Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*
Η σημασßα τηςανÜπτυξης ως στοιχεßο εξüδου απü την κρßση, αποτελεß κοινü τüπο σ' üλες τις πολιτικÝς «αφηγÞσεις», üχι μüνο στην ΕλλÜδα αλλÜ σε κÜθε χþρα.Ωστüσο ο χαρακτÞρας της ανÜπτυξης (πüροι, φορεßς, κλÜδοι, υποστηρικτικÝς πολιτικÝς, κατανομÞ αποτελεσμÜτων, διεθνεßς οικονομικÝς σχÝσεις, κÜ), δεν σηματοδοτοýν το ßδιο περιεχüμενο. Στην περßπτωση της ελληνικÞς κοινωνßας, που βιþνει τη μεγαλýτερη μεταπολεμικÞ κρßση, το ζÞτημα της ανÜπτυξης συνδÝεται ευθÝως με την παραγωγικÞ ανασυγκρüτηση της οικονομßας και την επιβßωση του ελληνικοý λαοý.
ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ''ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ''
Οι αιτßες της βαθιÜς κρßσης της ελληνικÞς οικονομßας Ýχουν να κÜνουν με τις νεοφιλελεýθερες πολιτικÝς που εφÜρμοσαν τις τελευταßες δεκαετßες, με οριακÝς διαφορÝς οι κυβερνÞσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ (ιδιωτικοποιÞσεις δημοσßων επιχειρÞσεων, διÜλυση εργασιακþν σχÝσεων, απορρýθμιση αγορþν, αποδüμηση κατÜργηση «κοινωνικοý κρÜτους», κÜ), με στüχο ενßσχυση κÝρδους τραπεζικþν-εμπορικþν-βιομηχανικþν-κατασκευαστικþν-εφοπλιστικþν ομßλων και «κρατικοδßαιτων» καπιταλιστþν. Τα κρισιακÜ φαινüμενα, με αιχμÞ την κρßση δημüσιου χρÝους, εντÜθηκαν απü τα μÝτρα του Μνημονßου που επÝβαλε η τρüúκα (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ), στο üνομα δÞθεν σωτηρßας της ΕλλÜδας, αλλÜ στην ουσßα σωτηρßα ευρωζþνης-ευρþ, καθþς των κατüχων-ιδιοκτητþν του χρηματιστικοý κεφαλαßου. Η μεßωση 35% της καταναλωτικÞς ζÞτησης (νοικοκυριþν και δημοσßου), καθþς δημüσιων-ιδιωτþν επενδýσεων κατÜ 55%, βýθισε το ΑΕΠ, μÝσω του αρνητικοý πολλαπλασιαστÞ, απü 232 διστο 2009, στα 182 δις το 2013, εκτινÜσσοντας την επßσημη ανεργßα απü 9% στο 28%. Ακüμα και τα κονδýλια των κοινοτικþν ταμεßων στα πλαßσια του ΕΣΠΑ(περιüδου 2007-2013) δεν απορροφÞθηκαν λüγω μεγÜλων περικοπþν του ΠΔΕ και αδυναμßας εξασφÜλισης εθνικÞς συμμετοχÞς σε κλαδικÜ και περιφερειακÜ προγρÜμματα. Απü την Üλλη οι εξαγωγÝς,παρÜ τη μεγÜλη εσωτερικÞ υποτßμηση της εργατικÞς δýναμης (40-45%), δεν βελτιþθηκαν (56 δις 2008,σε 53 δις 2013), οýτε το χρüνιο Ýλλειμμα στο εμπορικü ισοζýγιο. Η ανταγωνιστικüτητα της ελληνικÞς οικονομßας, λüγω σκληροý ευρþ και απουσßας πολιτικþν οικοδüμησης συγκριτικþν πλεονεκτημÜτων πÜει απü το κακü στο χειρüτερο.
Η ΕΜΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ''ΒΡΑΧΥΚΥΚΛΩΝΕΙ'' ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Η «παραμυθßα»της κυβερνþσας ελßτ (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) για «οσονοýπω» Ýναρξη της αναπτυξιακÞς διαδικασßας και εξüδου απü την κρßση, στηριγμÝνη στους μηχανισμοýς της αγορÜς,üλο και μετατßθεται στο «εγγýς» μÝλλον, με πüρους που θα Ýλθουν εßτε απü κοινοτικÜ ταμεßα και ΕΤΕπ, Þ εισροÞ ξÝνων κεφαλαßων, αýξηση κερδοφορßας επιχειρÞσεων, ιδιωτικοποιÞσεις, κÜ. Την ßδια στιγμÞ «φυγαδεýονται» στο εξωτερικü καταθÝσεις και κÝρδη (300 δις € μüνο σε τρÜπεζες της Ελβετßας),σε σημεßο που αναρωτιÝται ο πρüεδρος των γερμανþν βιομηχÜνων Χ.ΚαúτÝλ, γιατß η ελληνικÞ ελßτ περιμÝνει ξÝνους επενδυτÝς για ανÜπτυξη και η ßδια φυγαδεýει τα κεφÜλαια της στο εξωτερικü.! Η εμπειρßα των μÝτρων της τελευταßας 5ετßας, δεßχνει üτι οι ασκοýμενες πολιτικÝς δεν Ýχουν αναπτυξιακü προσανατολισμü, αλλÜ εκτüς απü υψηλÞ ανεργßα,δημιουργοýν νÝα γενιÜ «προβληματικþν» επιχειρÞσεων με «κüκκινα δÜνεια». Απü την Üλλη οι περικοπÝς στο ΠΔΕ (απü 10 δις σε 6,5 δις) παρεμποδßζουν την απορρüφηση των λßγων συγκριτικÜ κοινοτικþν κονδυλßων στα πλαßσια του ΕΣΠΑ, ενþ το«στρÜγγιγμα» της τραπεζικÞς ρευστüτητας, επιδεινþνει το πρüβλημα.
