|
Εξακολουθεß η ΕλλÜδα να εßναι παγκüσμιο πειραματüζωο
Του ΓιÜννη ΔραγασÜκη
Σε ü, τι αφορÜ στην ΕλλÜδα. Η συμβολÞ του μηχανισμοý στη διαχεßριση του χρÝους εßναι αμφßβολη. Δεν αποκλεßεται, λÝνε οι ειδικοß, να συνεχßσουν ν’ ανεβαßνουν τα spreads, διüτι οι ιδιþτες κÜτοχοι των ομολüγων, ξÝροντας üτι η πολιτικÞ του ΔΝΤ θα δημιουργÞσει ýφεση, θα αμφιβÜλουν τþρα πια üχι για το δημüσιο αυτü καθ’ εαυτü αλλÜ για το αν μια χþρα σε ýφεση θα μπορεß κÜποτε να εξασφαλßσει την αποπληρωμÞ του συσσωρεμÝνου χρÝους. ¶ρα το Ýδαφος παραμÝνει ολισθηρü, και να εßμαστε ανοιχτοß σε νÝες, ακüμη χειρüτερες εκδοχÝς της ελληνικÞς κρßσης.
Σε ü, τι αφορÜ στα μÝτρα, αφενüς υλοποιεßται το πρüγραμμα που Þδη Ýχει εξαγγεßλει η κυβÝρνηση στις 3 ΜÜρτη. Τþρα το Δ.Ν.Τ. θα ζητÞσει η μεßωση μισθþν να επεκταθεß και στον ιδιωτικü τομÝα. Η λογικÞ τους εßναι üτι ‘εφüσον δεν Ýχετε εθνικü νüμισμα να υποτιμÞσετε, πρÝπει να υποτιμÞσετε τους μισθοýς’. ΛÝνε τιμÝς και μισθοýς, αλλÜ επειδÞ οι τιμÝς δεν πÝφτουν λüγω της μονοπωλιακÞς διÜρθρωσης της οικονομßας θα Ýχουμε μεßωση μισθþν.
Το δεýτερο μεγÜλο θýμα εßναι το ασφαλιστικü üπου εδþ δεν εßναι απλÜ η περικοπÞ των συντÜξεων, η Üνοδος των ορßων ηλικßας κτλ. Εßναι πιο επιθετικüς, απαιτεßται η διÜλυση της κοινωνικÞς ασφÜλισης üπως τη γνωρßσαμε, ο διαχωρισμüς της σε δýο συντÜξεις, μια εθνικÞ της τÜξης των 300 - 360 ευρþ το πολý και απü εκεß και πÝρα μια ανταποδοτικÞ σýνταξη.
Ο στρατηγικüς στüχος εδþ εßναι ο εξÞς: επειδÞ προβλÝπεται üτι σε μια φθßνουσα οικονομßα θα επÝλθει στο μÝλλον σýγκρουση και δυσκολßα σ´ ü, τι αφορÜ στη διανομÞ της πßτας ανÜμεσα σε τüκους και συντÜξεις, ο στüχος εßναι να διασφαλιστεß απü τþρα με τρüπο θεσμικü üτι η αýξηση των δαπανþν για τις συντÜξεις δεν θα απειλÞσουν τις προσüδους των πιστωτþν.
Γι’ αυτü απαιτοýν να θεσμοθετηθεß üτι το κονδýλι για τις συντÜξεις θα εßναι σταθερü αιωνßως, ως το 2050, και δεν θα υπερβαßνει αυτü που Þταν το 2008 δηλαδÞ 4,5% του ΑΕΠ, τüσο πρÝπει να εßναι και το 2020 και το 2030 και 2040, παρ’ üλο που οι συνταξιοýχοι θα διπλασιασθοýν! Αυτü εßναι το κλειδß, κατÜ την ÜποψÞ μου, του σχεδßου και η Ýλευση του ΔΝΤ σε μεγÜλο βαθμü γßνεται για να επιβληθεß αυτÞ η ρýθμιση «βüμβα» στα θεμÝλια της κοινωνßας για üλα τα επüμενα χρüνια.
