|
Tου ΓιÜννη ΒαρουφÜκη* απü την "ΕποχÞ" 19/9/2010
Την Τρßτη (14/9) το ΔΝΤ εξÝδωσε Ýκθεση για την πορεßα του Μνημονßου μας. Πριν τη διαβÜσουμε, καλü εßναι να ξÝρουμε τους περιορισμοýς των συγγραφÝων της. Π.χ. αν Ýγραφαν üτι το μνημüνιο δεν «περπατÜει», αυτü θα σÞμαινε Üμεση κατÜργησÞ του. ¸να τÝτοιο συμπÝρασμα θα αποτελοýσε μεßζονα πολιτικÞ πρÜξη, Ýτσι που ολüκληρη η ευρωζþνη Ýχει επενδýσει σχεδüν τα πÜντα στο δικü μας Μνημüνιο (το οποßο, μην ξεχνÜμε, αποτÝλεσε την βÜση για τον μηχανισμü στÞριξης των 750 δισ. ευρþ üλων των ελλειμματικþν κρατþν). Με αυτÜ κατÜ νου, σε καμßα περßπτωση δεν νοεßται ανÜγνωση της Ýκθεσης της Τρßτης ως μια απλÞ επιστημονικÞ καταγραφÞ.
Τι λÝει λοιπüν αυτÞ η περιβüητη Ýκθεση; Τα φανερÜ της σημεßα εßναι εκεßνα που θα περßμενε κανεßς: ΑρκετÜ εýσημα για την κυβÝρνηση γενικÜ και το υπουργεßο οικονομικþν συγκεκριμÝνα, προειδοποßηση για το μεγÜλο πρüβλημα που βεβαßως εßναι τα Ýσοδα (üχι τüσο πολý η φετινÞ υστÝρηση των 1,5 δισ. ευρþ για φÝτος, αλλÜ μελλοντικÜ), και παροτρýνσεις που εστιÜζονται στην αποτελεσματικüτητα των εφοριþν και τις δαπÜνες που δεν Ýχει τιθασεýσει ακüμα το υπουργεßο οικονομικþν (π.χ. νοσοκομεßα και τοπικÞ αυτοδιοßκηση).
Το βασικü üμως συμπÝρασμα της Ýκθεσης εßναι σιβυλλικü: «Το φιλüδοξο πρüγραμμα δημοσιονομικÞς λιτüτητας παραμÝνει στις ρÜγες üμως η πßεση σε κÜποια σημεßα του εßναι εμφανÞς.»
Ποια εßναι η πηγÞ αυτÞς της πßεσης που μπορεß να οδηγÞσει το Μνημüνιο σε εκτροχιασμü; Η Ýκθεση δεν το λÝει καθαρÜ αλλÜ το αφÞνει να εννοηθεß: Η ανεξÝλεγκτη ýφεση. Η κατακüρυφη πτþση της συνολικÞς ζÞτησης, η οποßα παρεμπιπτüντως γελοιοποιεß üλες τις προβλÝψεις για τα επüμενα στÜδια του προγρÜμματος «σωτηρßας» του ελληνικοý δημοσßου.1 Να πως το θÝτει, εýσχημα, η Ýκθεση του ΔΝΤ: Πρþτα αναφÝρει και κατüπιν απορρßπτει την εκτßμηση της ελληνικÞς κυβÝρνησης πως η συνολικÞ ζÞτηση θα υποστηριχθεß απü την παραοικονομßα και απü την ενεργοποßηση «κρυφþν φλεβþν πλοýτου». Το ΔΝΤ διαφωνεß με αυτÞ την εκτßμηση προτÜσσοντας κακÜ μαντÜτα για την μεγÝθυνση της ζÞτησης λüγω, üπως αναφÝρει,: «(α) χαμηλÞς ανταγωνιστικüτητας και (β) διεθνοýς περιβÜλλοντος».
