To Σύμφωνο για το Ευρώ

του Σάββα Γ. Ρομπόλη

Καθ. Παντείου Πανεπιστημίου

Επιστ. Δ/ντή ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ

Μέχρι το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου 2011 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιλούσε για το γαλλογερμανικό «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας». Μετά την σύνοδο 11/3/2011 των αρχηγών κρατών της Ευρωζώνης, η Επιτροπή μιλά για το «Σύμφωνο του Ευρώ», το οποίο με την προώθηση, μιας αόριστου χρόνου περιοριστικής πολιτικής νομοθετικά προβλεπόμενης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο (καθορισμός με νόμο των ανωτάτων ορίων του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους) περιλαμβάνει: α) την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη ή και παραπάνω, ανάλογα με την αύξηση του προσδόκιμου ορίου ζωής, β) την μείωση των ποσοστών αναπλήρωσης των κύριων φόρων και ιδιαίτερα των έμμεσων φόρων, ε) την γενίκευση της ευελιξίας στις μορφές απασχόλησης, στις συλλογικές συμβάσεις και στις εργασιακές σχέσεις, στ) την μείωση των κοινωνικών δαπανών, ….κλπ, προκειμένου να εξασφαλιστούν πόροι για την αντιμετώπιση του χρέους, των ελλειμμάτων και την δημιουργία συνθηκών υποστήριξης του ευρώ και βελτίωσης του επιπέδου ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Πιο συγκεκριμένα, στη σύνοδο αυτή για την Ελλάδα αποφασίστηκε η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής του δανείου των 110 δις ευρώ, η μείωση του επιτοκίου, η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας ύψους 50 δις ευρώ και η δυνατότητα προσφυγής της Ελλάδας στο προσωρινό ή στον Σταθερό Μηχανισμό προκειμένου να εξασφαλίσει τις ανάγκες της ρευστότητας.

Η προσφυγή του κράτους μέλους στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για τη χορήγηση δανείου προϋποθέτει την εξέταση της φερεγγυότητας της χώρας σε συνδυασμό με το επίπεδο βιωσιμότητας του χρέους.

Πέραν όμως από τις αποφάσεις της συγκεκριμένης Συνόδου, αξίζει να σημειωθεί ότι βαδίζοντας κανείς στο δρόμο της ιστορίας των οικονομικών θεωριών και των ασκούμενων πολιτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διαπιστώνει ότι, με το «Σύμφωνο του Ευρώ» στην ουσία επαναφέρονται οι αντιλήψεις της σχολής του Fribourg και οι ασκούμενες πολιτικές του ρεύματος του ορθοφιλελευθερισμού (νομισματική σταθερότητα, περιοριστικές πολιτικές, μείωση κοινωνικών δαπανών) με τις οποίες η Γερμανία επιδίωξε να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και ύφεση του 1929 (F. Bilger, 2005).

Πράγματι, η τότε οικονομική πολιτική της Γερμανίας, αρνούμενη την κρατική παρέμβαση (Κέϋνς) και το laisser – faire των κλασσικών του φιλελευθερισμού της αγγλοσαξωνικής σxολής για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης του 1929, εφαρμόζει την πολιτική του ορθοφιλευθερισμού σε συνθήκες ύφεσης και έντονων πληθωριστικών πιέσεων.

Παράλληλα το ρεύμα αυτό της οικονομικής σκέψης και των ασκούμενων πολιτικών, διαπιστώνουμε ότι επηρεάζει καθοριστικά την ευρωπαϊκή οικοδόμηση και προοπτική, δεδομένου ότι οι ιδέες, οι αντιλήψεις και οι προσανατολισμοί του

διαπνέουν, τόσο την συνθήκη της Ρώμης, όσο και τις συνθήκες του Μάαστριχτ, της Λισαβώνας και των Βρυξελλών (25/3/2011) (Alτernatives economiques, 2011).

Όμως, όπως στις προαναφερόμενες συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμπεριέχονται καθοριστικές αντιφάσεις (η Συνθήκη Μάαστριχτ επεδίωκε την ευρωπαϊκή ανάπτυξη με νομισματικά (ευρώ) και περιοριστικά δημοσιονομικά εργαλεία, η Συνθήκη της Λισαβώνας επεδίωκε την βελτίωση του επιπέδου ανταγωνιστικότητας με μείωση των κοινωνικών δαπανών και του κόστους εργασίας), έτσι και στο «Σύμφωνο του Ευρώ» που εμπνέεται από το «οικονομικό ρεύμα του ορθοφιλελευθερισμού», η ουσιαστική αντίφαση, εκτός των άλλων, συνίσταται στο γεγονός ότι η ασκούμενη πολιτική του μεσοπολέμου στη Γερμανία σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε για να αντιμετωπίσει την ύφεση και τον υψηλό πληθωρισμό, ενώ σήμερα απαιτείται να αντιμετωπιστεί η ύφεση και η υψηλή ανεργία. Ως εκ τούτου, η υλοποίηση του στις σημερινές συνθήκες στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα στεφθεί από την μη επίτευξη ακόμη και των στόχων που το ίδιο το Σύμφωνο θέτει, οδηγώντας σε νέα κρίση και διεύρυνση της ανεργίας την ευρωπαϊκή οικονομία.