Δεν θα επεκταθþ σε Üλλα μÝτρα, εßναι προφανÝς üτι θα Ýχουμε και νÝο κýμα ιδιωτικοποιÞσεων, απελευθερþσεων κλπ, και üλα αυτÜ θα δικαιολογηθοýν στο üνομα της ανÜπτυξης.
Στην παγßδα του χρÝους
Οι συνÝπειες πρÝπει να μελετηθοýν. Με τα δεδομÝνα που Ýχουμε ως τþρα φαßνεται üτι θα Ýχουμε ýφεση απροσδιüριστης Ýντασης και διÜρκειας. ¹δη εκτιμοýν απü -2% Ýως -4% για φÝτος. Η δεýτερη διÜσταση εßναι η ανεργßα, τουλÜχιστον 12% - 13% για τα επüμενα δυο χρüνια, που σημαßνει πραγματικÞ πÜνω απü 15%. ΑναδιÜρθρωση της οικονομßας με κλεßσιμο μικρþν, αλλÜ üχι μüνο, επιχειρÞσεων. ΑναδιÜρθρωση της οικονομßας με αποτÝλεσμα τη μεγαλýτερη συγκÝντρωση του κεφαλαßου και το μονοπωλιακü Ýλεγχü της. Μεγαλýτερη εξÜρτηση απü το χρηματιστικü κεφÜλαιο.
Με üλες αυτÝς τις θυσßες υπÜρχει περßπτωση να λυθεß το πρüβλημα; Το ΔΝΤ Ýχει Ýνα μοντÝλο το οποßο προβλÝπει δυο πρÜγματα. ΑυτÜ που εßπα και Üλλα που φÝρνουν την ýφεση και δεýτερον υποτßμηση του εθνικοý νομßσματος που δημιουργεß μια πληθωριστικÞ ανÜπτυξη που εξισορροπεß την ýφεση. Στην ΕλλÜδα υπÜρχει το πρþτο σκÝλος χωρßς το δεýτερο. Εξακολουθεß η ΕλλÜδα να εßναι παγκüσμιο πειραματüζωο, για να δοýμε τι θα συμβεß αν εφαρμοσθεß αυτü που ονομÜζουν ‘εσωτερικÞ υποτßμηση’.
ΔικÞ μας εκτßμηση εßναι üτι η ΕλλÜδα, μ´ üλη αυτÞ την πολιτικÞ, εßναι μÝσα στην παγßδα του χρÝους. Κυρßως, üμως, πρÝπει να δοýμε üτι η κρßση απ’ εδþ και πÝρα παýει να εßναι Ýνα οικονομικü φαινüμενο, εßναι κυρßως κοινωνικü, πολιτισμικü και πρÝπει να στρÝψουμε την προσοχÞ μας, με Ýνταση, και σ’ αυτÝς τις πλευρÝς.
Το σημαντικüτερο, απü μια Üποψη, ερþτημα εßναι το τι θα μποροýσε να γßνει, τι δεν Ýγινε. Βεβαßως, μιλþντας για μια καπιταλιστικÞ κρßση, παγκüσμια, δομικοý χαρακτÞρα, για Ýξοδο απ’ αυτÞ την κρßση προφανþς πρÝπει να μιλÞσουμε για μßα κοινωνßα η οποßα αντιμετωπßζει και τις αιτßες των κρßσεων, και üχι μüνο την υπÝρβαση αυτÞς της κρßσης. ¶ρα, θÝλω να πω, ο αγþνας εδþ και η συζÞτηση για τη διÝξοδο πρÝπει να εßναι συνυφασμÝνα με τον αγþνα για την υπÝρβαση του καπιταλισμοý. ΔιαφορετικÜ üλα τα Üλλα θα Ýχουν τα üριÜ τους. ¼μως για τις ανÜγκες της σημερινÞς συζÞτησης θα περιοριστþ στα συγκεκριμÝνα.
