Τη νýχτα της 18ης Αυγοýστου 1936, Ýξω απü τη ΓρανÜδα μÝλη της τοπικÞς φÜλαγγας του φασßστα δικτÜτορα ΦρÜνκο πÞραν τον 38χρονο κομμουνιστÞ ποιητÞ Φεντερßκο Γκαρθßα Λüρκα.Ο Λüρκα εßχε ταχθεß ανοιχτÜ κατÜ του φασισμοý και των πραξικοπηματικþν σχεδßων της ΦÜλαγγας. Το πρωß της 19ης τουφεκßστηκε στο ΒιθνÜρ. ¸τσι Ýκλεισε ο σýντομος κýκλος της ζωÞς ενüς εκ των μεγαλýτερων ποιητþν του αιþνα μας.
"Με τη δικÞ του ματιÜ μÜθαμε να «κοιτÜζουμε» την Ισπανßα.Μοναχικüς καβαλÜρης της ποßησης, του θεÜτρου και της μουσικÞς, ταξßδευε, ολοÝνα ταξßδευε, για την Κüρδοβα. ΠισωκÜπουλα στο μαýρο Üλογü του, γυμνüστηθη ΤσιγγÜνα με το üπλο στο χÝρι, η δημοκρατικÞ Ισπανßα, του «Νο ΠασαρÜν».
Ο Λüρκα εßχε προειδοποιηθεß απü τους φßλους και τους συντρüφους του απü τον Ιοýλιο του 1936, üταν Þταν Þδη γνωστü üτι ο ΦρÜνκο ετοßμαζε τα στρατεýματÜ του στο ισπανικü Μαρüκο και θα ξεσποýσε ο εμφýλιος πüλεμος, να μην πÜει στην Ανδαλουσßα. ΑπÝρριψε μÜλιστα προτÜσεις να ταξιδÝψει στην Κολομβßα και στο Μεξικü. Ο εμφýλιος επισÞμως ξεκßνησε στις 17 Ιουλßου ενþ δýο ημÝρες μετÜ, ο Λüρκα Ýφτασε στη ΓρανÜδα. Η περιοχÞ Þταν η πρþτη που κατελÞφθη απü τους φρανκιστÝς, ο γαμπρüς του Λüρκα και δÞμαρχος της ΓρανÜδα συνελÞφθη στις 16Αυγοýστου και την επομÝνη εκτελÝστηκε. Την ßδια ημÝρα συνελÞφθη και ο Λüρκα.
Το φασιστικü καθεστþς δεν δßστασε να εκτελÝσει Ýναν διÜσημο ποιητÞ. Πρüκειται για το ßδιο καθεστþς που εκεßνη τη χρονιÜ μüνο στην περιοχÞ γýρω απü την ΑλÜμπρα η φÜλαγγα εκτÝλεσε 30.000Üτομα, αφοý ο ΦρÜνκο εßχε διακηρýξει üτι θα «προστÜτευε» την Ισπανßα απü «τη διεθνÞ κομμουνιστικÞ, εβραúκÞ και μασονικÞ συνωμοσßα».
Στις26 Απριλßου 1937, υπü τις διαταγÝς του αρχιστρÜτηγου και δικτÜτορα Φρανθßσκο ΦρÜνκο και με την «ευγενικÞ προσφορÜ» Χßτλερ και του Μουσολßνι, γερμανικÜ και ιταλικÜ αεροσκÜφη βομβÜρδισαν την βασκικÞ πüλη Γκερνßκα. ¹ταν ο πρþτος βομβαρδισμüς τελεßας καταστροφÞς στην Ευρþπη, απü το ενιαßο φασιστικü μÝτωπο. ΤουλÜχιστον 1654Üμαχοι σκοτþθηκαν και περισσüτερα απü το 70% των κτιρßων της Γκερνßκα καταστρÜφηκαν ολοσχερþς, κυρßως απü την πυρκαγιÜ που προκλÞθηκε απü το μεγÜλο αριθμü των εμπρηστικþν βομβþν. Η δολοφονßατου Λüρκα και ο βομβαρδισμüς της Γκερνßκαεßναι τα δυο κορυφαßα γεγονüτα του Ισπανικοý εμφυλßου που σημÜδεψαν ανεξßτηλα τον αγþνα των λαþν κατÜ του φασιμοý.
