Γ.ΔραγασÜκης: «¼πλο ýστατης ανÜγκης» η στÜση πληρωμþν
συνÝντευξη του κ. ΓιÜννη ΔραγασÜκη στο TV Χωρßς Σýνορα απü τον Βασßλη Κωστοýλα
«Να εξαντληθοýν πρþτα üλα τα περιθþρια», προκειμÝνου η ΕλλÜδα «να συντονιστεß με Üλλες χþρες» που αντιμετωπßζουν ανÜλογα οικονομικÜ προβλÞματα, ζητÜ ο οικονομολüγος, πρþην βουλευτÞς του ΣΥΡΙΖΑ, ΓιÜννης ΔραγασÜκης, προτοý υιοθετηθοýν επιλογÝς üπως η στÜση πληρωμÞς του δημüσιου χρÝους.
Κληθεßς να σχολιÜσει τη σχετικÞ πρüταση του καθηγητÞ Ιστορßας, Σπýρου ΜαρκÝτου, ο κ. ΔραγασÜκης αντιπροτεßνει «μια μερικÞ σεισÜχθεια, μßα απορρüφηση μÝρους των χρεþν απü τις κεντρικÝς τρÜπεζες και τελικÜ τη διαγραφÞ τους».
Ο ßδιος αξιþνει, ως αυτονüητο δικαßωμα της χþρας απü τη συμμετοχÞ της στην Ευρωζþνη, τη δημιουργßα ενüς κοινοý μηχανισμοý δανεισμοý, üπως η Ýκδοση ευρωομολüγου. ΠαρÜλληλα, προσπερνÜ τις «φωνÝς» που ζητοýν την προσωρινÞ Ýξοδο της ΕλλÜδας απü την Ευρωζþνη, Þ τη χρÞση διπλοý νομßσματος.
«ΖÞσαμε Ýνα βρþμικο 2009», δηλþνει χαρακτηριστικÜ, αναφερüμενος στο υπüβαθρο της ελληνικÞς οικονομικÞς κρßσης, και τονßζει üτι η κοινωνßα οφεßλει να ανοßξει επß της ουσßας τη συζÞτηση για την αλλαγÞ του υφιστÜμενου αναπτυξιακοý μοντÝλου.
Ακολουθεß η συνÝντευξη του κ. ΓιÜννη ΔραγασÜκη στο TV Χωρßς Σýνορα:
Πþς κρßνετε την πρüταση του κ. Σπ.ΜαρκÝτου, σýμφωνα με την οποßα η ΕλλÜδα οφεßλει να κηρýξει τη στÜση πληρωμÞς του χρÝους, με στüχο την επαναδιαπραγμÜτευσÞ του και με βασικü κßνητρο την αποφυγÞ περαιτÝρω περικοπÞς των κοινωνικþν δαπανþν;
Η στÜση πληρωμþν εßναι Ýνα üπλο ýστατης ανÜγκης και επομÝνως, απü τη μια μεριÜ, δεν μπορεß κανεßς να το αποκλεßσει αν δεν υπÜρχει Üλλη δυνατüτητα. Aπü την Üλλη, βεβαßως, ακριβþς επειδÞ εßναι üπλο και μÜλιστα ýστατης ανÜγκης, Ýχει μεγÜλη σημασßα ποιος το κρατÜ και προς τα που στρÝφεται, δηλαδÞ για ποιο σκοπü χρησιμοποιεßται. Προς το παρüν, προσωπικÜ θα Ýβλεπα στην παροýσα φÜση, διατηρþντας για το μÝλλον üλα τα ενδεχüμενα ανοικτÜ, μια επιμονÞ -ει δυνατüν και συντονισμÝνη με Üλλες χþρες που Ýχουν το ßδιο πρüβλημα- προς την κατεýθυνση üτι απü τη στιγμÞ που Ýχουμε κοινü νüμισμα δικαιοýμαστε να απαιτοýμε Ýνα κοινü μηχανισμü δανεισμοý, Ýνα κοινü ταμεßο αλληλεγγýης στην ΕΕ, στην Ευρωζþνη ειδικüτερα. ¼πως Ýχουν αναγνωρßσει και Ýγκυροι, ας το πω Ýτσι, οικονομολüγοι, νομπελßστες üπως ο Στßγκλιτς, ακüμη και οι ιδρυτÝς της Ευρωζþνης (αναφÝρομαι στον Ντελüρ) αλλÜ και γενικÜ, ξεκινþντας αυτÝς τις συζητÞσεις και σε ευρýτερες δυνÜμεις, υπÝθεταν üτι θα υπÜρχει μια δυνατüτητα Ýκδοσης ευρωομολüγου Þ Üλλου μηχανισμοý κοινοý δανεισμοý. Δεν πρÝπει να φýγουμε απü αυτü το πεδßο, παρÜ μüνο αν πρÝπει να φýγουμε.
