Ασφαλιστικό: Η αύξηση των πόρων, επιτακτική ανάγκη

Του Αγγελου Στεργίου* από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 13/1/2010

Όταν επιλύουμε το πρόβλημα με αύξηση του δημόσιου χρέους, μεταφέρουμε κατά βάση το βάρος χρηματοδότησης των συντάξεων στις μέλλουσες γενεές. Επομένως, είναι επιτακτικός ο επανασχεδιασμός του συνταξιοδοτικού με την ευρύτερη δυνατή συναίνεση. πάνω σε δύο άξονες: με αύξηση των πόρων του συστήματος (χωρίς αύξηση των εισφορών) και με εκλογίκευση των παροχών. Από την επιτυχία της νομοθετικής παρέμβασης και στα δύο αυτά επίπεδα, εξαρτάται η δημιουργία ενός βιώσιμου κοινωνικού (δημόσιου) συνταξιοδοτικού συστήματος.

Γενικός προσανατολισμός είναι η αύξηση των πόρων του συστήματος. Αυτή η αύξηση μπορεί να επιτευχθεί με την προσφυγή σε όλα τα δυνατά μέσα. Κανένα δεν είναι σωτήριο από μόνο του. Απαιτείται συνδυασμός με κυρίαρχο την πάταξη της εισφοροδιαφυγής.

Το επίπεδο των ασφαλιστικών εισφορών στην Ελλάδα παραμένει από τα υψηλότερα στις χώρες του ΟΟΣΑ (το σύνολο φόρων και εισφορών αντιστοιχεί στο 42,3% του μισθού, ενώ το αντίστοιχο μέσο ποσοστό στον ΟΟΣΑ ανέρχεται σε 37,7%) - αν και οι διεθνείς συγκρίσεις στείρων και αποκομμένων αριθμών (ποσοστών) περικλείουν κινδύνους αυθαίρετων συμπερασμάτων. Φαίνεται λοιπόν ότι δεν υπάρχει περιθώριο αύξησής τους. Ούτε περιθώρια για μείωσή τους. Η αύξηση των πόρων συνδέεται, κατά πρώτο λόγο, με την πάταξη της εισφοροδιαφυγής και την αντιμετώπιση του φαινομένου της αδήλωτης εργασίας (υπολογίζεται στο 20% περίπου της συνολικής απασχόλησης). Κατά δεύτερο λόγο, πρόσθετοι πόροι που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κρίσης του συστήματος, θα πρέπει να αντληθούν κυρίως από τη φορολογία. Κι εδώ μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι ανιχνεύεται διεθνώς μια τάση αύξησης της συμμετοχής των φόρων στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης. Αυτή η τάση για «φορολογικοποίηση» του θεσμού συνδέεται με τη διεύρυνση του ρόλου του (άσκηση ευρύτερης κοινωνικής πολιτικής). Βέβαια, όπως κάθε φόρος, ο φόρος υπέρ της κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει να είναι ένας δίκαιος φόρος. Κι αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο της Επιτροπής.

* Καθηγητής Νομικής ΑΠΘ, πρόεδρος της Επιτροπής για το Ασφαλιστικό.