|
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ
ΚυβερνÞσεις και συνταξιοýχοι θα πρÝπει να αναθεωρÞσουν üσα πßστευαν για τις συντÜξεις και τα ασφαλιστικÜ ταμεßα. Στο εξÞς, κρÜτος, ασφαλισμÝνοι και ιδιωτικÝς ασφαλιστικÝς εταιρεßες θα μοιρÜζονται (δßκαια) τους κινδýνους του συστÞματος.
Σýμφωνα με μελÝτη του Ευρωπαúκοý Κοινοβουλßου, οι κυβερνÞσεις θα πρÝπει να προσφÝρουν φορολογικÜ κßνητρα þστε οι ασφαλισμÝνοι να παραμÝνουν περισσüτερα χρüνια στην εργασßα τους και üχι απλþς να ψηφßζουν νüμους που αυξÜνουν τα üρια ηλικßας συνταξιοδüτησης.
Απü τα συμπερÜσματα της μελÝτης προκýπτει üτι γενικÜ θα πρÝπει να αλλÜξει η üλη φιλοσοφßα: απü το κýριο - κρατικü ταμεßο ο συνταξιοýχος θα πρÝπει να περιμÝνει μüνο μια ελÜχιστη σýνταξη για μια αξιοπρεπÞ διαβßωση. Αν θÝλει κÜτι παραπÜνω που να πλησιÜζει τον μισθü που Ýπαιρνε, θα πρÝπει να συμμετÝχει και σε Ýνα π.χ.επαγγελματικü ταμεßο. Κι αν θÝλει ακüμη μεγαλýτερα εισοδÞματα κατÜ τα χρüνια της σýνταξης, τüτε θα πρÝπει να επενδýσει - αποταμιεýσει σε Ýναν ιδιωτικü τομÝα.
Η νÝα αυτÞ φιλοσοφßα περιγρÜφει με απλÜ λüγια τους προτεινüμενους εδþ και χρüνια τρεις πυλþνες του ασφαλιστικοý συστÞματος:
- Ο πρþτος πυλþνας εßναι ο υποχρεωτικüς - κρατικüς ασφαλιστικüς φορÝας (π.χ.ΙΚΑ).
- Ο δεýτερος πυλþνας εßναι, για παρÜδειγμα, τα επαγγελματικÜ ταμεßα και μπορεß να εßναι Ýνα μεικτü σýστημα (κρατικü Þ/και ιδιωτικü). Στüχος του θα εßναι να αυξÜνει το ποσοστü αναπλÞρωσης των συντÜξεων. Ποσοστü αναπλÞρωσης εßναι το ποσü της σýνταξης σε σχÝση με τον μισθü του ασφαλισμÝνου. Για παρÜδειγμα, εÜν ο μισθüς Þταν 100 ευρþ και η σýνταξη που προκýπτει εßναι 30 ευρþ, τüτε το ποσοστü αναπλÞρωσης εßναι 30%.
- Ο τρßτος πυλþνας πρÝπει να εßναι εθελοντικüς και να αφορÜ την ιδιωτικÞ ασφÜλιση.
Το βασικü συμπÝρασμα της μελÝτης εßναι üτι τα κρÜτη πρÝπει να προχωρÞσουν σε ταυτüχρονες μεταρρυθμßσεις και στους τρεις πυλþνες που Ýχουν προταθεß κατÜ καιροýς. Οι προτÜσεις της μελÝτης συνοψßζονται στα εξÞς:
- Η ανÜπτυξη των τριþν πυλþνων πρÝπει να εßναι ταυτüχρονη. Οýτε ο τρßτος πυλþνας απü μüνος του εßναι η λýση οýτε οι μεταρρυθμßσεις μüνο στον πρþτο μπορεß να οδηγÞσουν κÜπου.
- Η συμμετοχÞ των ασφαλισμÝνων στον τρßτο πυλþνα πρÝπει να εßναι εθελοντικÞ.
- Οι καταβολÝς στον τρßτο φορÝα θα πρÝπει να γßνονται στον υφιστÜμενο δεýτερο πυλþνα, üπου υπÜρχει. Αυτü απαιτεß προσεκτικü θεσμικü πλαßσιο που να εξασφαλßζει κυρßως τη διαφÜνεια.
Οι κßνδυνοι για αýξηση εισοδηματικÞς ανισüτητας και φτþχειας
«Κλειδß» για μια επιτυχÞ μεταρρýθμιση του συνταξιοδοτικοý συστÞματος εßναι ο σωστüς σχεδιασμüς. Μπορεß αυτü να φαßνεται αυτονüητο, αλλÜ η πρÜξη Ýχει αποδεßξει το αντßθετο.