Τι θα σÞμαινε πρακτικÜ η στÜση πληρωμÞς του χρÝους;
Ο κ. ΜαρκÝτος Ýχει μελετÞσει -υποθÝτω- την εμπειρßα του 1929, η οποßα πρÝπει να πω ιστορικÜ, απü οικονομικÞ Üποψη, Ýχει καταγραφεß ως θετικÞ εμπειρßα. Και τüτε Þμαστε προσδεδεμÝνοι, üχι σε νüμισμα αλλÜ στο λεγüμενο κανüνα χρυσοý. Και τüτε δεν μποροýσε η ΕλλÜδα να δανειστεß, Üρα κÞρυξε στÜση πληρωμþν, σταμÜτησε δηλαδÞ να εξυπηρετεß τα δÜνειÜ της. ¶ρα τους πüρους που θα Ýδινε για τüκους τους κρÜτησε για να ικανοποιÞσει δικÝς της ανÜγκες. ΠαρÜλληλα, υποτßμησε τη δραχμÞ και Ýλαβε περιοριστικÜ μÝτρα. Αυτü το πλαßσιο βοÞθησε σε μια ισχυρÞ ανÜπτυξη της οικονομßας εκεßνη την περßοδο. Τüτε εßχαμε, üμως, και την αποσÜθρωση του συνασπισμοý των δανειστþν λüγω της παγκüσμιας κρßσης και του προστατευτισμοý που εßχε επικρατÞσει. ¸τσι, οι οφειλÝτες απÝκτησαν Ýνα πλεονÝκτημα.
Στη σημερινÞ συγκυρßα, πρÝπει να δοýμε πþς διαμορφþνονται οι συνθÞκες, και επειδÞ το θÝμα της στÜσης πληρωμþν το αντιμετωπßζω ως Ýνα θεωρητικü ενδεχüμενο που θα ευχüμουν να μην συμβεß, θα Ýλεγα üτι ακüμη και αν χρειαζüταν να γßνει, θα Ýπρεπε να γßνει εντüς της Ευρωζþνης (πρÝπει το πρüβλημÜ μας να γßνει πρüβλημÜ τους) και δεýτερον να εξαντληθοýν üλα τα περιθþρια προκειμÝνου να γßνει και με Üλλες χþρες. Αν αυτÞ τη στιγμÞ εμφανßζονταν 3 χþρες και Ýλεγαν στην κ. ΜÝρκελ: εμεßς δεν αντÝχουμε την πολιτικÞ που Ýχετε επιβÜλει εσεßς σε ολüκληρη την ΕΕ (γιατß Ýχουμε και μια γερμανοποßηση της ευρωπαúκÞς πολιτικÞς), διüτι εσεßς Ýχετε πλεονÜσματα αλλÜ εμεßς Ýχουμε ελλεßμματα, διüτι δεν μποροýμε αυτÞ τη στιγμÞ να γßνουμε üλοι Γερμανßα (δεν εßναι σοβαρÞ αυτÞ η συζÞτηση), διüτι η κÜθε χþρα Ýχει τη δομÞ της, τις παραδüσεις της, τα προβλÞματÜ της, Üρα η μüνη λýση που Ýχουμε να κÜνουμε εßναι η στÜση πληρωμþν, αυτü θα μποροýσε να αλλÜξει και το χαρακτÞρα της ΕΕ. Αν το κÜνει μια χþρα μεμονωμÝνα, πρÝπει να φροντßσει να το κÜνει με τρüπο που το üπλο θα χτυπÜει κÜποιον αντßπαλο και üχι το δικü της κρüταφο.