Θεραπεßες που επιτεßνουν την ασθÝνεια
ΣωστÜ τα λÝει το ΔΝΤ στην ÝκθεσÞ του. ¼μως δεν λÝει üλη την αλÞθεια, ιδßως üσον αφορÜ τον δικü του ρüλο. Και, ακüμα χειρüτερα, τον ρüλο της ευρωζþνης που (δεν πρÝπει να ξεχνÜμε) μας επÝβαλε επιτüκια διπλÜσια απü εκεßνα του ΔΝΤ για το μεγαλýτερο μÝρος των δανεßων που λαμβÜνουμε στο πλαßσιο του Μνημονßου απü την τρüικα.
ΠρÜγματι εßναι καταπληκτικü üτι η Ýκθεση του ΔΝΤ εßναι γραμμÝνη λες και η επιταχυνüμενη ýφεση εßναι πλÞρως ανεξÜρτητη απü τις πολιτικÝς του Μνημονßου. Λες και οι μειþσεις συντÜξεων δεν Ýχουν κανÝναν αντßκτυπο στην συνολικÞ ζÞτηση. Λες και οι πιθανüτητες να καταφÝρουμε να τιθασεýσουμε το δημüσιο χρÝος δεν επηρεÜζονται οýτε απü τα επιτüκια που μας επÝβαλε η ευρωζþνη, οýτε απü τις περικοπÝς στην συνολικÞ ζÞτηση, οýτε και απü τις εξελßξεις στον πονεμÝνο κüσμο της ανεργßας.
ΚαλÜ, θα αναρωτηθεßτε, δεν τα γνωρßζουν αυτÜ οι κýριοι και οι κυρßες του ΔΝΤ; Μüνο εμεßς οι «Ýξυπνοι» τα βλÝπουμε; Και βÝβαια τα γνωρßζουν. Πως το ξÝρω; Μα το λÝνε οι ßδιοι. Μüνο που το λÝνε σε Üλλη Ýκθεση και üχι στην Ýκθεση για την χþρα μας. Πιο συγκεκριμÝνα, αυτÝς τις ημÝρες το ΔΝΤ ταμεßο εξÝδωσε και μια Üλλη Ýκθεση (απü κοινοý με τον ΔιεθνÞ Οργανισμü Εργασßας) με τßτλο: Οι ΠροκλÞσεις της ΜεγÝθυνσης, της Απασχüλησης και της ΚοινωνικÞς ΣυνοχÞς. Ξεκινþ με Ýνα απüσπασμα αυτÞς της «Üλλης» Ýκθεσης:
«ΚαλÝς δουλειÝς, ποιοτικÝς δουλειÝς, αξιοπρεπεßς δουλειÝς βρßσκονται στο κÝντρο της ζωÞς των ανθρþπων. Η εργασßα εßναι κÜτι πολý παραπÜνω απü Ýνα κüστος παραγωγÞς. Αυτü το απλü üραμα για την ελπßδα μιας καλÞς θÝσης εργασßας βρßσκεται στην κορυφÞ της ημερÞσιας διÜταξης των πολιτþν. ¼μως οι οικονομικÝς πολιτικÝς δεν αποδßδουν σε αυτüν τον τομÝα.»
Το προσÝξατε; Οι οικονομικÝς πολιτικÝς δεν αποδßδουν σε αυτüν τον τομÝα. Τι εννοεß ο συγγραφÝας; Εννοεß üτι οικονομικÝς πολιτικÝς σαν εκεßνες που επιβÜλλει το Μνημüνιο ΔΝΤ-ΕΕ στην ΕλλÜδα δεν πρüκειται να βοηθÞσουν στην δημιουργßα σοβαρþν θÝσεων εργασßας. Κι αν δεν τις δημιουργÞσουν, συμπληρþνω εγþ, δεν υπÜρχει πιθανüτητα το ελληνικü δημüσιο να μπορÝσει τα επüμενα πÝντε, Ýξι, επτÜ χρüνια να ορθοποδÞσει, καθþς, üσο και να σφßξουν την φοροεισπρακτικÞ μÝγγενη, δεν θα προκýψουν τα εισοδÞματα για να συνεισφÝρουν (σε βÜθος χρüνου) στους φüρους που θα χρειαστεß η αποπληρωμÞ των υπαρχüντων και των νÝων δανεßων (με το τοκογλυφικü επιτüκιο που μας επÝβαλε η ευρωζþνη, δηλαδÞ η κα ΜÝρκελ).