Ταυτüχρονα τα ενδογενÞ προβλÞματα των προγραμμÜτων ΕΣΠΑ (υψηλü κüστος διαχεßρισης, υπερτιμολογÞσεις Ýργων, λßγες συγκριτικÜ νÝες θÝσεις εργασßας, μεγÜλο μÝρος για κßνητρα-ενισχýσεις σε μεγÜλες επιχειρÞσεις,κÜ), μειþνουν τα αναπτυξιακÜαποτελÝσματα. Επßσης ο παρÜγονταςεργασßα υφßσταται σκληρÜ πλÞγματα, με συντριβÞ θεμελιωδþν δικαιωμÜτων, ελαστικοποßηση εργασιακþν σχÝσεων, δραστικÝς περικοπÝς μισθþν-συντÜξεων-παροχþν κοινωνικÞς προστασßας, κÜ. Το αποτÝλεσμα δεν εßναι«σýγκλιση» αλλÜ απüκλιση«οικονομικþν-κοινωνικþν δεικτþν», σε σχÝση με μÝσο üρο ΕΕ.
Το νÝο ΕΣΠΑτης περιüδου 2014-2020,ακολουθεß την «πεπατημÝνη». ΕπιγραμματικÜ σημειþνουμε üτι σε σýνολο προβλεπüμενων πüρων 26 δισ(20 δις κοινοτικÞ συμμετοχÞ) το 25%πÜει για ενßσχυση της «ανταγωνιστικüτητας-επιχειρηματικüτητας», 20% για Ýργα υποδομÞς με βÜση τις κοινοτικÝς προτεραιüτητες (διευρωπαúκÜ δßκτυα), 10% για «ανÜπτυξη ανθρþπινου δυναμικοý» (κυρßως προγρÜμματα ανακýκλωσης ανεργßας απü τα οποßα 40-50% διαρρÝουν σε ημÝτερους), 20%για αγροτικü τομÝα σε Ýργα και δαπÜνες στÞριξης προúüντων (οι μικρομεσαßοι αγρüτες παßρνουν ....ψßχουλα) και τÝλος 25%στα 13 περιφερειακÜ προγρÜμματα (ΠΕΠ).
ΒασικÞ αδυναμßα και του νÝου ΕΣΠΑ εßναι üτι επιλογÝς και Ýργα δεν εντÜσσονται σε Ýνα εθνικü σχÝδιο οικονομικÞς-κοινωνικÞς ανÜπτυξης,με τομεακÝς και κλαδικÝς δρÜσεις με επßκεντρο την παραγωγικÞ ανασυγκρüτηση της οικονομßας.! Το λεγüμενο «Εθνικü ΣχÝδιο ΑνÜπτυξης» που Ýκανε λüγο ο πρüεδρος του ΣΕΒ κ.ΦÝσσας σε πρüσφατη συνÜντηση του με τον πρüεδρο Δημοκρατßας κ.Παποýλια, οýτε «εθνικü», οýτε «σχÝδιο» εßναι.Αποτελεß Ýνα κατÜλογο αιτημÜτων-απαιτÞσεων ενßσχυσης της κερδοφορßας των μεγÜλων επιχειρÞσεων, με φορολογικÝς ελαφρýνσεις, επιδüτηση ενεργειακοý κüστους, μεßωση ασφαλιστικþν εισφορþν, ευελιξßα αγορÜς εργασßας, κÜ. ¼σον αφορÜ τις προτεραιüτητες των τομεακþν ενισχýσεων (τουρισμüς, αγροβιομηχανßες,ισχθυοκαλλιÝργειες, συνδυασμÝνες μεταφορÝς, φαρμακοβιομηχανßα,μεταλλουργßα-δομικÜ υλικÜ και ναυτιλßα), γßνονται με üρους προσδοκþμενων κερδþν,αφÞνοντας στην Üκρη το ζÞτημα της παραγωγικÞς ανασυγκρüτησης, ισüρροπης ανÜπτυξης, αýξησης απασχüλησης, δικαιüτερης κατανομÞς και ανακατανομÞς εθνικοý εισοδÞματος κÜ.
ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
Μιλþντας για «ανÜπτυξη» δεν εννοοýμε απλÜ «μεγÝθυνση» (growth), αλλÜ «κοινωνικο-οικονομικÞ ανÜπτυξη»(development). Μια τÝτοια ανÜπτυξη θÝτει προτεραιüτητα τις κοινωνικÝς ανÜγκες και απαιτεß επεξεργασßα εθνικοý σχεδßου παραγωγÞς ανασυγκρüτησης με εξασφÜλιση ουσιαστικÞς συμμετοχÞς κοινωνικþν φορÝων και των εργαζüμενων (πρακτικÝς«συμμετοχικοý προûπολογισμοý») στην επεξεργασßα και υλοποßηση των στüχων του.Πρωταρχικüς σκοπüς δημιουργßα θÝσεων εργασßας και ισüρροπη ανÜπτυξη τομÝων, κλÜδων, περιφερειþν,αξιοποιþντας τα «συγκριτικÜ» και δημιουργþντας «ανταγωνιστικÜ» πλεονεκτÞματα. Ο αγροτοδιατροφικüς και ενεργειακüς τομÝας, φαρμακοβιομηχανßα, βιομηχανßα ειδþν πλατιÜς κατανÜλωσης, κοινÞς ωφÝλειας, κοινωνικþν υποδομþν, νÝων τεχνολογιþν,μεταλλουργßας, μεταφορþν, ναυπηγο-επισκευþν-ακτοπλοÀας-ναυτιλßας, τουρισμοý,εμπορßου, χρηματοπιστωτικþν υπηρεσιþν, πολιτισμοý, κÜ, μποροýν να στηρßξουν μια βιþσιμη ανÜπτυξη, με οικονομικοýς,κοινωνικοýς, περιβαλλοντικοýς üρους. ΦορεßςτÝτοιας ανÜπτυξης εßναι κατ' αρχÞν ο ευρýτερος δημüσιος τομÝας (ΠΔΕ, ΚεντρικÞ Διοßκηση, Αυτοδιοßκηση και ΔΕΚΟ), ο τομÝας κοινωνικÞς και αλληλÝγγυας οικονομßας (συνεταιρισμοß, αυτοδιαχειριστικÜ σχÞματα, κÜ),καθþς ο ιδιωτικüς, κυρßως μικρομεσαßωνεπιχειρÞσεων, με συγκεκριμÝνο πλαßσιο επιχειρηματικÞς δρÜσης (αδειοδοτÞσεις,εργασιακÜ δικαιþματα, φορολογßα, χρηματοδüτηση, προστασßα περιβÜλλοντος,πÜταξης ολιγογοπωλßων-κατρÝλ, κÜ). Η κατανομÞ των αποτελεσμÜτων της ανÜπτυξης,πρÝπει να Ýχει ως αφετηρßα τη συμμετοχÞ καθενüς στην δημιουργßα της νÝας αξßας(εισοδÞματος), ενþ οι μακρο-οικονομικÝςπολιτικÝς (φορολογßα-κρατικÝς δαπÜνες, εισοδηματικÞ και πιστωτικÞ πολιτικÞ), θα στηρßζουν το σχÝδιο της ανασυγκρüτησης.
Οι πüροιγια παραγωγικÞ ανασυγκρüτηση μποροýν να εξασφαλιστοýν με δραστικÞ μεßωση τοκοχρεολυσßων δημüσιου χρÝους(διαγραφÞ τουλÜχιστον μεγαλýτερου μÝρους), πÜταξη φοροδιαφυγÞς και φοροκλοπÞς, δημüσιο και κοινωνικü Ýλεγχο τραπεζþν,αξιοποßηση εξωτερικþν πηγþν (κοινοτικþν κονδυλßων, δανεßων, κλπ) με Üσκηση πολυδιÜστατης-ενεργητικÞς εξωτερικÞς πολιτικÞς,ισüτιμης οικονομικÞς συνεργασßας με üλες τις χþρες, χωρßς αμφισβητÞσεις εθνικÞς και λαúκÞς κυριαρχßας. ΤÝλος απü την ßδια την ανÜπτυξη, με αýξηση της απασχüλησης και του παραγüμενου πλοýτου. ¼λα αυτÜ βÝβαια Ýχουν κι Ýνα τελικü«δια ταýτα».! ΠροûποθÝτουν μια κυβÝρνηση που με την ενεργητικÞ στÞριξη του ελληνικοý λαοýθα φÝρει σε πÝρας το σýνθετο, βιþσιμο και ελπιδοφüρο στüχο, ανοικτü στην πρüοδο και προκοπÞ της ελληνικÞς κοινωνßας, ιδιαßτερα της νÝας γενιÜς.
*Ο ΓιÜννης Τüλιος εßναι διδÜκτωρ οικονομικþν και μÝλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ
|
