|
ΓιÜννης ΔραγασÜκης: Ζητοýμενο η "διπλÞ σεισÜχθεια" *
* Εßχατε πÜει πρüσφατα σε σεμινÜριο στη Μαδρßτη, üπου συζητÞθηκε το ζÞτημα του χρÝους. Πþς ακριβþς το βλÝπετε αυτü το ζÞτημα και πþς γßνεται η διαπραγμÜτευση πρακτικÜ;
Κατ¢ αρχÞν να σας πω üτι στη Μαδρßτη εßχαμε την ευκαιρßα να συμμετÜσχουμε σε συζητÞσεις που οργανþθηκαν απü την ισπανικÞ αριστερÜ, το Attac, το Transform και Üλλες οργανþσεις. ΥπÞρχε Ýντονη συμμετοχÞ απü τη ΛατινικÞ ΑμερικÞ, οικονομολüγων, εκπροσþπων κοινωνικþν κινημÜτων, ακüμη και κυβερνητικþν παραγüντων. Αυτü επÝτρεψε να ανταλλÜξουμε απüψεις και σε τεχνικÜ ζητÞματα.
Το πολιτικü πÜντως συμπÝρασμα εßναι üτι μια προοδευτικÞ απÜντηση στην κρßση του χρÝους πρÝπει να συνδυÜζεται με μια πολιτικÞ εσωτερικÞς αναδιανομÞς, μεßωσης των εξοπλισμþν και επαναπροσδιορισμοý του περιεχομÝνου και του τρüπου ανÜπτυξης.
ΤελικÜ εκεßνο που Ýχει σημασßα εßναι το αποτÝλεσμα της üποιας ρýθμισης του χρÝους, ανεξÜρτητα απü τη συγκεκριμÝνη μορφÞ Þ διαδικασßα με την οποßα αυτÞ θα γßνει, να οδηγεß σε μια διπλÞ σεισÜχθεια: η «ελÜφρυνση της χþρας» απü το βÜρος της υπερχρÝωσης να εκφραστεß σε μια πολιτικÞ απελευθÝρωσης του κüσμου της εργασßας, των ανÝργων και των φτωχþν απü τα δεσμÜ της ανεργßας, απü τα βÜρη της ανισοκατανομÞς, τις αλυσßδες της φτþχειας, την απειλÞ του κοινωνικοý αποκλεισμοý. Σ¢ αυτü το Ýδαφος χαρÜσσονται οι διαχωριστικÝς γραμμÝς και üχι στις τεχνικÝς Þ στις διαδικασßες που θα ακολουθηθοýν.
ΔιεθνÝς πρüβλημα - διεθνÞς λýση
* Ποιες εßναι οι απüψεις που συζητοýνται ως προς τις εθνικÝς και τις διεθνεßς διαστÜσεις του θÝματος;
Σε üποιο πεδßο, εθνικü Þ διεθνÝς, κι αν μιλÞσουμε, οι συσχετισμοß δýναμης εßναι βασικüς παρÜγοντας. Προφανþς η ρýθμιση σε ευρýτερα διεθνÞ πλαßσια αποτελεß την πρþτη επιλογÞ. Και εßναι σημαντικü üτι αρχßζει να συνειδητοποιεßται ο διεθνÞς χαρακτÞρας της κρßσης του χρÝους και της ανÜγκης για μια διεθνÞ ρýθμιση. Αξßζει να επισημÜνουμε üτι το ευρωπαúκü κοινοβοýλιο στις 25.3.2010, με ψÞφισμÜ του διαπιστþνει üτι «η αýξηση του χρÝους στις αναπτυσσüμενες χþρες μπορεß να οδηγÞσει σε μια νÝα κρßση του χρÝους». Στη βÜση των διαπιστþσεων αυτþν, το ευρωπαúκü κοινοβοýλιο προτεßνει τη θÝσπιση δικαιοστασßου (μορατüριουμ) Þ διαγραφÞς του χρÝους για τις φτωχüτερες χþρες, þστε να τους δοθεß η δυνατüτητα να εφαρμοστεß αντικυκλικÞ πολιτικÞ προκειμÝνου να αμβλýνουν τις δριμεßες συνÝπειες της κρßσης.