Τι πρÝπει να γßνει λοιπüν; Δεν θα σας απαντÞσω εγþ. Ας δοýμε πþς απÜντησε ο ßδιος ο υπουργüς οικονομικþν, üταν προχθÝς ρωτÞθηκε απü ποý θα βρει τους πüρους για να αποπληρþσει τα παλαιÜ και νÝα δÜνεια στο τÝλος της τριετßας του μηχανισμοý στÞριξης, και αφοý σταματÞσει η δανειοδüτηση απü την τρüικα. Εßπε ο κ. Παπακωνσταντßνου: «Οι αποπληρωμÝς θα γßνουν απü τα πρωτογενÞ πλεονÜσματα τα οποßα θα προκýψουν σε συνδυασμü με την μεγÝθυνση της οικονομßας» (δηλαδÞ, διευκρινßζω, απü την μεγÝθυνση της συνολικÞς ζÞτησης). Σε αυτÞ την Üποψη η «Üλλη» Ýκθεση προσθÝτει τα εξÞς: «Η μοναδικÜ καλÞ θεραπεßα για την ανεργßα εßναι η ανÜκαμψη της συνολικÞς ζÞτησης.» ΣωστÜ. ¸λα üμως που στην ÝκθεσÞ του για την ΕλλÜδα το ΔΝΤ λÝει καθαρÜ üτι αυτÞ η ανÜκαμψη, στο πλαßσιο του Μνημονßου, δεν φαßνεται να Ýρχεται λüγω (βλ. παραπÜνω) (α) της χαμηλÞς ανταγωνιστικüτητας και (β) του διεθνοýς περιβÜλλοντος; Τι εννοοýν; Εννοοýν üτι οι προβλÝψεις τους του ΜαÀου για το διεθνÝς περιβÜλλον Ýχουν Þδη ανατραπεß. ¼τι εκεß που περßμεναν ρυθμü ανÜπτυξης στις ΗΠΑ 4,5%, μας προÝκυψε Ýνα ατροφικü 1,4%. Εκεß που περßμεναν σημαντικÞ μεßωση της ανεργßας στην Ευρþπη, η Þπειρüς μας Ýχει μετατραπεß, με τα λüγια της σημερινÞς «Independent», σε Ýνα απÝραντο χωρÜφι ανεργßας.
