ΧÜνονται κατακτÞσεις 100 χρüνων
Του ΜΠΑΜΠΗ ΑΓΡΟΛΑΜΠΟΥ απü την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 27/6/2010
ΚατακτÞσεις 100 χρüνων, που αντανακλοýν τους αγþνες των εργαζομÝνων απü τις αρχÝς του 20οý αιþνα μÝχρι σÞμερα, αναιροýνται μÝσα σε λßγες μÝρες υπü την πßεση του ΔΝΤ και της ΕυρωπαúκÞς Ενωσης.
ΠροβλÝψεις του μνημονßου γυρßζουν το χÜρτη των εργατικþν και ασφαλιστικþν δικαιωμÜτων Ýναν αιþνα πßσω. Μια ιστορικÞ διαδρομÞ στις κοινωνικÝς κατακτÞσεις αρκεß για να αποδεßξει του λüγου το αληθÝς:
1. Τα πρþτα δεßγματα εργατικÞς νομοθεσßας δßνονται αμÝσως μετÜ την οικονομικÞ και πολιτικÞ κρßση και το κßνημα 1909. Τüτε καθιερþθηκε η αργßα της ΚυριακÞς και ορισμÝνων εορτþν. Τα θεμÝλια της εργατικÞς νομοθεσßας τÝθηκαν απü τις κυβερνÞσεις των ΦιλελευθÝρων του Ελ. ΒενιζÝλου απü το 1911 Ýως το 1920. Ο συνδικαλισμüς, κατÜ τα πρüτυπα των αναπτυγμÝνων βιομηχανικÜ χωρþν, αναγνωρßστηκε ως αναγκαßα συνθÞκη για τον εκσυγχρονισμü της ελληνικÞς κοινωνßας.
Με βÜση την αντßληψη αυτÞ το Σýνταγμα του 1911 θÝσπισε Ýνα φιλελεýθερο πλαßσιο λειτουργßας των εργατικþν σωματεßων και τη μονιμüτητα των δημüσιων υπαλλÞλων. Στις μελÝτες του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ και της ΑΔΕΔΥ για την κωδικοποßηση της εργατικÞς νομοθεσßας (Γ. ΚουζÞς, Δ. Κατσορßδας, Ν. Παλαιολüγος), στο αρχεßο των νομικþν τους υπηρεσιþν και στις μελÝτες που Ýχουν υποβÜλει εργατολüγοι (Α. ΚαζÜκος, Δ. Τραυλüς-ΤζανετÜτος, Α. Μητρüπουλος, Τ. Πετρüπουλος κ.Ü.) αποτυπþνονται οι κρßσιμες καμπÝς της εργατικÞς πολιτικÞς.
ΕργÜσιμη μÝρα 8 ωρþν
2. Το 1920 νομοθετεßται η εργÜσιμη ημÝρα των 8 ωρþν που εφαρμüστηκε πρþτη φορÜ το καλοκαßρι του 1924, αρχικÜ για τους τυπογρÜφους της ΑθÞνας και τους μεταλλωρýχους του Λαυρßου. ΣταδιακÜ μÝχρι το 1936 καθιερþνεται σε üλους τους χþρους εργασßας, εκτüς απü τις υπηρεσßες του Δημοσßου. ΣÞμερα ξαναγυρßζουμε στην ελαστικÞ εργασßα.
3. Το 1920 ψηφßζεται και ο νüμος 2112 περß «καταγγελßας συμβÜσεων υπαλλÞλων, εργατþν, υπηρετþν» που ορßζει το χρüνο προειδοποßησης και το ποσü αποζημßωσης σε περßπτωση απüλυσης και Ýκτοτε ßσχυε μÝχρι τþρα χωρßς καμßα αλλαγÞ. Με τις ρυθμßσεις αυτÝς αμβλýνθηκαν οι συγκροýσεις και παρÜλληλα εισÞχθη η πρακτικÞ των διαπραγματεýσεων της κυβÝρνησης με τα συνδικÜτα και τις εργοδοτικÝς ενþσεις για τη βελτßωση των συνθηκþν εργασßας και τις αμοιβÝς.
Στο πλαßσιο αυτü δημιουργÞθηκε στο υπουργεßο ΕθνικÞς Οικονομßας το «συμβοýλιο για την εργασßα και την κοινωνικÞ πρüνοια» με τη συμμετοχÞ των συνδικÜτων και των εργοδοτικþν οργανþσεων, αν και στην πορεßα φÜνηκε πως ο ρüλος του Þταν περισσüτερο συμβολικüς. Ιδιαßτερη θÝση στο νομοθετικü Ýργο της περιüδου αυτÞς κατÝχει η ρýθμιση της εργασßας των γυναικþν και των παιδιþν. Στις εκθÝσεις του σþματος επιθεωρητþν, που ιδρýθηκε το 1912.
4. Το κüστος εργασßας υπολογιζüταν γýρω στο 20 με 25% του συνολικοý κüστους παραγωγÞς, το χαμηλüτερο σε üλες τις ευρωπαúκÝς χþρες, üπως αναφÝρεται σε μελÝτη του Ξ. Ζολþτα (1926), ως αποτÝλεσμα της υπερπροσφορÜς ανειδßκευτης εργασßας και της ανεξÝλεγκτης εργασßας γυναικþν και παιδιþν. Ηταν τüσο χαμηλÜ τα ημερομßσθια þστε να εγεßρεται το ερþτημα μÞπως τελικÜ αποτÝλεσαν αντικßνητρο εκσυγχρονισμοý της παραγωγÞς.