Ποιος θα το περßμενε üμως! Οι διαπιστþσεις αυτÝς ισχýουν και για τις περισσüτερες ανεπτυγμÝνες χþρες. ΚατÜ τη γνþμη μου δεν αποκλεßεται καθüλου η δυναμικÞ του χρÝους να καταστÞσει αναπüφευκτη μια γενικευμÝνη απομεßωση του χρÝους και στον ανεπτυγμÝνο κüσμο. Θα γßνει αυτü μÝσω μιας πληθωριστικÞς ανÜπτυξης; ¹ θα πÜρει τη μορφÞ της απορρüφησης και της ακýρωσης μÝρους του χρÝους απü τις κεντρικÝς τρÜπεζες; ΕπειδÞ ο πρþτος δρüμος εμπεριÝχει τον κßνδυνο συναλλαγματικþν πολÝμων που ßσως γßνουν ανεξÝλεγκτοι, δεν αποκλεßεται να προκριθεß ο δεýτερος.
¼,τι κι αν γßνει, πÜντως, αυτü εßναι Ýνα πεδßο στο οποßο μπορεß και πρÝπει να υπÜρξει μια μεγÜλη συνÜντηση των δυνÜμεων της ΕυρωπαúκÞς ΑριστερÜς, των συνδικÜτων, των κοινωνικþν κινημÜτων για μια συνολικÞ και δßκαιη λýση στην εντεινüμενη κρßση του χρÝους στην Ευρþπη και διεθνþς. ΚατÜ τη γνþμη μου και ο δικüς μας αγþνας πρÝπει να Ýχει Ýναν ορßζοντα ευρý, ευρωπαúκü και διεθνÞ, κατατεßνει και να διεκδικεß μια λýση üχι μüνο στο ελληνικü χρÝος, αλλÜ και στο γενικüτερο πρüβλημα.
ΑυτÞ η προοπτικÞ φυσικÜ δεν καθιστÜ περιττÞ, αλλÜ αντßθετα επιβÜλλει την ανÜπτυξη των συναφþν διεκδικÞσεων και σε εθνικÜ πλαßσια. Το Ýνα θα βοηθÜ το Üλλο.
Δημüσιος πυλþνας τραπεζþν
* ΣχετικÜ τþρα με τα πιο διαχειριστικÜ ζητÞματα. Τι δεßχνει η εμπειρßα των Üλλων χωρþν;
¼τι δεν υπÜρχουν απüλυτα αδιÝξοδα, αλλÜ οýτε μαγικÝς λýσεις. ΥπÜρχουν περιπτþσεις διαπραγμÜτευσης χρεþν που εßχαν θετικÜ αποτελÝσματα και Üλλες που οδÞγησαν πιο βαθιÜ στην παγßδα του χρÝους. ¸να πρþτο θÝμα εßναι ποιος κÜνει τη διαπραγμÜτευση. Αν Ýχει τη βοýληση και την ικανüτητα να διασφαλßσει Ýνα αποτÝλεσμα υπÝρ των λαúκþν τÜξεων.
Το δεýτερο εßναι η καλÞ προετοιμασßα σε οικονομικü, πολιτικü, διπλωματικü, ακüμη και σε νομικü και τεχνικü επßπεδο. Η χþρα που επιχειρεß μια διαπραγμÜτευση χρÝους δεν θα πρÝπει να εßναι με την «πλÜτη στον τοßχο».
Θα πρÝπει να Ýχει επιτýχει κÜποια σχετικÞ σταθεροποßηση της οικονομßας και να Ýχει μειþσει τις Üμεσες δανειακÝς της ανÜγκες. Αν περιμÝνεις να πληρþσεις τις συντÜξεις και τους μισθοýς με εξωτερικÜ δÜνεια, τι διαπραγμÜτευση να κÜνεις;
* Με ποιον τρüπο θα μποροýσε να γßνει αυτü; Πþς θα μποροýσε, ας ποýμε, η ελληνικÞ κυβÝρνηση να Ýχει μειþσει τις Üμεσες δανειακÝς ανÜγκες;
¼λα üσα Ýχουμε προτεßνει Ýως τþρα ως ΣΥΡΙΖΑ και ως ΣΥΝ, και πριν απü τις εκλογÝς και μετÜ, για πÜγωμα των εξοπλισμþν, για καταπολÝμηση της φοροδιαφυγÞς, για ριζικÞ αναδιανομÞ, για εσωτερικü δανεισμü, για μÝτρα ανÜσχεσης της ýφεσης και αýξησης της απασχüλησης, üλα αυτÜ απαντοýσαν σ¢ αυτÞ την ανÜγκη.