ΥπÞρχε διαφορετικÞ αντιμετþπιση
Θα μποροýσε απü τον Οκτþβρη, Ýστω, να υπÜρξει μια διαφορετικÞ αντιμετþπιση της κρßσης του χρÝους και να αποφýγουμε ü, τι ζοýμε σÞμερα; Νομßζω ναι. Για τους εξÞς συγκεκριμÝνους λüγους. Αν δεßτε, πρþτον, τα συγκριτικÜ στοιχεßα ΕλλÜδας και ΕΕ, η απüκλιση δεν εßναι τüσο στο σκÝλος των δαπανþν αλλÜ των εσüδων. ¸χουμε πολý λιγüτερα Ýσοδα, ως ποσοστü του ΑΕΠ, σε σχÝση με τις Üλλες χþρες. ΥπÜρχει Ýνα περιθþριο, 5 ποσοστιαßες μονÜδες, να βελτιωθοýν τα Ýσοδα αν Ýχουμε Ýνα δßκαιο φορολογικü σýστημα και αν αντιμετωπισθεß η φοροδιαφυγÞ. Δεýτερον η ΕλλÜδα εßναι η χþρα με τους μεγαλýτερους εξοπλισμοýς σ’ üλη την Ευρþπη. Τρßτον οι δημüσιες δαπÜνες. ¸χω τη γνþμη üτι στην αριστερÜ Ýχουμε υποτιμÞσει αυτü το θÝμα, διüτι Ýχουμε αφÞσει να εννοηθεß üτι αριστερÞ πολιτικÞ δαπανþν εßναι η αýξηση των δαπανþν. Να αποσαφηνßσουμε üτι αριστερÞ πολιτικÞ εßναι η πολιτικÞ αýξησης της κοινωνικÞς αποτελεσματικüτητας των δαπανþν. Αν το προσεγγßσουμε Ýτσι το ζÞτημα μποροýμε να διαπιστþσουμε üτι υπÜρχουν και περιθþρια μεßωσης των δαπανþν και κυρßως βελτßωσης της κοινωνικÞς αποτελεσματικüτητÜς τους. ΤÝταρτον, υπÞρχε δημüσια περιουσßα χωρßς καν καταγραφÞ. ΠÝμπτον, υπÜρχει Ýνα θÝμα στρατηγικÞς δανεισμοý. ΥπÞρχαν εναλλακτικÝς πηγÝς δανεισμοý, ας ποýμε απ´ την Κßνα, τους ¶ραβες, τη Ρωσßα, κτλ; Η κυβÝρνηση πρÝπει να απαντÞσει. ¸κτον, μÝτρα ανÜσχεσης της κρßσης, üπως τα λÝγαμε απü το 2008, να μην βαθýνει η ýφεση κλπ. Με δημüσιες επενδýσεις, δημüσιες πολιτικÝς για την υγεßα, το περιβÜλλον, επιτÜχυνση απορρüφησης του ΕΣΠΑ. Τßποτε απ’ üλα αυτÜ δεν Ýγινε. Μια Üλλη πολιτικÞ διαπραγμÜτευση με τους Ευρωπαßους, ενεργüτερη αξιοποßηση, ü, τι επιχειρÞσαμε να κÜνουμε εμεßς, Ýνα μικρü κüμμα, ο ΣΥΡΙΖΑ, ο Συνασπισμüς. Με χþρες που Ýχουν Þ θα αντιμετωπßσουν το ßδιο πρüβλημα. Το συμπÝρασμα εßναι üτι υπÞρχαν Üλλες δυνατüτητες οι οποßες δεν αξιοποιÞθηκαν και μερικÝς υπÜρχουν και σÞμερα.
Ζοýμε, νομßζω, μια κατÜσταση η οποßα υπερβαßνει τη συγκυρßα, το δικομματικü σýστημα, üπως Ýχει δομηθεß. Δεν μπορεß να υπÜρξει διÝξοδος Þ πολιτικÝς Þ πρωτοβουλßες διεξüδου μÝσα απ’ αυτü. Νομßζω üτι Ýχει Ýλθει η þρα της κοινωνßας. Και ακριβþς ευθýνη της ΑριστερÜς σÞμερα εßναι να βρει εκεßνες τις στρατηγικÝς μÝσα στις οποßες θα ενεργοποιηθεß η κοινωνßα και οι εργαζüμενοι και ο κüσμος της εργασßας και της γνþσης σε πρþτη γραμμÞ, οýτως þστε να μετατρÝψουμε αυτÞ την κρßση σε μια ευκαιρßα ανÜπτυξης και ανÜτασης του κινÞματος, για Ýναν νÝο κοινωνικü και πολιτικü συνασπισμü εξουσßας, που θα εφαρμüσει Ýνα σýγχρονο πρüγραμμα παραγωγικÞς ανασυγκρüτησης της χþρας, για Ýνα ριζικü μετασχηματισμü του κρÜτους και της κοινωνßας.