Μßα τÝτοια εξÝλιξη θα εßχε φαντÜζομαι και δυσμενεßς επιπτþσεις στις διεθνεßς σχÝσεις της χþρας.
Δεν αποκλεßω τßποτα! Αν μια χþρα δεν Ýχει Üλλη λýση, θα πρÝπει να κÜνει Ýνα σχÝδιο μακροχρüνιας επιβßωσης και ανÜπτυξης. Σε αυτÞ την περßπτωση ας περÜσουν κÜποια χρüνια δýσκολα, πολý δýσκολα. ΠρÝπει, üμως, για να εξασφαλιστεß και η νομιμοποßηση αυτÞς της επιλογÞς και να μπορÝσει κανεßς να Ýχει και τον κüσμο μαζß του, να εξαντληθοýν προηγουμÝνως üλα τα Üλλα περιθþρια. Διüτι ζοýμε σε μßα εποχÞ που, εγþ τουλÜχιστον θεωρþ, üτι η επιλογÞ πρÝπει να εßναι Ýνα εθνικü σχÝδιο ανÜπτυξης με δικαιοσýνη και αειφορßα, ενταγμÝνο, üμως, σε μßα διεθνÞ δυναμικÞ. Το θÝμα εßναι πþς να δημιουργοýμε συμμαχßες, διüτι -προς το παρüν τουλÜχιστον- οι συσχετισμοß των δυνÜμεων διεθνþς εßναι αυτοß που εßναι και επομÝνως η απομüνωση μιας χþρας μπορεß να την κÜνει και εýκολο στüχο, üπως Üλλωστε γßνεται και αυτüν τον καιρü με τις αγορÝς και üλα αυτÜ που ζοýμε.
Αν προκληθεß η στÜση πληρωμþν με δικÞ μας ευθýνη, θα υπÜρχει ισχυρÞ τÜση να μας διþξουν. ΠρÝπει να απορρßψουμε, επßσης, τα σχÝδια που ακοýγονται για προσωρινÞ Ýξοδο της ΕλλÜδας απü το ευρþ. Αυτü θα σÞμαινε üτι βγαßνουμε για λßγο απü το ευρþ, οι κεφαλαιοýχοι που Ýχουν Þδη βγÜλει τα κεφÜλαια στο εξωτερικü καραδοκοýν για μßα μεγÜλη υποτßμηση της δραχμÞς που θα υιοθετÞσουμε και θα επιστρÝψουν να εξαγορÜσουν την ΕλλÜδα μισοτιμÞς. Πρüκειται για Ýνα κερδοσκοπικü παιχνßδι, σε τßποτα δεν θα αποτελεß λýση. ΠρÝπει, επßσης, να απορρßψουμε και τη λýση του διπλοý νομßσματος, διüτι και αυτü συζητεßται: ευρþ για να πληρþνουμε τους ξÝνους και δραχμÝς για να πληρþνουμε τους εργαζüμενους στο εσωτερικü της χþρας.
