|
Του ΕΥΚΛΕΙΔΗ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ, ΚαθηγητÞ στο Οικονομικü ΠανεπιστÞμιο Αθηνþν απü την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 31/1/2010
Πριν απü λßγες μÝρες ονειρεýτηκα üτι εßχα πÜει διακοπÝς στο ΠανεπιστÞμιο του Cambridge. Εκεß συνÜντησα τον John Maynard Keynes, που μου υπαγüρευσε το ακüλουθο γρÜμμα. Σας το παραθÝτω χωρßς σχüλιο.
ΑγαπητÝ κ. Παπακωνσταντßνου,
Σας ζητþ συγνþμη γι' αυτÞ μου την παρÝμβαση, αλλÜ παρακολουθþ εδþ και καιρü το δρÜμα σας. ΠρÝπει να σας πω üτι εßχα κÜποιες προσδοκßες πριν απü τις εθνικÝς εκλογÝς σας, üταν λÝγατε üτι θα διαπραγματευθεßτε με την Ε.Ε. για το πþς θα αντιμετωπιστεß η κρßση στη χþρα σας. ΑλλÜ μετÜ απü τις εκλογÝς διαπραγμÜτευση δεν εßδα, τουλÜχιστον üπως την καταλαβαßνω εγþ απü εδþ που εßμαι.
Το θÝμα εßναι üτι για να διαπραγματευθεß κανεßς πρÝπει να στηριχθεß στις δικÝς του αναλýσεις και στις δικÝς του αξßες. Και μετÜ πρÝπει να δημιουργÞσει συσχετισμοýς, συμμαχþντας με Üλλους που Ýχουν παρüμοιες αναλýσεις και αξßες. Και αυτü δεν το βλÝπω να γßνεται. Η Ε.Ε. αντιμετωπßζει ενιαßα, και με την ßδια συνταγÞ, τις αδýνατες χþρες, τα λεγüμενα PIGS (Πορτογαλßα, Ιρλανδßα, ΕλλÜδα και Ισπανßα). Παρεμπιπτüντως, βλÝπω üτι η ορθοδοξßα στα οικονομικÜ παραμÝνει üσο αγενÞς Þταν στην εποχÞ μου, üταν αντιμετþπιζα στην επιτροπÞ Macmillan παρüμοια επιχειρÞματα για μεßωση ελλειμμÜτων και μισθþν σε συνθÞκες ýφεσης και ανεργßας. Η ουσßα üμως εßναι üτι, ενþ εσεßς αντιμετωπßζετε αυτÞ την ενιαßα στÜση σε επßπεδο ιδεολογßας και πολιτικÞς, δεν διαμορφþνετε μια εξßσου ενιαßα αντεπßθεση.
Κατ' αρχÜς φαßνεται να Ýχετε δεχθεß το επιχεßρημα üτι η ΕλλÜδα πληρþνει τþρα το γεγονüς üτι για πολλÜ χρüνια κατανÜλωνε πÜνω απü το μπüι της. ΑλÞθεια πιστεýετε üτι μüνο Ýτσι εξηγοýνται τα μεγÜλα ελλεßμματα στα δημοσιονομικÜ και στο ισοζýγιο τρεχουσþν συναλλαγþν; Οτι τα PIGS Ýχουν τα τελευταßα χρüνια ελλεßμματα στο ισοζýγια τρεχουσþν συναλλαγþν εßναι Üσχετο απü το γεγονüς üτι κÜποιες Üλλες χþρες, üπως η Γερμανßα και η Ολλανδßα, Ýχουν μονßμως πλεονÜσματα; Η Γερμανßα, για παρÜδειγμα, το 2007 εßχε Ýνα πλεüνασμα στο εμπορικü ισοζýγιο περßπου στο 8,15% του δικοý της ΑΕΠ, και απü αυτü πÜνω απü το μισü (63,4%) προερχüταν απü καθαρÝς εξαγωγÝς σε Üλλες ευρωπαúκÝς χþρες. Οι καθαρÝς εξαγωγÝς προς τα PIGS την ßδια εποχÞ αντιστοιχοýσαν σε 17% του γερμανικοý εμπορικοý πλεονÜσματος. Με λßγα λüγια, η Γερμανßα εξαρτÜται απü τη ζÞτηση που δημιουργοýν οι Üλλες χþρες της Ε.Ε. Να το πω και αλλιþς. Αν οι αδýνατες και ελλειμματικÝς οικονομßες üπως η ΕλλÜδα δεν εßχαν την κατανÜλωση και τη ζÞτηση που εßχαν, η Γερμανßα δεν θα εßχε πÜει τüσο καλÜ.