Σημαντικüς επßσης εßναι ο δημüσιος Ýλεγχος του χρηματοπιστωτικοý συστÞματος, πρÜγμα που προτεßναμε Þδη απü τον Οκτþβριο του 2008. Με τη συγκεκριμÝνη πρüταση προτεßναμε να δημιουργηθεß Üμεσα Ýνας δημüσιος πυλþνας και να κρατικοποιεßται κÜθε τρÜπεζα που θα Ýχανε την κεφαλαιακÞ της επÜρκεια.
¼λα αυτÜ παραμÝνουν εξαιρετικÜ επßκαιρα και ακüμη περισσüτερο σÞμερα.
ΕλληνικÜ ευρωομüλογα “εξωτερικÞς” χρÞσης
* Για τον εσωτερικü δανεισμü, πÜντως, ενþ αρχικÜ η κυβÝρνηση Ýδειχνε να τον υιοθετεß, τελικÜ δεν Ýκανε τßποτε.
ΠρÜγματι. Η κυβÝρνηση παραδüθηκε. Δεν εßχε και δεν πßστεψε üτι μποροýσε να Ýχει «κüκκινες γραμμÝς». Εßναι γεγονüς üτι οι δυνατüτητες για εσωτερικü δανεισμü εξαρτþνται απü την εσωτερικÞ αποταμßευση. ¶ρα η σημαντικÞ αýξηση του εσωτερικοý δανεισμοý εßναι Ýνας μÜλλον μεσοπρüθεσμος στüχος.
¼μως και οι üποιες δυνατüτητες υπÞρχαν δεν αξιοποιÞθηκαν διüτι αντιδροýσαν οι τρÜπεζες. Αυτü üμως που συζητεßται διεθνþς και μπορεß να γßνει Üμεσα εßναι η Ýκδοση Ýντοκων ομολüγων σε ευρþ ειδικÞς “εσωτερικÞς” χρÞσης. Με τα ομüλογα αυτÜ το κρÜτος μπορεß να πληρþσει δαπÜνες του, π.χ. προμηθευτÝς του. Οι τελευταßοι μποροýν εßτε να διακρατοýν τα ομüλογα αυτÜ ως αποταμßευση Þ επÝνδυση εßτε να πληρþνουν μ¢ αυτÜ τους φüρους τους στο κρÜτος, τις εισφορÝς τους στο ΙΚΑ Þ σε Üλλους δημüσιους οργανισμοýς. Βαθμιαßα ο κýκλος αυτþν των συναλλαγþν μπορεß να διευρýνεται.
Με τον τρüπο αυτü η ýφεση θα εßναι μικρüτερη, Üρα και τα Ýσοδα του κρÜτους υψηλüτερα. Το σημαντικü üμως εßναι üτι Ýτσι μειþνεται η εξÜρτηση απü τις διεθνεßς αγορÝς και διαμορφþνεται Ýνα μÝσο πληρωμÞς που μπορεß να αποδειχθεß πολýτιμο αν τα πρÜγματα χειροτερÝψουν. Αν πÜλι η κρßση αμβλυνθεß και το κρÜτος ανακτÞσει την πιστοληπτικÞ του ικανüτητα στις διεθνεßς αγορÝς, τα ομüλογα αυτÜ εßτε εντÜσσονται στην αγορÜ ομολüγων εßτε αποσýρονται απü την κυκλοφορßα αν οι δυνατüτητες των δημüσιων οικονομικþν το επιτρÝπουν.