ΒÝβαια, η πραγματικüτητα γßνεται üλο και πιο περßπλοκη. Αυτü φαßνεται Ýκδηλα απü το παρακÜτω παρÜδειγμα: Εστω, λοιπüν, üτι Ýνα κρÜτος ακολουθεß κατÜ γρÜμμα τις οδηγßες της μελÝτης του Ευρωπαúκοý Κοινοβουλßου. Και Ýστω üτι οι κυβερνÞσεις θεσμοθετοýν φορολογικÜ κßνητρα για αποταμßευση στον τρßτο πυλþνα(ιδιωτικÞ ασφÜλιση) και για μεγαλýτερη παραμονÞ στην εργασßα. Αν δεν γßνει σωστüς σχεδιασμüς των κινÞτρων και των αντικινÞτρων και αν δεν δοθεß βÜση και στην αναμüρφωση των δýο πρþτων πυλþνων (π.χ. πολιτικÞ επιδομÜτων, συμπληρωματικÞς σýνταξης κ.λπ.), τüτε υπÜρχει ο εξÞς κßνδυνος: τα υψηλÜ εισοδÞματα (υψηλüμισθοι κ.λπ.) να μποροýν να αποταμιεýουν στον τρßτο πυλþνα και ταυτüχρονα να κÜνουν κατÜχρηση των φοροαπαλλαγþν. Οταν βγουν στη σýνταξη, θα Ýχουν εξασφαλßσει υψηλÜ εισοδÞματα που συνολικÜ μπορεß να ξεπερνοýν το 100% του μισθοý που Ýπαιρναν.Απü την Üλλη πλευρÜ, αδýναμα οικονομικÜ στρþματα, π.χ. χαμηλüμισθοι Þ Üλλες ευÜλωτες κατηγορßες, που δεν θα Ýχουν τη δυνατüτητα να αποταμιεýουν και στον δεýτερο και στον τρßτο πυλþνα, θα υποστοýν τα εξÞς: μεßωση συντÜξεων (απü την περικοπÞ του ποσοστοý αναπλÞρωσης λüγω μεταρρýθμισης του ασφαλιστικοý σε τρεις πυλþνες), απþλεια επιπλÝον σýνταξης επειδÞ δεν συμμετεßχαν κυρßως στους Üλλους δýο πυλþνες και, τρßτον, απþλειες απü τη μη χρÞση φοροαπαλλαγþν. ΕπιπλÝον, η ευÜλωτη κατηγορßα δεν θα Ýχει κßνητρο να παραμεßνει στην εργασßα περισσüτερα χρüνια.
Ετσι, θα αυξηθεß η εισοδηματικÞ ανισüτητα, αλλÜ και ο κßνδυνος φτþχειας στις ηλικßες μετÜ των 65 ετþν. Ταυτüχρονα, το σýστημα θα χÜνει Ýσοδα (εισφορÝς και φüροι) απü τους εν ενεργεßα ασφαλισμÝνους και απü τους συνταξιοýχους.
Η βιωσιμüτητα του ασφαλιστικοý συστÞματος και πιο συγκεκριμÝνα των συνταξιοδοτικþν ταμεßων δεν αποτελεß μüνο ελληνικü πρüβλημα. Οýτε εßναι απλÞ υπüθεση. Η μελÝτη του Ευρωπαúκοý Κοινοβουλßου για τα συνταξιοδοτικÜ συστÞματα στην Ευρþπη αποκαλýπτει την ανÜγκη για ριζικÞ αναδιÜρθρωση της üλης φιλοσοφßας επß της οποßας Ýχουν δομηθεß μÝχρι σÞμερα οι συντÜξεις.
Απü τη μια πλευρÜ, το δημογραφικü πρüβλημα πιÝζει για Üμεσες και ριζικÝς μεταρρυθμßσεις,οι οποßες, üμως, «μπαßνουν στον πÜγο» εξαιτßας της δημοσιονομικÞς κρßσης. Οι ερευνητÝς διαπιστþνουν üτι οι μεταρρυθμßσεις μÝχρι σÞμερα Ýχουν περιοριστεß στις αυξÞσεις των ορßων ηλικßας συνταξιοδüτησης και σε αρκετÝς περιπτþσεις–με κορυφαßα περßπτωση την ΕλλÜδα– σε σημαντικÝς περικοπÝς στις συντÜξεις. Ομως, αυτÝς οι κινÞσεις απü μüνες τους δεν εßναι αρκετÝς για να διασφαλßσουν τη βιωσιμüτητα του συνταξιοδοτικοý συστÞματος.
ΠηγÞ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
|