Ας το δοýμε και απü την πλευρÜ του πληθωρισμοý. Εχετε δεχθεß (ως PIGS) αδιαμαρτýρητα üτι τα ελλεßμματÜ σας αντανακλοýν μια Ýλλειψη ανταγωνιστικüτητας, üτι η βασικÞ αιτßα Ýχει να κÜνει με το üτι οι τιμÝς των δικþν σας προúüντων Ýχουν ανÝβει πιο γρÞγορα απü αυτü που ισχýει γενικÜ στην υπüλοιπη Ε.Ε. Γιατß δεν λÝτε, αντιθÝτως, üτι ο λüγος που η Γερμανßα Ýχει χαμηλüτερο πληθωρισμü Ýχει να κÜνει με το γεγονüς üτι δεν βασßζεται στην εγχþρια ζÞτηση; Η Γερμανßα εßχε τα προηγοýμενα οκτþ χρüνια χαμηλüτερο πληθωρισμü απü τον μÝσο üρο της Ε.Ε., παρÜ το πολý χαμηλü επßπεδο αυτοý του μÝσου üρου. Αν, δηλαδÞ, η Γερμανßα εßχε μια πιο επεκτατικÞ πολιτικÞ, αυτü θα ανÝβαζε τον πληθωρισμü της και θα βοηθοýσε τα PIGS να εξÜγουν περισσüτερο.
Αυτü που παρατηρþ στις οικονομßες της Ε.Ε. αποτελεß μια τοπικÞ εκδοχÞ του παγκüσμιου οικονομικοý προβλÞματος. Και βλÝπω üτι οι οικονομικÝς ανισορροπßες συνεχßζονται και μετÜ απü την κρßση του 2008. Η Κßνα θα συνεχßζει να εßναι συστηματικÜ πλεονασματικÞ και οι ΗΠΑ ελλειμματικÝς; Αυτü δεν αποτελεß μια βιþσιμη λýση. Το εßχα πει και στις παρεμβÜσεις μου στο Bretton Woods μετÜ τον πüλεμο, αλλÜ δεν εισακοýστηκα. Οι παγκüσμιοι οικονομικοß οργανισμοß δεν μποροýν να αδιαφοροýν για την Üνιση ανÜπτυξη του παγκüσμιου καπιταλιστικοý συστÞματος. Οφεßλουν να ασκοýν πιÝσεις και στις πλεονασματικÝς οικονομßες, üχι μüνο στις ελλειμματικÝς. ΠροβλÝπω üτι πολý γρÞγορα θα υπÜρχει ξανÜ πρüβλημα αν δεν πÜρετε στα σοβαρÜ αυτü το δßδαγμα της οικονομικÞς θεωρßας.
Για εσÜς στην Ε.Ε. τα πρÜγματα Ýπρεπε να εßναι πιο εýκολα. Δεν μπορεß σε μια νομισματικÞ Ýνωση να μη βλÝπουν οι οικονομßες τις μεταξý τους αλληλεπιδρÜσεις. Η Ε.Ε. δεν μπορεß να λειτουργεß μονßμως υπÝρ των ισχυρþν, ως Ýνας ενιαßος οικονομικüς χþρος χωρßς συντονισμü και αλληλεγγýη. Η μüνη λýση που προτεßνεται για τις αδýνατες χþρες εßναι μια μακρÜ περßοδο ýφεσης και αποπληθωρισμοý. Υποτßθεται üτι με αυτü τον τρüπο -να μην κρυβüμαστε, μÝσω ανεργßας δηλαδÞ- θα μειωθοýν οι τιμÝς και τελικÜ θα γßνουν τα προúüντα πιο ανταγωνιστικÜ. Μüνο που αυτÞ η διαδικασßα παßρνει πολýν καιρü να δουλÝψει, αν δουλÝψει. Και συχνÜ εγκαταλεßπεται στον δρüμο, μια και δεν αρκεß να μειωθεß ο πληθωρισμüς στα ευρωπαúκÜ επßπεδα αλλÜ χρειÜζεται να μειωθοýν περαιτÝρω οι τιμÝς για να αντιμετωπιστεß το πρüβλημα των συσσωρευμÝνων ελλειμμÜτων üλων των προηγοýμενων ετþν.
Η παραπÜνω συνταγÞ δεν μπορεß να αποτελεß βÜση για διαπραγμÜτευση. Για να διαπραγματευθεß κανεßς πρÝπει να Ýχει τη δικÞ του εικüνα για το πþς δουλεýουν οι οικονομßες. Μüνο Ýτσι θα εßναι σε θÝση να αποδομÞσει τις ιδÝες, και Üρα τα επιχειρÞματα, του αντιπÜλου στη διαπραγμÜτευση. Μüνο με μια διαφορετικÞ προσÝγγιση θα μπορÝσει να βρει συμμÜχους για μια εναλλακτικÞ στρατηγικÞ. Η χþρα σας εισÝρχεται σε μια μακρÜ περßοδο ýφεσης. Αν δεν αλλÜξετε την ατζÝντα, προβλÝπω τα προβλÞματα να επιδεινþνονται. Θα επανÝλθω!
Με εκτßμηση, John Maynard Keynes
|