ΑλλÜ, üπως εßπα, το κεφÜλαιο της διαχεßρισης μιας κρßσης χρÝους Ýχει τη δικÞ του ξεχωριστÞ σημασßα. Ας περιοριστοýμε λοιπüν στις βασικÝς συντεταγμÝνες και στις διαπιστþσεις üτι υπÜρχουν λýσεις, υπÜρχουν δυνατüτητες και εμπειρßες που μποροýν να αξιοποιηθοýν απü μια κυβÝρνηση που, σε αντßθεση με τη σημερινÞ, πιστεýει στις «κüκκινες γραμμÝς».
ΔιπλÞ ΣεισÜχθεια
* ΥπÜρχει κßνδυνος να γßνει μερικÞ παραγραφÞ του χρÝους κι αυτü να το καρπωθεß μüνο Ýνα μÝρος της ελληνικÞς κοινωνßας;
Ακριβþς. Ενþ το υπüλοιπο θα συνεχßσει να πληρþνει τα βÜρη. ΕπομÝνως σχηματικÜ θα Ýλεγα üτι πρÝπει να σκεφτοýμε με üρους διπλÞς σεισÜχθειας, üπως Þδη εßπαμε. ΔηλαδÞ μια μεßωση βαρþν και σε ü,τι αφορÜ στις διεθνεßς δανειακÝς υποχρεþσεις σε συνδυασμü με μια ελÜφρυνση για τα οικονομικÜ αδýναμα στρþματα της κοινωνßας, με αναδιανομÞ απü τους Ýχοντες και κατÝχοντες. ΠρÝπει να απελευθερþσουμε κοινωνικÝς δυνÜμεις, πρÝπει ο Üνεργος να βρει δουλειÜ και ο φτωχüς να μπορεß να ικανοποιÞσει τις βασικÝς ανÜγκες του.
* ¶ρα μποροýμε να καταλÞξουμε σε Ýνα γενικüτερο συμπÝρασμα üτι το θÝμα τελικÜ εßναι πολιτικü. Δεν εßναι τüσο η μορφÞ Þ η διαδικασßα αλλÜ το αποτÝλεσμα;
Με αυτÞ την Ýννοια ναι. θα πρüσθετα και κÜτι Üλλο. Δεν εßναι a priori αριστερÞ κÜθε πολιτικÞ που αναφÝρεται στη ρýθμιση, την αναδιÜρθρωση του χρÝους Þ ακüμη και στη στÜση πληρωμþν. Το σωστü ερþτημα τελικÜ εßναι: Υπü ποιες προûποθÝσεις μια ρýθμιση του χρÝους μπορεß να αυξÞσει τους βαθμοýς ελευθερßας στην Üσκηση μιας κοινωνικÜ δßκαιης πολιτικÞς και να Ýχει θετικü αποτÝλεσμα με üρους δημüσιου συμφÝροντος και αναγκþν των λαúκþν τÜξεων;
- Η ýπαρξη μιας κυβÝρνησης με ισχυρÞ πολιτικÞ βοýληση και ευρεßα κοινωνικÞ βÜση.
- Η εξασφÜλιση των αναγκαßων συσχετισμþν, συνεργασιþν και συμμαχιþν σε εσωτερικü και διεθνÝς επßπεδο.
- Ο συνδυασμüς της üποιας ρýθμισης του εξωτερικοý χρÝους με μια αναδιανομÞ στο εσωτερικü.
- Η Ýνταξη και των δýο αυτþν σε Ýνα σχÝδιο παραγωγικÞς ανασυγκρüτησης, απασχüλησης και ανÜπτυξης.
- Η πληρÝστερη δυνατÞ πολιτικÞ, τεχνικÞ, νομικÞ και διπλωματικÞ προετοιμασßα εßναι μεταξý των προûποθÝσεων αυτþν.