O τραγικüς θÜνατος του ποιητÞ, αλλÜ και η αξßα του Ýργου του, μετÜ την εκτÝλεσÞ του, Ýκαναν την ποßησÞ του ταχýτατα και ευρýτατα γνωστÞ. Τα ποιÞματÜ του Ýγιναν σýμβολο αντßστασης στο φασισμü σε ολüκληρη την Ευρþπη και üπου ζοýσαν ελεýθεροι Üνθρωποι, üπως ο Ισπανικüς Εμφýλιος Πüλεμος Ýγινε το σýμβολο των πολιτικþν κινημÜτων, των ταξικþν αγþνων,των κοινωνικþν ανακατατÜξεων.
Τ' Üλογα εßναι μαýρα.
Τα πÝταλα εßναι μαýρα.
ΠÜνω στις κÜπες γυαλßζουν
λεκÝδες μελανιοý και κεριοý.
¸χουν κρανßα μολυβÝνια,
κι εßναι γι' αυτü που δεν κλαßνε.
Με την ψυχÞ τους üλο λοýστρο
Ýρχονται πÜνω στο δρüμο.
Νυχτερινοß και καμποýρηδες,
üπου κι αν πÜνε διατÜζουν
σιωπÝς μαýρου καουτσοýκ
και φüβους λεπτüτατης Üμμου.
ΠερνÜν, αν πεθυμοýν να περÜσουν,
ενþ στο κεφÜλι τους κρýβουν
μιαν αστρονομßα αüριστη
απροσδιüριστων περιστρüφων.
http://www.youtube.com/watch?v=qrHmoQ37AGc
FEDERICO GARCIA LORCA
ΑνÝμισες για μια στιγμÞ το μπολερü
και το βαθý πορτοκαλß σου μεσοφüρι.
Αýγουστος Þτανε δεν Þτανε θαρρþ
τüτε που φεýγανε μπουλοýκια οι Σταυροφüροι.
ΠαντιÝρες πÞγαιναν του ανÝμου συνοδειÜ
και ξεκινοýσαν οι γαλÝρες του θανÜτου.
Στο ρωγοβýζι ανατριχιÜζαν τα παιδιÜ
κι ο γÝρος Ýλιαζε ακαμÜτης τ' αχαμνÜ του.
Του ταýρου ο Πßκασσο ρουθοýνιζε βαριÜ
και στα κουβÝλια τüτε σÜπιζε το μÝλι.
ΤραβÝρσο ανÜποδο – πορεßα προς το βοριÜ.
ΤρÜβα μπροστÜ. Ξοπßσω εμεßς και μη σε μÝλει.
ΚÜτου απ' τον Þλιο αναγαλλιÜζαν οι ελιÝς
και φýτρωναν μικροß σταυροß στα περιβüλια.
Τις νýχτες στÝρφες απομÝναν οι αγκαλιÝς
τüτες που σ' Ýφεραν, κατσßβελε, στην μπüλια.
Ατσßγγανε κι ΑφÝντη μου, με τι να σε στολßσω;
ΦÝρτε το μαυριτÜνικο σκουτß το πορφυρü.
Στον τοßχο της ΚαισαριανÞς μας φÝραν απü πßσω
κι ßσα Ýν' αντρßκειο ανÜστημα ψηλþσαν το σωρü.
ΚοπÝλες απ' το Δßστομο φÝρτε νερü και ξßδι.
Κι απÜνω στη φορÜδα σου δεμÝνος σταυρωτÜ
σýρε για κεßνο το στερνü στην Κüρδοβα ταξßδι,
μÝσ' απ' τα διψασμÝνα της χωρÜφια τ' ανοιχτÜ.
ΒÜρκα του βÜλτου ανÜστροφη, φτενÞ, δßχως καρÝνα.
Σýνεργα που σκουριÜζουνε σε γýφτικη σπηλιÜ.
ΣμÜρι κορÜκια να πετÜν στην Ýρημην αρÝνα
και στο χωριü να ουρλιÜζουνε τη νýχτα εφτÜ σκυλιÜ.
Ν.ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ
Ο ΛΟΡΚΑ ΩΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ
http://www.youtube.com/watch?v=7wEi5kPSqiE&list=PLCaGVa5X9CBofbYDQs1taq6L7uFMr6vdb
Πριν γßνει ο μεγÜλος ποιητÞς της Ισπανßας, ο Λüρκα υπÞρξε μουσικüς, δεξιοτÝχνης πιανßστας, συνθÝτης, λιμπρετßστας. Για το πρþτο του πιÜνο –δþρο του πατÝρα του– εξομολογÞθηκε γραπτÜ: «... Σε αγαπþ περισσüτερο απü οτιδÞποτε στον κüσμο...» και üτι εßναι «... σαν μια γυναßκα που κοιμÜται συνεχþς και για να την ξυπνÞσει κÜποιος, θα πρÝπει να εßναι γεμÜτος μελωδßες και θλßψη...»
