|
ΤελικÜ δουλεýουμε λßγο;
Του ΓιÜννη ΚουζÞ* απü την «ΑΥΓΗ» 10/12/2009
Η Üποψη για το αντιπαραγωγικü και το ρÜθυμο που χαρακτηρßζει τους εργαζüμενους στην ΕλλÜδα Ýρχεται απü Ýνα παρελθüν αρκετÜ μακρινü. Και βÝβαια δεν περιορßζεται στη σχετικÞ συζÞτηση για τον δημüσιο τομÝα üπου εγκαλοýνται οι απασχολοýμενοι σε αυτüν και η μονιμüτητÜ τους, ενþ παραμÝνουν συνÞθως στο απυρüβλητο üλες εκεßνες οι παθογÝνειες που συνδÝονται με τη διÜρθρωση, στελÝχωση και λειτουργßα σε üλη την κλßμακα της ιεραρχßας του δημüσιου τομÝα που γεννοýν, αναπαρÜγουν και διαιωνßζουν αντιπαραγωγικÜ φαινüμενα.
ΑυτÞ η Üποψη εκδηλþνεται και για τον ιδιωτικü τομÝα με τον εκτεταμÝνο δεßκτη παραβßασης και καταστρατÞγησης των εργασιακþν δικαιωμÜτων, τον υψηλü βαθμü αυταρχισμοý που χαρακτηρßζει τους εργοδüτες και παρουσιÜζεται ως το Üλλοθι για τους χαμηλοýς δεßκτες ανταγωνιστικüτητας και παραγωγικüτητας των επιχειρÞσεων. Και πÜλι Ýχοντας αφÞσει στο απυρüβλητο τις αντιπαραγωγικÝς επιλογÝς που κυριαρχοýν προς αποκλειστικü üφελος της μÝγιστης δυνατÞς κερδοφορßας, στηριγμÝνης στις χαμηλÝς δαπÜνες για την εργασßα και στην αποφυγÞ των μακροπρüθεσμων παραγωγικþν επενδýσεων, τßθενται στο στüχαστρο οι εργαζüμενοι με τα χαμηλüτερα κßνητρα και τις χαμηλüτερες αποδοχÝς, μαζß με τους ΠορτογÜλους συναδÝλφους τους, στον ανεπτυγμÝνο πυρÞνα των χωρþν της ¸νωσης.
Εßναι, λοιπüν, βÜσιμος αυτüς ο ισχυρισμüς Þ απÝχει απü την πραγματικüτητα θÝλοντας, με τη χρÞση τοý εν λüγω επιχειρÞματος, να υποκρýψει αφενüς την πρüθεση διατÞρησης του χαμηλοý επιπÝδου και τη συγκρÜτηση των μισθþν και να ενισχýσει αφετÝρου τη στüχευση της περαιτÝρω εντατικοποßησης των ρυθμþν εργασßας þστε ο εργαζüμενος να «δικαιολογεß» την αμοιβÞ του;
Αναζητþντας τις συγκριτικÝς Ýρευνες της Eurostat για τον εργÜσιμο χρüνο βλÝπει κανεßς üτι η Üποψη αυτÞ αναπαρÜγει Ýνα μýθο. Ξεκινþντας απü το συμβατικü εβδομαδιαßο ωρÜριο των 40 ωρþν που ισχýει στην ΕλλÜδα διαπιστþνεται üτι αυτü συναντÜται μüνο σε 9 χþρες-νÝα μÝλη της ¸νωσης, τη στιγμÞ που ο μÝσος üρος της Ε-15 και της Ε-27 εßναι 37,9 και 38,6 þρες αντßστοιχα. ΑναφορικÜ με τη μÝση διÜρκεια της ετÞσιας Üδειας με αποδοχÝς, οι 23 ημÝρες που καταγρÜφονται στην ελληνικÞ αγορÜ εργασßας υπολεßπονται του αντßστοιχου μÝσου üρου της Ε-15(25,9) και της Ε-27(23,7). Επßσης ο περιβüητος υψηλüς αριθμüς αργιþν στην ελληνικÞ περßπτωση, για τον οποßο γßνεται συχνÜ λüγος, και πÜλι απÝχει απü την πραγματικüτητα üταν οι 10 ημερÞσιες αργßες στην ΕλλÜδα υπολεßπονται και αυτÝς των αντßστοιχων μÝσων üρων της Ε-15 (10,2) και της Ε-27 (10,5). ¼ταν, τÝλος, συνυπολογßσουμε üλες αυτÝς τις παραμÝτρους διαπιστþνουμε üτι ο μÝσος ετÞσιος χρüνος εργασßας πλÞρους απασχüλησης που απορρÝει απü τον νüμο και τις συλλογικÝς συμβÜσεις στην ΕλλÜδα (1.816 þρες) εßναι εντυπωσιακÜ υψηλüτερος απü τα ισχýοντα στην υπüλοιπη Ευρþπη.