ΤÝσσερις ΑρχÝς για μια αριστερÞ πολιτικÞ
Δεν αρκοýν μÝτρα παραμετρικÜ. ¸χουμε μπει σε νÝο στÜδιο üπου τßθενται μεγÜλα θÝματα σ’ ü, τι αφορÜ στη ρýθμιση του συσσωρεμÝνου χρÝους και σε ü, τι αφορÜ στην ανÜπτυξη και στον τýπο της ανÜπτυξης, απü ποιον και για ποιον. Θα απαριθμÞσω τÝσσερις αρχÝς που, κατÜ τη γνþμη μου, Ýχουν σημασßα για τη συγκρüτηση μιας εναλλακτικÞς αριστερÞς πολιτικÞς.
Πρþτη ΑρχÞ. ΥπÜρχει Ýνας πληθωρισμüς ιδεþν και προτÜσεων: να ζητÞσουμε στÜση πληρωμþν, αναρρýθμιση, αναδιÜρθρωση του χρÝους, αναδιαπραγμÜτευση, διαγραφÞ μÝρους του χρÝους κτλ. ¸χει, νομßζω. σημασßα να συμφωνÞσουμε üτι üλα αυτÜ εßναι σημαντικÜ, εννοþ η αναδιÜρθρωση, η αναρρýθμιση, η διαγραφÞ μÝρους του χρÝους εßναι σημαντικÞ και αναγκαßα και ßσως καταστεß και αναπüφευκτη. ¼μως το χρÝος δεν παýει να εßναι σýμπτωμα. Και üχι αιτßα. ¶ρα η üποια ρýθμιση του χρÝους εßναι μεν αναγκαßα, üχι πανÜκια. ΠρÝπει επομÝνως να το δοýμε ως μÝσο για την υλοποßηση ενüς προγρÜμματος. ΔηλαδÞ, αν μας σβÞσει κÜποιος το μισü χρÝος και δεν Ýχουμε κρßση, αν συνεχßσει η οικονομßα και το κρÜτος να λειτουργοýν Ýτσι, σε λßγα χρüνια θα Ýχουμε ξανÜ κρßση χρÝους. ¶ρα το πρþτο για την ΑριστερÜ εßναι το Πρüγραμμα ανασυγκρüτησης και μετασχηματισμοý της Οικονομßας, της Κοινωνßας, του ΚρÜτους, της Διοßκησης και ως μÝσο για την υλοποßησÞ του, μαζß με πολλÜ Üλλα, εßναι και μια παρÝμβαση στο επßπεδο του χρÝους. Και βÝβαια, üταν λÝω πρüγραμμα, εννοþ το κßνημα και την κοινωνικÞ και πολιτικÞ πλειοψηφßα που θα το εφαρμüσει.
Δεýτερη ΑρχÞ. Ποια εßναι η διαχωριστικÞ γραμμÞ, ποια εßναι η αριστερÞ πολιτικÞ; Η παýση πληρωμþν, η διαγραφÞ, η αναρρýθμιση, η αναδιαπραγμÜτευση. Ποý εßναι το αριστερü; Διüτι εδþ Ýχουμε το εξÞς πρüβλημα: οι ßδιες προτÜσεις, χονδρικÜ, διατυπþνονται και απü το χþρο της ΑριστερÜς και απü το χþρο της νεοφιλελεýθερης δεξιÜς. Π.χ. ο κ. Ανδιανüπουλος. Νομßζω λοιπüν üτι η διαχωριστικÞ γραμμÞ πρÝπει να τεθεß üχι τüσο στο εßδος της ρýθμισης που θα γßνει στο επßπεδο του χρÝους üσο στο σχÝδιο στο οποßο θα εντÜσσεται η üποια ρýθμιση. ΔηλαδÞ, μπορεß να δοýμε ρýθμιση - και να μην μας κÜνει εντýπωση - που να περιλαμβÜνει ακüμη και διαγραφÞ του χρÝους και να εντÜσσεται σε Ýνα πολιτικü σχÝδιο αναθεμελßωσης στην ΕλλÜδα ενüς καπιταλισμοý σε πιο Üγρια νεοφιλελεýθερη βÜση. ΥπÞρξε το σχÝδιο ΜπρÜντι διεθνþς το ’89 το οποßο προÝβλεπε αναστολÞ πληρωμþν, διαγραφÞ μÝρους, μεßωση επιτοκßων, αλλÜ Þταν δþρο στις ελßτ διαφüρων υπερχρεωμÝνων χωρþν για να μπορÝσουν να εδραιþσουν τη θÝση τους. ¶ρα το αριστερü προσδιορßζεται απü το συνολικü σχÝδιο το οποßο υπηρετεßται και απü μια πολιτικÞ χρÝους και üχι αυτüνομα η α´ Þ β´ ρýθμιση.