Ιδιαßτερο ρüλο στη διαμüρφωσÞ του ως μουσικοý Ýπαιξαν ο δÜσκαλüς του Αντüνιο Σεγοýρα ΜÝσα και ο συνθÝτης ΜανουÝλ ντε ΦÜλια. Ο αρχικüς στüχος του Λüρκα Þταν να σταδιοδρομÞσει στη μουσικÞ, ο πατÝρας του üμως αρνÞθηκε να χρηματοδοτÞσει τις σπουδÝς του γιατß,σýμφωνα με τη δικÞ του αντßληψη, ο τομÝας αυτüς δεν επρüκειτο να αποφÝρει εισοδÞματα στο γιο του! ΑπελπισμÝνος ο Λüρκα Ýβαλε τÝλος στη μουσικÞ σταδιοδρομßα του. ΓρÜφει ο ßδιος για τον εαυτü του απü τη Ν. Υüρκη στο Αυτοβιογραφικü Σημεßωμα: «Αφοý οι γονεßς του του απαγüρεψαν να πÜει στο Παρßσι για να συνεχßσει τις μουσικÝς σπουδÝς του και ο δÜσκαλüς του της μουσικÞς εßχε πεθÜνει, ο Γκαρθßα Λüρκα Ýστρεψε τη δημιουργικÞ του ορμÞ στην ποßηση».
ΑλλÜ και την ποßησÞ του την αντιλÞφθηκε ως μουσικÞ. Αυτü λÝνε οι περιγραφÝς για την απαγγελßα του. «¸παιζε με τις λÝξεις σα να Þταν ακορντεüν». Πολλοß απü τους τßτλους των Συλλογþν του Þταν μουσικοß, ενþ τα ποιÞματÜ του βρßθουν απü μουσικοýς üρους (μαδριγÜλι,σουßτα, νοτοýρνο, σερενÜτα, ρομÜντσα) «... γιατß εßμαι πÜνω απ' üλα μουσικüς»εßχε πει σε μια συνÝντευξÞ του.
Ο ποιητÞς και ζωγρÜφος ΜορÝνο ΒßγιαθυμÜται το Λüρκα üταν Ýπαιζε πιÜνο: «Τα δÜχτυλÜ του Þταν ηλεκτρισμÝνα. Σου Ýδινε την εντýπωση üτι η μουσικÞ ξεπηδοýσε απü μÝσα του, αυτÞ η μουσικÞ Þταν η πηγÞ της δýναμÞς του, το σαγηνευτικü του μυστικü».
Το καλοκαßρι του 1922, θÝλοντας να εντρυφÞσει στην ισπανικÞ παρÜδοση, ο ποιητÞς Ýμαθε κιθÜρα και φλαμÝνκο κοντÜ σε δυο τσιγγÜνους. ΑμÝσως μετÜ Ýγραψε σ' Ýνα φßλο του: «Το φλαμÝνκο εßναι μια απü τις γιγαντιαßες δημιουργßες του Ισπανικοý λαοý». Ο Λüρκα και ο Ντε ΦÜλια ταξßδεψαν στα χωριÜ της Ανδαλουσßας αναζητþντας γνÞσια παραδοσιακÜ τραγοýδια. Και üταν τα βρÞκαν, οργÜνωσαν στη ΓρανÜδα το 1ο ΦεστιβÜλ Cante Jondo με πολý μεγÜλη επιτυχßα (Ιοýνιος 1922).
Ο Λüρκα μετÝγραψε και διασκεýασε 12 ισπανικÜ τραγοýδια απü την ενδοχþρα της Ανδαλουσßας για πιÜνο και φωνÞ, τα οποßα εμπιστεýθηκε στη μεγÜλη cantaora (τραγουδßστρια) και bailaora (χορεýτρια) της εποχÞς Ενκαρναθιüν Λüπεθ Χοýλβεθ (γνωστÞ ως «Αρχεντινßτα»). Τα τραγοýδια, με τον τßτλο «Coleccion de Canciones Populares Espanolas» (ΣυλλογÞ Λαúκþν Ισπανικþν Τραγουδιþν) ηχογραφÞθηκαν το ΜÜρτιο του 1931, με το Λüρκα στο πιÜνο.Η «Αρχεντινßτα», εκτüς απü την ερμηνεßα, Ýπαιζε και καστανιÝτες, ενþ στο δεýτερο τραγοýδι υπÞρχε και συνοδεßα ορχÞστρας.
|