Ειδικüτερα, εßναι κατÜ 120,5 þρες υψηλüτερος απü τον μÝσο üρο της Ε-15 (1.696,5), κατÜ 248 þρες απü τον γαλλικü (1.568) που εßναι ο συνολικÜ χαμηλüτερος, κατÜ 61 þρες απü τον μÝσο üρο της Ε-27 (1.744,2) αλλÜ και κατÜ 11,5 þρες απü το μÝσο üρο των 12 νÝων χωρþν της διεýρυνσης (1.804,5). Εßναι χαρακτηριστικü, Üλλωστε, üτι μüλις 7 κοινοτικÝς χþρες της πρþην ΑνατολικÞς Ευρþπης παρουσιÜζουν υψηλüτερο ετÞσιο χρüνο εργασßας απü την ΕλλÜδα, ενþ κÜποιες απü αυτÝς Ýχουν τον ßδιο (π.χ. Λιθουανßα) Þ και χαμηλüτερο (π.χ. Σλοβακßα, Τσεχßα).
Τα στοιχεßα αυτÜ αποτελοýν τη βÜση που καθιστÜ ανßσχυρη την Üποψη για το üτι ο εργÜσιμος χρüνος στην ΕλλÜδα εßναι λßγος. ¼ταν μÜλιστα ανατρÝξουμε στα μεγÝθη του πραγματικοý χρüνου εργασßας, που συμπεριλαμβÜνει τις μορφÝς υπÝρβασης του κανονικοý ωραρßου του πλÞρως απασχολοýμενου (υπερεργασßα, υπερωρßες), τüτε ο ισχυρισμüς αυτüς ανατρÝπεται ολοσχερþς. ¸τσι, λοιπüν, η ΕλλÜδα βρßσκεται στη δεýτερη θÝση της Ε-15 με τον υψηλüτερο πραγματικü (συνÞθη) χρüνο εργασßας μετÜ απü τη Βρετανßα που εφαρμüζει το οpt-out, με 41,8 þρες Ýναντι του 40,4 που αντιστοιχεß στο μÝσο ευρωπαúκü üρο.
Το αποτÝλεσμα αυτü εßναι απüρροια, κατ' αρχÞν, του Þδη υψηλοý συμβατικοý χρüνου εργασßας που ευνοεßται απü τη θεσμικÜ κατοχυρωμÝνη μονομερÞ, ουσιαστικÜ, επιβολÞ του 9ωρου (υπερεργασßα), τη χρÞση υπερωριþν και την εκτεταμÝνη παραβßαση του πενθÞμερου απü τους εργοδüτες. ΤÝλος, ο συνδυασμüς των παραπÜνω παραγüντων εμπλουτßζεται και απü τη διÜθεση μεγÜλης μερßδας εργαζομÝνων να επιζητοýν την υπÝρβαση του κανονικοý ωραρßου τους ως λýση, συχνÜ κακοπληρωμÝνης και αυτÞς, κÜτω απü τα νüμιμα ισχýοντα, απÝναντι στις χαμηλÝς αμοιβÝς που αδυνατοýν να ανταποκριθοýν στις ανÜγκες τους. Σε αυτü, Üλλωστε, το πλαßσιο εντÜσσεται και η εκτεταμÝνη πολυαπασχüληση που αφορÜ, τουλÜχιστον, στο 15% των μισθωτþν.
Τα στοιχεßα αυτÜ δεν καταρρßπτουν μüνο τον μýθο της οκνηρßας των ΕλλÞνων εργαζομÝνων. Ταυτüχρονα δßνουν και Ýμμεσες απαντÞσεις στο üτι η παραγωγικÞ διÜσταση δεν περιορßζεται στον χρüνο που ο εργαζüμενος εßναι στη διÜθεση του εργοδüτη του. ΑυτÞ εξαρτÜται, κυρßως, απü το βαθμü ýπαρξης ποιοτικþν συντελεστþν της παραγωγικüτητας (π.χ. παραγωγικÝς υποδομÝς, τεχνολογßα, κατÜρτιση, ικανοποιητικÝς αμοιβÝς και συνθÞκες εργασßας). ΤÝλος, δημιουργοýν και εýλογα ερωτÞματα για τη διατÞρηση ανÝπαφου, ουσιαστικÜ, απü το 1984 του εργÜσιμου χρüνου στην ΕλλÜδα, σε αντßθεση με τη διακηρυγμÝνη ανÜγκη σýγκλισης δικαιωμÜτων με την υπüλοιπη Ευρþπη, την αδÞριτη επιταγÞ της μεßωσης της ανεργßας και, κυρßως, την επιτακτικÞ ανÜγκη αναδιανομÞς πλοýτου που συνεπÜγεται η μεßωση του χρüνου εργασßας.
* Ο Γ. ΚουζÞς διδÜσκει στο ΠÜντειο ΠανεπιστÞμιο
|