ΒλÝπετε üτι ανοßγει Ýνας κýκλος ακραßων σεναρßων, που καλÜ κÜνουμε και τα συζητοýμε, αλλÜ πρÝπει πÜντα να γßνεται διακριτü αυτü που εμεßς πρÝπει να επιδιþκουμε. Νομßζω üτι απü τη στιγμÞ που δþσαμε στην ΕυρωπαúκÞ ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα το νüμισμÜ μας, τα üποια συναλλαγματικÜ μας αποθÝματα, Ýνα μÝρος απü τη δικÞ μας κυριαρχßα, πρÝπει να απαιτοýμε την προστασßα απü τους κερδοσκüπους τους οποßους οι ßδιοι παρüτρυναν και ενεργοποßησαν. ΠρÝπει να διεκδικοýμε εντÝλει τη δυνατüτητα να δανειζüμαστε με üρους που δεν θα εßναι τοκογλυφικοß.
Τßθεται και ζÞτημα κατÜσχεσης ακινÞτων στο εξωτερικü;
Αν κηρυχθεß στÜση πληρωμþν απü μßα χþρα, αυτü εßναι πρÜξη πολÝμου. ΣτÜση πληρωμþν σημαßνει üτι εμεßς αμυνüμαστε απü Ýνα πüλεμο που μας εξαπολýουν, διüτι αν μας υποχρεþσουν να δανειστοýμε το υπüλοιπο χρÝος που Ýχουμε να δανειστοýμε εφÝτος, με επιτüκια 6-7%, δεδομÝνου üτι θα χρειαστεß να δανειστοýμε κÜπου 50 δις ευρþ, σημαßνει 3,5 δις τüκοι μüνο για φÝτος. ¶ρα üλα τα μÝτρα και üλες οι θυσßες που καλοýμαστε να κÜνουμε Þδη Ýχουν «φαγωθεß» για τους τüκους ενüς Ýτους. Αν υποχρεωθοýμε να δανειστοýμε με αυτÜ τα επιτüκια τα 150 και 200 δις ευρþ που χρειαζüμαστε τα επüμενα 5 χρüνια, αντιλαμβÜνεστε üτι αυτü οδηγεß σε χρεοκοπßα, Üρα σε αυτÞ την περßπτωση αμýνεται κανεßς και λÝει: δεν μπορþ να το αντÝξω αυτü, Þ συνεννοοýμαστε Þ κÜνω στÜση πληρωμþν. Το επüμενο, λοιπüν, βÞμα θα εßναι Þ να συνεχιστεß ο πüλεμος –και γι´ αυτü üπως εßπα πριν μια τÝτοια κßνηση θα πρÝπει να εντÜσσεται σε κÜποιο σχεδιασμü, εßναι Ýνα πολýπρακτο Ýργο- Þ να ακολουθÞσει Ýνα κλßμα διαδοχικþν διαπραγματεýσεων με τους πιστωτÝς þστε να διευθετηθεß το χρÝος, να γßνει μια αναρρýθμισÞ του, μια μεταχρονολüγησÞ του κλπ.
ΒλÝπετε να υπÜρχουν σÞμερα στην ΕΕ οι προûποθÝσεις þστε να δημιουργηθεß Ýνας καταλληλüτερος μηχανισμüς δανεισμοý;
ΒλÝπω üτι η κρßση που ζοýμε, στην περßπτωση της ΕΕ, εßναι και μια κρßση των κανüνων, Þ πολλþν απü τους κανüνες πÜνω στους οποßους χτßστηκε το ευρωπαúκü νομισματικü σýστημα, η ΟΝΕ δηλαδÞ και το ευρþ. ΕπομÝνως, αυτÞ η κρßση των κανüνων και των διευθετÞσεων μπορεß να μην αναγνωρßζεται, μπορεß να μην υπÜρχει η προθυμßα να αναγνωριστεß αυτÞ η κρßση. ¸χω, üμως, την αßσθηση üτι τα γεγονüτα θα εßναι αδυσþπητα. Το ευρþ δεν μπορεß ποτÝ να εßναι σταθερü και βιþσιμο αν σημαντικüς αριθμüς μελþν του δεν μπορεß να παρακολουθÞσει τις εξελßξεις, αν βρßσκεται σε μεγÜλη απüκλιση, üπως τεßνει να συμβεß ανÜμεσα στις χþρες που Ýχουν εμπορικÜ πλεονÜσματα, με επßκεντρο τη Γερμανßα, και τις χþρες που Ýχουν εμπορικÜ ελλεßμματα, üπως εßναι η ΕλλÜδα, η Ισπανßα, η Πορτογαλßα, η Ιταλßα και ενδεχομÝνως και Üλλες. Αυτü το δομικü πρüβλημα δεν μπορεß, κατÜ τη γνþμη μου, να αντιμετωπιστεß στο πλαßσιο των πολιτικþν επιλογþν που υπÜρχουν σÞμερα, και Üρα η πρüταση που σας διατýπωσα επενδýει σε μßα προοπτικÞ, εßναι ο δρüμος αν θÝλουμε να Ýχουμε μια ΕΕ με συνοχÞ η οποßα, üμως, θα εξυπηρετεß και τις ανÜγκες üλων των μελþν της.
