθηκαν περιουσιακÜ στοιχεßα, συγχωνεýθηκαν Þ εξαγορÜστηκαν τραπεζικÜ ιδρýματα κτλ. Συνεπþς εßναι πιθανολογικÜ και λογικÜ δýσκολο, για να μην ποýμε αδýνατον, με την παροýσα κατÜσταση στην μεγÝθυνση του ΑΕΠ, να προκýψει αýξηση των χρηματοδοτÞσεων, ανοßγοντας περαιτÝρω την Þδη υπÜρχουσα διαφορÜ μεταξý των χρηματοδοτÞσεων και των καταθÝσεων. Οι πιθανüτητες, αλλÜ και η λογικÞ, δεßχνουν αντιθÝτως üτι η τÜση σýγκλισης θα κινηθεß στην κατεýθυνση της μεßωσης των χρηματοδοτÞσεων, þστε να μικρýνει το Üνοιγμα με τις καταθÝσεις.Το βÜρος συνεπþς θα πρÝπει να δοθεß, παρÜλληλα με τα λαμβανüμενα μÝτρα αναδιÜρθρωσης του ισολογισμοý των τραπεζþν, τα οποßα εßναι αναγκαßα αλλÜ üχι ικανÜ, πρωταρχικÜ, στην ενδογενÞ αýξηση των καταθÝσεων της ελληνικÞς οικονομßας. Διüτι οι ελπßδες üτι θα επιστρÝψουν οι καταθÝσεις που εγκατÝλειψαν την ελληνικÞ οικονομßα στο Üμεσο μÝλλον εßναι φροýδες, αν προηγουμÝνως δεν υπÜρξει επαρκÞς χρüνος ικανüς να αποδειχτεß η σταθεροποßηση της ελληνικÞς οικονομßας. ¼μως, η διÝπουσα λογικÞ το πρüγραμμα δημοσιονομικÞς πολιτικÞς (υπερβολικÞ φορολογικÞ επιβÜρυνση,περαιτÝρω μεßωση των αποδοχþν των εργαζομÝνων, δομικÞ αδυναμßα του εξαγωγικοý τομÝα, ασÞμαντες εισροÝς ΑΞΕ αλλÜ και επενδýσεων συνολικÜ, απουσßα τρüπου χορÞγησης εναλλακτικÞς ρευστüτητας, διÜλυση της αγορÜς ακινÞτων κτλ) δεν αφÞνει πολλÝς πιθανüτητες για την αýξηση των καταθÝσεων στο προβλεπτü μÝλλον.
Εν κατακλεßδι, πρÝπει η ελληνικÞ οικονομßα να εισÝλθει σε ανοδικÞ πορεßα για να αρχßσει και το τραπεζικü σýστημα να βρßσκει το δρüμο που πρÝπει να ακολουθÞσει. Η μονüπλευρη διÜσωση, με üλου τους τρüπους,του τελευταßου, μπορεß να επιφÝρει αντßθετα αποτελÝσματα απü τα αναμενüμενα.
¼πως ακριβþς συμβαßνει στον Þρωα του μυθιστορÞματος του ΦιτζÝραλντ, Ντικ ΝτÜιβερ, ο οποßος με κÜθε τρüπο προσπαθεß να βοηθÞσει στη διÜσωση της διαταραγμÝνης ψυχικÜ γυναßκας του, Νικüλ, για να σωθεß ο ßδιος. Το αποτÝλεσμα εßναι ο θÜνατος για τη γυναßκα και η ολοκληρωτικÞ καταστροφÞ για τον Üνδρα.
*ΠηγÞ:www.newmoney.gr
|
