|
Οι ανισορροπßες στην Ευρωζþνη
Των Αρχοντη Λ. Παντσιου* και Καλλινικου Κ. Νικολακοπουλου απü την «ΚαθημερινÞ» 17/2/ 2011
Η κρßση στην Ευρωζþνη και το μÝλλον του κοινοý ευρωπαúκοý νομßσματος Ýχουν βρεθεß στο επßκεντρο μιας οικονομικÞς αντιπαρÜθεσης για τη σωστÞ αντιμετþπιση των αιτιþν-συνεπειþν αυτÞς της κρßσης. Η ανÜλυση που ακολουθεß βασßζεται στην εκτενÝστερη εργασßα «ΣυστημικÞ Κρßση και ΔιαμÜχες στην Ευρωζþνη», που θα δημοσιευθεß προσεχþς ολοκληρωμÝνη στο βιβλßο της ΕλληνικÞς Ενωσης Τραπεζþν με τßτλο «Η ΔιεθνÞς Κρßση, η Κρßση στην Ευρωζþνη και το Ελληνικü Χρηματοπιστωτικü Σýστημα», üπου και παραπÝμπουμε.
Στο πλαßσιο μιας νομισματικÞς Ýνωσης üπως η Ευρωζþνη, η εμφÜνιση συστημικþν κρßσεων εßναι αποτÝλεσμα μακροοικονομικþν ανισορροπιþν που οφεßλονται σε διαρθρωτικÝς διαφορÝς των επιμÝρους χωρþν σε επßπεδο ανταγωνιστικüτητας και εξαγωγικοý προσανατολισμοý, κυρßως ανÜμεσα στις πλεονασματικÝς χþρες του ΒορρÜ και τις ελλειμματικÝς χþρες του Νüτου στο ισοζýγιο τρεχουσþν συναλλαγþν. Υπü Üλλες συνθÞκες, οι ελλειμματικÝς χþρες του Νüτου θα υποτιμοýσαν το νüμισμÜ τους και/Þ θα επÝβαλαν προστατευτικÜ μÝτρα. ΜÝσα στην ΟΝΕ üμως, η νÝα ισορροπßα (θεωρητικÜ) επιτυγχÜνεται μÝσω αýξησης των μισθþν στον πλεονασματικü ΒορρÜ και μεßωσης των μισθþν στον ελλειμματικü Νüτο, επαναφÝροντας Ýτσι τη χαμÝνη τους ανταγωνιστικüτητα. Δυστυχþς για πολλÜ χρüνια γινüταν ακριβþς το αντßθετο.
Μια θεσμικÞ λýση που θα Ýδινε ταυτüχρονα και προοπτικÝς ανÜπτυξης εßναι η προσαρμογÞ στις σημερινÝς συνθÞκες της ΟΝΕ του σχεδßου του J. M. Keynes στο Bretton-Woods το 1944 (ηττÞθηκε απü το σχÝδιο του αντιπροσþπου των ΗΠΑ, υπουργοý Οικονομικþν Harry Dexter-White).
Ως βασικü πυλþνα για την αντιμετþπιση των ανισορροπιþν στο ισοζýγιο τρεχουσþν συναλλαγþν, ο Keynes πρüτεινε μßα αμφßδρομη προσαρμογÞ ελλειμματικþν και πλεονασματικþν χωρþν (γνωστü ως «symmetric rebalancing»), þστε οι πλεονασματικÝς χþρες να αυξÞσουν τις εισαγωγÝς τους απü τις ελλειμματικÝς χþρες μÝσω της αυξημÝνης τους αγοραστικÞς δýναμης με στüχο τη δημιουργßα ισορροπßας. Ο ρüλος της κεντρικÞς τρÜπεζας εßναι να θÝτει üρια σε ελλεßμματα/πλεονÜσματα του ισοζυγßου τρεχουσþν συναλλαγþν, να χρηματοδοτεß τις ελλειμματικÝς χþρες και να ελÝγχει τις πλεονασματικÝς με Ýνα πολýπλοκο σýστημα κινÞτρων και επιβαρýνσεων (demurrages), üπως π. χ.:
(α) μÝτρα στÞριξης της εγχþριας ζÞτησης στις πλεονασματικÝς χþρες,
(β) δÜνεια και μεταβßβαση πüρων προς τις ελλειμματικÝς χþρες, και
(γ) πληρωμÝς σε Ýνα αποθεματικü Ταμεßο.
Ενας αποτελεσματικüς μηχανισμüς τýπου Keynes θα απÝτρεπε απü νωρßς τη δημιουργßα τÝτοιων μεγÜλων ανισορροπιþν και θα βοηθοýσε την Ευρωζþνη συνολικÜ να κυριαρχεß στα ελλεßμματα τρεχουσþν συναλλαγþν με αναπτυξιακü τρüπο, μη προβαßνοντας σε επþδυνα αποπληθωριστικÜ μÝτρα. ΠρÝπει να γßνει αντιληπτü üτι το πρüβλημα δεν εßναι εθνικü, αλλÜ συστημικü, και üτι η εμμονÞ σε μονοσÞμαντες αντιπληθωριστικÝς πολιτικÝς μπορεß να βαθýνει την κρßση και να αυξÞσει τις συγκροýσεις, υπονομεýοντας τη μακροημÝρευση του ευρþ. Μπορεß η προτεινüμενη λýση της Ýκδοσης ευρωομολüγων για τη διαχεßριση του δημüσιου χρÝους να αντιμετωπßζει προσωρινÜ τις συνÝπειες της κρßσης, αλλÜ αν δεν αντιδρÜσει η ΟΝΕ, δημιουργþντας Ýναν συμμετρικÜ εξισορροπητικü μηχανισμü ανισορροπιþν, μπορεß οι ευρωσκεπτικιστÝς να αποδειχθοýν προφητικοß και το ευρþ να καταλÞξει να Ýχει την τýχη του συστÞματος Bretton-Woods: την κατÜρρευση.
* Δρ Οικονομικþν Επιστημþν – ΚαθηγητÞς Οικονομικþν, Αμερικανικü ΚολλÝγιο Θεσσαλονßκης (ACT), apantsio@act. edu
** Οικονομολüγος – ΑναλυτÞς Πληροφοριακþν ΣυστημÜτων, Υπουργεßο Οικονομικþν, nikokal02@yahoo. gr
|
