|
Του Κþστα Λεονταρßδη απü την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 23/3/2011
«Κι αν δεν μπορεßς να κÜμεις την ζωÞ σου üπως την θÝλεις, τοýτο προσπÜθησε τουλÜχιστον üσο μπορεßς: μην την εξευτελßζεις μες στην πολλÞ συνÜφεια του κüσμου, μες στες πολλÝς κινÞσεις κι ομιλßες. Μην την εξευτελßζεις πιαßνοντÜς την, γυρßζοντας συχνÜ κ' εκθÝτοντÜς την στων σχÝσεων και των συναναστροφþν την καθημερινÞν ανοησßα, ως που να γßνει σα μια ξÝνη φορτικÞ».
Προτρεπτικüς Þ αφοριστικüς; Την απÜντηση και τη λýση του μυστηρßου -που εßναι ξεχωριστÞ για τον καθÝνα- ο Κωνσταντßνος ΚαβÜφης με το ποßημÜ του «Οσο μπορεßς» την Üφησε με την απλüχερη διαθÞκη του σε üλους μας. Παμπüνηρος üπως Þταν, Þξερε üτι αυτü που διαβÜζεται και ακοýγεται ως απλοýστατο και διÜφανο, κÜλλιστα μπορεß να αποδειχθεß δυσβÜσταχτο. Κι αφοý κατÜ δÞλωση των περισσüτερων νεοελλÞνων -κυρßως των «αναγνωρßσιμων» που μιλοýν πÜντα εξομολογητικÜ- ο ΚαβÜφης αποτελεß, üπως λÝνε, μια απü τις πρþτες αναγνωστικÝς επιλογÝς, η παγßδα που Ýστησε ο ποιητÞς, ολοÝνα βαθαßνει κι εμπλουτßζεται απü απρüσεκτους Þ υπερφßαλους.
Το στοßχημα που θÝτει το ποßημα, θυμßζει Ýνα παιχνßδι στο λοýνα παρκ, εκεßνο στον λαβýρινθο με τους καθρÝφτες. Μπαßνεις μÝσα και στην αρχÞ το διασκεδÜζεις. ΜετÜ το παιχνßδι γßνεται ενοχλητικü üταν τα εßδωλÜ σου πολλαπλασιÜζονται, η μορφÞ σου παραμορφþνεται, τρομÜζεις με τον εαυτü σου, καθþς τα βÞματα εκτρÝπονται απü την οδü της σιγουριÜς. ΑρκετÜ τρÜβηξε το αστεßο.
Γι' αυτü ο ΚαβÜφης αφÞνει ορθÜνοιχτη την πüρτα διαφυγÞς, γνωρßζοντας üτι η λιγοψυχßα εßναι γνþρισμα των πολλþν, ο συνδετικüς μας κρßκος. Το üτι κατανοþ το «Οσο μπορεßς» δεν συνεπÜγεται üτι με γενναιüτητα κι αυταπÜρνηση σπεýδω να το εφαρμüσω στην πρÜξη, κÜτι που στην ακραßα του ερμηνεßα φλερτÜρει με τον πειρασμü του αναχωρητισμοý. ¹ συνηθÝστερα, σε πιο κατανοητÞ εκδοχÞ, καταλÞγει στο «τρþω τα μοýτρα μου».
Ο ευφυÞς (αλλÜ εßρων) ποιητÞς προφÞτευε εκ του ασφαλοýς. Ασκοýμενος στην Ιστορßα βεβαιþθηκε πως οýτε ο στρατιþτης οýτε ο βασιλιÜς οýτε ο φτωχüς οýτε ο κροßσος μποροýν να κÜνουν τη ζωÞ τους üπως απü τα βÜθη της καρδιÜς τους θα Þθελαν. ΠÜντα απü üλους κÜτι θα λεßπει, ουδεßς αρκεßται σε αυτÜ που Ýχει.
Ο ΚαβÜφης εßχε πειστεß επßσης üτι το Ýνστικτο της αυτοσυντÞρησης üταν Ýρχονται τα πολλÜ ζüρια -σαν κι αυτÜ που βιþνουμε ομαδικÜ τþρα- ακυρþνει αγαθÝς προθÝσεις, μεταβολßζει ατομικÝς αντιστÜσεις, μÜς κÜνει αγνþριστους στους διπλανοýς μας, ακüμα και στους οικεßους μας. Επωμιζüμενοι την πολλÞ συνÜφεια, εναρμονιζüμενοι με τις κινÞσεις των πολλþν και καταπßνοντας ομιλßες, δεν πρωτοτυποýμε. Ελα üμως που «των σχÝσεων και των συναναστροφþν η καθημερινÞ ανοησßα» μοιÜζει με τερÜστια σανßδα σωτηρßας. Ετσι επιπλÝουμε ελπßζοντας, καλυπτüμενοι απü τις πλÜτες των Üλλων, τραυματισμÝνοι üμως απü αδÝσποτα πυρÜ: «…δειλοß, μοιραßοι κι Üβουλοι αντÜμα».
|