Να δοýμε λßγο πρακτικÜ, σε αυτü το πλαßσιο, ποια θα Ýπρεπε να εßναι τα επüμενα βÞματα του πρωθυπουργοý;
Βεβαßως να τα δοýμε, αλλÜ υπÜρχει Ýνα κενü, τουλÜχιστον δημοσßως, σε αυτü που Ýχει προηγηθεß, δηλαδÞ φοβÜμαι üτι ζÞσαμε Ýνα «βρþμικο 2009». Πþς Ýνας κßνδυνος γενικüς, θεωρητικüς, μακροπρüθεσμος μετατρÜπηκε σε Ýναν Üμεσο κßνδυνο, σαν αυτüν που ζοýμε σÞμερα. ΠρÝπει να σας επισημÜνω üτι η ΕλλÜδα, βεβαßως, Ýχει Ýνα μεγÜλο χρÝος, αλλÜ οι τüκοι που πληρþνουμε σÞμερα γι’ αυτü το χρÝος δεν εßναι οι μεγαλýτεροι που εßχαμε στο πρüσφατο παρελθüν. Ως ποσοστü του εθνικοý εισοδÞματος, εßναι οι μικρüτεροι που εßχαμε την τελευταßα 20ετßα. Επßσης, τα φορολογικÜ Ýσοδα που πληρþνουμε για να εξυπηρετÞσουμε το χρÝος μας εßναι υψηλÜ, αλλÜ εßναι χαμηλüτερα απü αυτÜ που εßχαμε την τελευταßα 20ετßα. ¶ρα, επαναλαμβÜνω üτι εßχαμε Ýνα πρüβλημα, üμως, ο τρüπος με τον οποßο αντιμετωπßστηκε το πρüβλημα αυτü απü δυνÜμεις εντüς και εκτüς της χþρας μας, την Ýκαναν θýμα κερδοσκοπικþν επιθÝσεων, και αυτü ζοýμε σÞμερα.