Το χρÝος γßνεται πιο “πολιτικü”
* Πþς πρÝπει να ερμηνευτοýν οι κινÞσεις και οι απüψεις της κ. ΜÝρκελ για το μÝλλον του ευρþ και της Ε.Ε.;
Σε ü,τι αφορÜ τις δηλþσεις της κ. ΜÝρκελ, το θÝμα δεν εßναι αν, αλλÜ απü ποιον κινδυνεýει το ευρþ. Σßγουρα üχι απü την ΕλλÜδα. Κινδυνεýει απü τη συντηρητικÞ και νεοφιλελεýθερη αρχιτεκτονικÞ του και απü την απουσßα κοινÞς πολιτικÞς απÝναντι στην κρßση, πρÜγμα για το οποßο η ßδια η κ. ΜÝρκελ Ýχει ιδιαßτερες ευθýνες. Σε ü,τι αφορÜ τον «μηχανισμü», αυτüς κατÜ κýριο λüγο πρÜγματι εξυπηρετεß τις τρÜπεζες και τους προμηθευτÝς του ελληνικοý κρÜτους, üπως εßναι οι πολεμικÝς βιομηχανßες της Γαλλßας και της Γερμανßας.
Πρþτον, γιατß με τα δÜνεια που θα δοθοýν θα εξοφληθοýν ληξιπρüθεσμες οφειλÝς Þ ομüλογα που εßναι στην κατοχÞ τους. Δεýτερον, διüτι οι ξÝνες τρÜπεζες που Ýχουν ελληνικÜ ομüλογα μποροýν πλÝον üχι απλþς να τα καταθÝσουν προσωρινÜ ως ενÝχυρο στην κεντρικÞ τρÜπεζα, αλλÜ και να τα ανταλλÜξουν με ποιοτικÜ ομüλογα, π.χ. γερμανικÜ. Με τον τρüπο αυτüν επÝρχεται και μια αναδιÜρθρωση του χρÝους σε ü,τι αφορÜ τους κατüχους του. Το χρÝος γßνεται πιο πολιτικü. Διüτι στο μÝλλον οι κÜτοχοι του ελληνικοý χρÝους δεν θα εßναι οι τρÜπεζες Þ οι ιδιþτες, αλλÜ κυρßως οι συλλογικοß και θεσμικοß τους εκπρüσωποι, τα κρÜτη και η ΕΚΤ.
ΑυτÞ Þταν και η βαθýτερη στρατηγικÞ στüχευση του «μηχανισμοý». Να μεταφÝρει τον κßνδυνο και τις ενδεχüμενες ζημιÝς απü τις τρÜπεζες στην ΕΚΤ και τα κρÜτη. Τα παραπÜνω βÝβαια δεßχνουν üτι υπÞρχαν εξαρχÞς περιθþρια διαπραγμÜτευσης, που η ελληνικÞ κυβÝρνηση δεν αξιοποßησε. Διüτι, αν απü την αρχÞ η ΕΚΤ εßτε δÜνειζε κατευθεßαν το ελληνικü κρÜτος εßτε αγüραζε ελληνικÜ ομüλογα απü τις δευτερογενεßς αγορÝς, δεν θα εßχαμε φτÜσει, ως εδþ. ΤÝλος, σε ü,τι αφορÜ τους πλοýσιους ¸λληνες, ασφαλþς, üσο δεν εφαρμüζεται μια πολιτικÞ αναδιανομÞς, αυτοß βγαßνουν κερδισμÝνοι απü την κρßση.
* Για να καταλÜβω, üταν θα τελειþσει το τριετÝς πρüγραμμα, πλÝον το ελληνικü χρÝος σε μεγÜλο βαθμü θα Ýχει περÜσει στην ΕΚΤ και στα κρÜτη της Ευρωζþνης και θα γßνει Ýνας νÝος γýρος διαπραγμÜτευσης;
Ασφαλþς. Μüνο που εξελßξεις θα υπÜρξουν, κατÜ τη γνþμη μου, πολý ενωρßτερα. Ακριβþς γι' αυτü πρÝπει να προετοιμαστοýμε και να σκεφτüμαστε απü τþρα πþς θα συγκροτÞσουμε συνεργασßες και συμμαχßες μÝσα στους ευρωπαúκοýς λαοýς. Και πρÝπει να πω üτι η ΕυρωπαúκÞ ΑριστερÜ κÜνει μια αξιüλογη προσπÜθεια για να συνειδητοποιηθεß üτι το πρüβλημα της ΕλλÜδας εßναι και πρüβλημα της Ευρþπης.
*Η συνÝντευξη μεταδüθηκε απü τον ραδιοφωνικü σταθμü “Στο κüκκινο 105,5 FM” 22/5/10
|