Μια χαμÝνη δεκαετßα για την Ευρþπη
Το συμπÝρασμα εßναι απλü: Μια προσεκτικÞ ανÜγνωση των κειμÝνων του ßδιου του ΔΝΤ (και üχι μüνο εκεßνων με τα οποßα αγιÜζουν τα γÝνια τους για το δικü μας Μνημüνιο) οδηγεß στο ασφαλÝς συμπÝρασμα üτι τα πλÜνα τους για την ΕλλÜδα, οι üλοι σχεδιασμοß του Μνημονßου, Ýχουν Þδη ανατραπεß. Αυτü που δεν τολμοýν να αναφÝρουν, οýτε καν να αφÞσουν να εννοηθεß, εßναι üτι η αποτυχßα της Ευρþπης να ξεφýγει απü τα δüντια της κρßσης οφεßλεται στην ανüητη επιβολÞ περιοριστικþν πολιτικþν εν μÝσω κρßσης. Το δικü μας Μνημüνιο μας επιβλÞθηκε μüνο και μüνο για να περÜσουν αυτÝς οι πολιτικÝς στην υπüλοιπη Ευρþπη. ΤελικÜ, üπως Ýχω ξαναπεß, οι ισχυροß μÜς επÝβαλαν μια «τιμωρßα» που Ýβλαψε και τις δικÝς τους χþρες (üχι üμως και τους ßδιους). Το μεγαλýτερο δþρο που θα μποροýσαμε να Ýχουμε κÜνει στους βüρειους εταßρους μας, θα Þταν να Ýχουμε αντισταθεß σε αυτÞ τους την πολιτικÞ. Θα Ýπρεπε να τους εßχαμε προστατεýσει αρνοýμενοι να γßνουμε εμεßς το εργαστÞρι στο οποßο παρασκευÜζεται αυτÞ η πολιτικÞ. Η αποτυχßα αυτÞς της πολιτικÞς θα φανεß εδþ, στον τüπο που ξεκßνησε η εφαρμογÞ της. Ο κßνδυνος εßναι üτι οι πνευματικοß της γονεßς θα το παραδεχθοýν μüνο üταν εßναι αργÜ (üπως ο ¶λαν Γκρßνσπαν παραδÝχθηκε τα λÜθη μετÜ την καταστροφÞ του 2008).
Ατενßζοντας στη μετÜ το 2012 εποχÞ, προβλÝπω το εξÞς: Η δανειοδüτηση του ελληνικοý δημοσßου απü την τρüικα θα συνεχισθεß (με ειδεχθεßς üρους) για αρκετÜ χρüνια μετÜ την επßσημη λÞξη του Μνημονßου. ΣτÜση πληρωμþν εκ μÝρους της ΕλλÜδας δεν θα αφÞσουν να γßνει, επειδÞ, δεδομÝνης της επÝνδυσης της τρüικας στο μνημüνιü μας, κÜτι τÝτοιο θα ισοδυναμοýσε με πλÞρη κατÜρρευση της εμπιστοσýνης των διεθνþν αγορþν στο ΔΝΤ και στην ΕΕ. Στο μεταξý, η ΕΕ θα αναγκαστεß να αναδιαρθρþσει üλο το χρÝος των ελλειμματικþν μελþν - κρατþν της ευρωζþνης - καταρχÜς σιωπηλÜ, αργüτερα συντεταγμÝνα (μετÜ απü συμφωνßα με τις βασικÝς ευρωπαúκÝς τρÜπεζες (τις λεγüμενες και ζüμπι-τρÜπεζες) και την ΕΚΤ - περßπου üπως εßχα γρÜψει παλαιüτερα). Δυστυχþς, το κüστος αυτÞς της σιωπηλÞς, αργüσυρτης αναδιÜρθρωσης θα εßναι μßα χαμÝνη δεκαετßα για üλη την Ευρþπη. Μια αδικοχαμÝνη δεκαετßα.
Σημεßωση:
1. ΚακÜ τα ψÝματα: Σε μια οικονομßα σε κατÜσταση ελεýθερης πτþσης (με τερÜστια μεßωση της βιομηχανικÞς παραγωγÞς και της οικοδομικÞς δραστηριüτητας, επιτÜχυνση των απολýσεων, πτþση μισθþν, αýξηση της φτþχειας), οι μακροοικονομικÝς προβλÝψεις για τα επüμενα χρüνια εßναι αδýνατες. ¼λα αυτÜ τα νοýμερα που βλÝπουμε, π.χ. πρüβλεψη -2,5% αýξηση του ΑΕΠ για το 2011 και +1,5% για το 2012, δεν εßναι τßποτα Üλλο παρÜ εικασßες μηδενικÞς αξßας.
* Ο Γ. ΒαρουφÜκης διδÜσκει οικονομικÜ στο πανεπιστÞμιο Αθηνþν
|