ΕπομÝνως, η απÜντηση στο ερþτημÜ σας εßναι, τι Ýκανε η κυβÝρνηση και τι περιθþρια περαιτÝρω κινÞσεων υπÜρχουν þστε να επιτευχθεß Ýνας συντονισμüς σε επßπεδο ΕΕ μαζß με τις χþρες που Ýχουν ομοειδÞ προβλÞματα. Η Ισπανßα, Þδη, εßναι ο φωτογραφιζüμενος επüμενος στüχος. Η Πορτογαλßα, Þδη, εßναι στις χþρες με μεγÜλα προβλÞματα. Η Ιταλßα μπορεß να ακολουθÞσει. ¼λες αυτÝς οι χþρες Ýχουν κοινÝς ανÜγκες, γιατß να μην επιδιþξουμε μια απÜντηση; ΕπιπλÝον, πρÝπει να εμφανßσουμε κι εμεßς κÜποτε Ýνα σχÝδιο, üχι στους ξÝνους αλλÜ στον ελληνικü λαü. ¸να μεσομακροπρüθεσμο σχÝδιο ανÜπτυξης και ανασυγκρüτησης: τι παρÜγουμε ως κοινωνßα, πþς το παρÜγουμε και πþς διανÝμεται ο πλοýτος. Δεν μπορεß να μÝνει üλη η συζÞτηση μüνο στο δημοσιονομικü κομμÜτι, διüτι δεν γινüμαστε πειστικοß. ΠρÝπει να διεκδικÞσουμε Ýνα χρονικü ορßζοντα μακρýτερο για τη δημοσιονομικÞ προσαρμογÞ. Δεν εßναι ρεαλιστικü να μιλοýμε για μεßωση του ελλεßμματος κÜτω απü το 3% σε 3 χρüνια και αυτÞ η δημοσιονομικÞ προσαρμογÞ να συνδυαστεß με μÝτρα αναπτυξιακÜ και αýξηση της απασχüλησης. ΔιαφορετικÜ θα γνωρßσουμε μια τερÜστια, απρüβλεπτη ýφεση και τερÜστια αýξηση της ανεργßας. Δεν βλÝπω τι θα βελτιþσει μια τÝτοια εξÝλιξη. Τα πÜντα θα γßνουν χειρüτερα.
Στο μεταξý, διüτι αυτÜ που λÝμε τþρα ενδεχομÝνως πριν απü Ýνα χρüνο να ακοýγονταν κÜπως αιρετικÜ, απ’ üτι φαßνεται, πÜμε παγκοσμßως σε μßα επιδεßνωση της κρßσης. Μπορεß να Ýχουμε κÜποια ανÜκαμψη της παραγωγÞς, αλλÜ Þδη Ýχουμε μπει σε μια τρßτη φÜση κρßσης με επßκεντρο τα χρÝη, τα δημüσια, τα ιδιωτικÜ κλπ. Εγþ, λοιπüν, νομßζω üτι μια μερικÞ σεισÜχθεια, δηλαδÞ μßα απορρüφηση μÝρους των χρεþν απü τις κεντρικÝς τρÜπεζες και τελικÜ διαγραφÞ τους θα καταστεß αναγκαßα ως παγκüσμια κßνηση για την Üμβλυνση των προβλημÜτων. Σε ευρωπαúκü επßπεδο, μια πιο Þπια πρüταση που θα μποροýσε σÞμερα να θÝσει ο πρωθυπουργüς, επαναλαμβÜνω üχι μüνο για την ΕλλÜδα αλλÜ για την Ευρωζþνη, εßναι Ýνα μορατüριουμ των χρεþν. Εμεßς Ýχουμε για παρÜδειγμα πολλÜ χρÝη, βραχυπρüθεσμου σχετικÜ χαρακτÞρα: τα επüμενα 3-5 χρüνια λÞγουν περßπου 105 δις ευρþ, εÜν συνεχßσουμε να δανειζüμαστε με επιτüκια 6-7%, φοβοýμαι üτι θα φτÜσουμε στο σημεßο απü το οποßο Üρχισε η ερþτησÞ σας (στÜση πληρωμþν) ως μüνη δυνατüτητα. Η μοναδικÞ λýση, λοιπüν, εßναι Ýνα μορατüριουμ χρεþν Þ μßα αναρρýθμισÞ τους, þστε κÜποια δÜνεια να γßνουν απü βραχυχρüνια, μακροχρüνια, και με αυτüν τον τρüπο να δημιουργηθεß χþρος για Ýνα ρεαλιστικü πρüγραμμα και δημοσιονομικÞς προσαρμογÞς και αναπτυξιακÞς διÜστασης.