Τρßτη ΑρχÞ. Το δημüσιο χρÝος δεν εßναι οικονομικü μÝγεθος, απλüς αριθμüς, εßναι σχÝση κοινωνικÞ, σýνθετη και ασýμμετρη. Ασýμμετρη με την Ýννοια üτι απ’ τη μια μεριÜ Ýχεις τους παγκüσμιους δανειστÝς ενωμÝνους μÝσω θεσμþν üπως εßναι το ΔΝΤ και οι αγορÝς ομολüγων, κ.τ.λ. και απü την Üλλη Ýχεις τους οφειλÝτες φτερü στον Üνεμο, κÜθε χþρα μüνη της. Δεýτερο, τα spreads αυξÜνουν üχι μüνο λüγω των εσωτερικþν προβλημÜτων μιας χþρας. Στην ΕλλÜδα αυξÞθηκαν üχι τüσο λüγω αýξησης του ελλεßμματος αλλÜ κυρßως λüγω αýξησης του παγκüσμιου κινδýνου. ¶ρα απü τη μια Ýχεις Ýναν ανεξÝλεγκτο παγκüσμιο κßνδυνο, απü την Üλλη Ýχεις προσπÜθεια και απαßτηση εθνικÞς διαχεßρισης αυτοý του κινδýνου μÝσα σε περιορισμÝνα εθνικÜ πλαßσια. ΕπομÝνως θεωρþ την Τρßτη αρχÞ, ειδικÜ για την ΑριστερÜ, σημαντικÞ. Και η αρχÞ αυτÞ εßναι üτι το ζÞτημα του χρÝους και της διεκδßκησης μιας δßκαιης ρýθμισÞς του, πρÝπει να τεθεß ως Ýνα διεθνÝς αßτημα και να αφορÜ üχι μüνο στην ΕλλÜδα, αλλÜ σε üλες τις χþρες που Ýχουν Þ θα αντιμετωπßσουν ανÜλογο πρüβλημα.
ΤÝταρτη ΑρχÞ. ΑυτÞ εßναι πρþτη σε σημασßα: διαφÜνεια και δημοκρατßα. Ποιος αποφασßζει; ¼λες αυτÝς οι αποφÜσεις εμπεριÝχουν ρßσκα. Ποιος αναλαμβÜνει την ευθýνη; Τι διαπραγματεýεται αυτÞ τη στιγμÞ η κυβÝρνηση με το Δ.Ν.Τ.; Τι συζητεßται πßσω απü τις πüρτες των Υπουργεßων, τι üροι συνομολογοýνται; Τι συμβüλαια υπογρÜφονται και με ποιο δικαßωμα δημοκρατικü το κÜνει αυτü η κυβÝρνηση; Με ποια νομιμοποßηση; Με ποια Ýγκριση του λαοý το κÜνει; Με βÜση αυτü μποροýμε και εμεßς, μπορεß κανεßς να ζητÞσει διÜφορες μορφÝς Ýκφρασης της βοýλησης του λαοý. Μια μορφÞ τÝτοια μπορεß να εßναι το δημοψÞφισμα. ΑλλÜ πÝρα απü το δημοψÞφισμα τßθεται Ýνα θÝμα δημοκρατßας, üχι μüνο στο εθνικü επßπεδο.
|