5. Την περßοδο του ΜεσοπολÝμου μπαßνουν και οι βÜσεις για την κοινωνικÞ ασφÜλιση. Το 1922 ψηφßζεται ο νüμος περß «υποχρεωτικÞς ασφÜλισης εργατþν και υπαλλÞλων» και το 1934 ο νüμος περß «ενιαßας κοινωνικÞς ασφαλßσεως». Ο νüμος αρχßζει να εφαρμüζεται τον ΣεπτÝμβριο του 1936, επß Ι. ΜεταξÜ, με την ßδρυση του ΙΚΑ, ενþ Ýναν χρüνο νωρßτερα δοκιμÜστηκε η εφαρμογÞ των συλλογικþν συμβÜσεων εργασßας.
Οι συγκροýσεις Þταν σφοδρÝς με αποκορýφωμα την αιματηρÞ καταστολÞ της εργατικÞς εξÝγερσης της Θεσσαλονßκης. Λßγους μÞνες μετÜ, την 4η Αυγοýστου 1936, επιβÜλλεται η δικτατορßα, μßα ημÝρα πριν απü τη γενικÞ απεργßα των συνδικÜτων.
6. ΜετÜ τον πüλεμο ιδρýεται υπουργεßο Εργασßας και το Ταμεßο Ανεργßας (1946), για να απορροφηθοýν οι κοινωνικοß κραδασμοß και να περιοριστεß η επιρροÞ των αριστερþν σωματεßων. Τßθεται ξανÜ σε εφαρμογÞ το σýστημα των συλλογικþν συμβÜσεων, κρατþντας πÜντως η κυβÝρνηση τον τελευταßο λüγο στη ρýθμιση των κατþτατων μισθþν.
7. Οι εργατικÝς κινητοποιÞσεις τη διετßα 1964-65 φÝρνουν την ΕλλÜδα πρþτη σε απεργßες σε üλο τον κüσμο. Οι διεκδικÞσεις της περιüδου εκεßνης Ýχουν ως αποτÝλεσμα την αýξηση των μισθþν κατÜ 31,6% στην τριετßα, την καθιÝρωση του επιδüματος αδεßας, καθþς και το επßδομα ανθυγιεινÞς εργασßας σε αρκετοýς κλÜδους, τη μεßωση του ορßου συνταξιοδüτησης σε πολλÜ επαγγÝλματα που χαρακτηρßστηκαν βαρÝα και ανθυγιεινÜ ενþ με νüμο καθιερþνεται η 1η ΜαÀου ως αργßα.
8. Η χοýντα διαλýει τις συνδικαλιστικÝς οργανþσεις και διορßζει στα συνδικαλιστικÜ üργανα ανθρþπους προσκεßμενους στο καθεστþς.
9. ΜετÜ το 1974 με την κυβÝρνηση του Κωνσταντßνου ΚαραμανλÞ επανÝρχονται οι συλλογικÝς διαπραγματεýσεις.
10. Με το νüμο 1264/1982 η κυβÝρνηση του ΠΑΣΟΚ καταργεß το ν.330 της κυβÝρνησης ΚαραμανλÞ για το λοκ-Üουτ. Ακολοýθησε η ψÞφιση του νüμου για τον Ýλεγχο των ομαδικþν απολýσεων (1387/1983), με τον οποßο τÝθηκαν τα üρια που ισχýουν και σÞμερα. ΠαρÜλληλα με τις συλλογικÝς συμβÜσεις, που ορßζουν τους βασικοýς μισθοýς και τα μßνιμουμ ημερομßσθια, θεσμοθετοýνται οι κλαδικÝς συμβÜσεις με βελτιωμÝνες αμοιβÝς και παροχÝς για τους εργαζüμενους των βαρÝων και ανθυγιεινþν και των δημüσιων επιχειρÞσεων.
ΠροσλÞψεις στις ΔΕΚΟ
Επßσης, εισÜγονται ευνοúκÝς ρυθμßσεις για τις μητÝρες, τους πολýτεκνους και τα Üτομα με ειδικÝς ανÜγκες και κοινωνικÜ κριτÞρια με μοριοδüτηση στις προσλÞψεις δημüσιων υπαλλÞλων και εργαζομÝνων στις ΔΕΚΟ.
11. Το φθινüπωρο του 1985 το σταθεροποιητικü πρüγραμμα της κυβÝρνησης του Α. ΠαπανδρÝου προκαλεß τη σφοδρÞ αντßδραση των συνδικÜτων. Στις 11 Οκτωβρßου ανακοινþνεται υποτßμηση της δραχμÞς κατÜ 15%, περιορισμüς της ΑΤΑ, περικοπÝς επιδομÜτων και αυξÞσεις τιμολογßων των δημüσιων οργανισμþν.
Στις 19 Οκτωβρßου δημοσιεýεται το ΠΔ με το οποßο απαγορεýονται μισθολογικÝς αυξÞσεις πÜνω απü την εισοδηματικÞ πολιτικÞ της κυβÝρνησης.
12. Το 1990 με το νüμο 1876 της οικουμενικÞς κυβÝρνησης για τις ελεýθερες συλλογικÝς διαπραγματεýσεις, που ψηφßστηκε απü üλα τα κüμματα, θεσπßζεται ο μηχανισμüς μεσολÜβησης και διαιτησßας (ΟΜΕΔ) που δßνει στους εργαζüμενους το δικαßωμα της μονομεροýς προσφυγÞς στη διαιτησßα, ως Ýκφραση ενüς κοινωνικοý, οικονομικοý και πολιτικοý συμβολαßου.
Ολα αυτÜ λοιπüν που κατοχυρþθηκαν βÞμα βÞμα σε διÜρκεια 100 χρüνων σÞμερα κατεδαφßζονται με συνοπτικÝς διαδικασßες.
|