Γενικüτερα, ποý βλÝπετε διÝξοδο αναπτυξιακÜ για την ΕλλÜδα;
Αυτü που βλÝπω ως διÝξοδο εßναι να αρχßσουμε ως κοινωνßα να το συζητÜμε αυτü το θÝμα. ΠρÝπει να σας περιγρÜψω τις δυσκολßες που εßχα ως βουλευτÞς, ακüμη και πρüσφατα, εßτε να λÝω üτι το χρÝος και ο τρüπος ανÜπτυξης της χþρας οδηγεß σε μßα μη βιþσιμη κατÜσταση, εßτε να προσπαθþ να θÝσω το θÝμα üτι πρÝπει να δοýμε τι παρÜγουμε και πþς το παρÜγουμε. ¼ταν ετßθεντο αυτÜ τα θÝματα δεν υπÞρχε εýκολη επικοινωνßα, κÜποιοι τα θεωροýσαν υπερβολικÜ. Το 2002, θυμÜμαι, üταν εγþ θεωροýσα εφικτü να μειωθεß το χρÝος στο 70-80% του ΑΕΠ, να μην διοργανþσουμε την ΟλυμπιÜδα, να βÜλουμε Üλλες προτεραιüτητες, τüτε αυτÝς οι απüψεις αντιμετωπßζονταν ως αιρετικÝς. ¶ρα, το πρþτο βÞμα εßναι να συνειδητοποιÞσουμε ως κοινωνßα, Ýστω και εκ των υστÝρων, üτι πρÝπει να αλλÜξει αυτüς ο τρüπος ανÜπτυξης που εßχαμε τüσα χρüνια, αυτüς ο τρüπος Üνισης διανομÞς του πλοýτου, αυτüς ο τρüπος διακυβÝρνησης, με την εξουσßα να μην ακοýει τις φωνÝς που Ýρχονται απü τα κÜτω Þ απü τα Ýξω. Αυτü θα εßναι Ýνα μεγÜλο βÞμα.
Απü κει και πÝρα, η χþρα μας Ýχει εφεδρεßες. Για παρÜδειγμα, ο ενεργειακüς τομÝας. Γιατß να εßναι η Δανßα πρωτοπüρος της ανÜπτυξης αιολικÞς ενÝργειας και üχι η ΕλλÜδα; Γιατß, αυτÞ τη στιγμÞ, να κÜνει πρωτüτυπες Ýρευνες η Νορβηγßα στην αξιοποßηση της ενÝργειας απü τα κýματα της θÜλασσας και η ΕλλÜδα να μην Ýχει κÜποιο ερευνητικü πρüγραμμα στις τεχνολογßες του μÝλλοντος; Γιατß να μην ξαναδοýμε πþς Ýχουμε οργανþσει την κοινωνßα μας; Η σπατÜλη εßναι μüνο στο δημüσιο; ¹ σε üλο τον τρüπο με τον οποßο Ýχουμε οργανþσει τη ζωÞ μας; Γιατß το ιδιωτικü αυτοκßνητο να εßναι τüσο βασικü και να μην επενδýσουμε στα ΜÝσα ΜαζικÞς ΜεταφορÜς; ΑυτÜ δεν εßναι απλþς οικολογικÜ μÝτρα, εßναι ισοζýγιο πληρωμþν, εßναι εισαγωγÝς, εßναι τρüπος κατανομÞς των πüρων. ΥπÜρχουν αρκετοß τομεßς που θα μποροýσαν να γßνουν ο μοχλüς μιας νÝας ανÜπτυξης. ΑλλÜ üλα αυτÜ προûποθÝτουν σχÝδιο, πολιτικÞ βοýληση και κοινωνικοýς συσχετισμοýς που να Ýχουν ανÜγκη απü αυτÜ. Ο συνασπισμüς που Ýχουμε μÝχρι στιγμÞς βολευüταν πÜρα πολý ωραßα με Ýνα σýστημα που δανειζüταν χρÞμα, δÜνειζε χρÞμα και κερδοσκοποýσε.
|
