Από την «Εποχή» 7.03.10
Των Στ. Ζωγραφάκη, Θ. Μητράκου
Πώς φθάσαμε μέχρι εδώ; Ποιοι ευθύνονται και ποιοι ωφελήθηκαν; Κάθε Δεκέμβριο η εκάστοτε κυβέρνηση ψηφίζει τον Προϋπολογισμό για το επόμενο έτος. Αποτελεί νόμο του κράτους και θα πρέπει απαρεγκλίτως να εκτελεστεί. Συνήθως, δύο χρόνια μετά την εκτέλεση του γνωρίζουμε πως διαμορφώθηκαν στην πραγματικότητα τα μεγέθη που είχε αρχικά προϋπολογίσει και ψηφίσει η κυβέρνηση. Αυτά παρατίθενται σε επόμενες εισηγητικές εκθέσεις. Την πρώτη χρονιά ως εκτιμήσεις, τη δεύτερη ως πραγματοποιήσεις (τελικά). Στον Πίνακα 1 αποτυπώνονται οι αποκλίσεις των μεγεθών του Προϋπολογισμού από την ένταξη στην ΟΝΕ έως πρόσφατα (2000-09). Απόκλιση είναι η διαφορά που προκύπτει αν από τα πραγματοποιηθέντα μεγέθη αφαιρέσουμε τα προϋπολογισθέντα. Το αρνητικό πρόσημο στα φορολογικά έσοδα του πίνακα σημαίνει ότι εισπράξαμε λιγότερα. Τα μεγέθη προέρχονται από τα στοιχεία των εισηγητικών εκθέσεων (πίνακας 1).
Ενδιαφέροντα συμπεράσματα προκύπτουν από την απλή αριθμητική των στοιχείων του Πίνακα 1. Ειδικότερα: Στην περίοδο (2000-09), κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο τα φορολογικά έσοδα ήταν λιγότερα κατά 1.45 δις € (συνολική απώλεια 14.5 δις € στην εξεταζόμενη δεκαετία). Μάλιστα, την περίοδο 2000-03, τα φορολογικά έσοδα ήταν περισσότερα από αυτά που είχαν προϋπολογιστεί (385 εκατ. € κατά μέσο όρο κάθε χρόνο πλεόνασμα), ενώ την περίοδο 2004-09 συνέβη το αντίθετο. Πλήρη κατάρρευση. Την περίοδο 2004-09 χάθηκαν 16 δις €. (2.67 δις € κατά μέσο όρο κάθε χρόνο).
Ποιοι όμως έπρεπε να πληρώσουν και δεν πλήρωσαν;
Σύμφωνα με τον πίνακα, τα 3.5 δις € των χαμένων εσόδων ήταν χρήματα από άμεση φορολογία. Ωστόσο, ολόκληρη η απόκλιση οφείλεται σε απώλειες από το φόρο νομικών προσώπων (επιχειρήσεων, 2.7 δις €) και το φόρο στην περιουσία (1.9 δις €). Μάλιστα, τα φυσικά πρόσωπα (μισθωτοί εργαζόμενοι, συνταξιούχοι κ.ά.) φαίνεται να έχουν συνεισφέρει περισσότερα έσοδα από τα προϋπολογισθέντα (146 εκατ. € κατά μέσο όρο κάθε χρόνο). Αυτό είναι το πρώτο ενδιαφέρον συμπέρασμα. Το δεύτερο και πιο σημαντικό συμπέρασμα προκύπτει από τις απώλειες των εσόδων της έμμεσης φορολογίας. Περίπου 7 στα 10 € από το σύνολο των 10.9 δισεκατομμυρίων που χάθηκαν στην εξεταζόμενη περίοδο 2000-09 αφορά ανείσπρακτο ΦΠΑ. Χάθηκαν συνολικά στην περίοδο αυτή 7.4 δισεκ. € από την μη καταβολή προϋπολογισθέντος να εισπραχθεί ΦΠΑ από τις επιχειρήσεις.
Συνοψίζοντας. Από την απλή σύγκριση των στοιχείων των προϋπολογισμών της τελευταίας δεκαετίας θα μπορούσαμε βάσιμα να ισχυριστούμε ότι οι επιχειρήσεις είτε μέσα από το ΦΠΑ που δεν απέδωσαν είτε μέσα από το φόρο νομικών προσώπων που τους αναλογούσε και δεν κατέβαλαν, καθώς και ορισμένες ομάδες με υψηλά εισοδήματα που δεν απέδωσαν τους φόρους επί της περιουσίας τους, είναι αυτοί που ωφελήθηκαν από τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό και τις αποκλίσεις των φορολογικών εσόδων της χώρας μας. Οι «ωφέλειες» αυτών των ομάδων πολλαπλασιάστηκαν κυρίως την περίοδο 2004-09.
