¸να εκατομμýριο θα φτÜσουν οι Üνεργοι το 2011
Απü την”ΕποχÞ” 17 Απριλßου 2011
Τη συνÝντευξη πÞρε
ο ΜÜκης Μπαλαοýρας
Πρüσφατα, αποφασßστηκαν απü την Ε.Ε. ορισμÝνα μÝτρα υπü τον τßτλο “Σýμφωνο για το ευρþ”. Οι κυβερνÞσεις πανηγυρßζουν θεωρþντας τα σωτÞρια για την Ε.Ε. και το ευρþ και συμβολÞ στην Ýξοδο της ΕΕ απü την οικονομικÞ κρßση. Πþς τα αξιολογεßς εσý;
Αυτü το σýμφωνο που αποφασßστηκε στις 25 Μαρτßου, εßναι Ýνα σýμφωνο που ενοποιεß τις πολιτικÝς λιτüτητας σε üλη την Ευρþπη και κατÜ την εκτßμηση αρκετþν ερευνητικþν κÝντρων εßναι Ýνα σýμφωνο που θα οδηγÞσει την Ευρþπη σε νÝα κρßση, το 2014 και το 2015. Και, απü αυτÞν την Üποψη, αμφιβÜλλω αν θα πετýχει τους στüχους που επιδιþκει, δηλαδÞ την ενδυνÜμωση της ευρωπαúκÞς οικονομßας και την Ýξοδü της απü τη βαθιÜ οικονομικÞ κρßση και ýφεση.
Ποια εßναι τα χαρακτηριστικÜ της απüφασης;
Τα κýρια χαρακτηριστικÜ της απüφασης εßναι η πρüθεσÞ της να εξασφαλßσει την ανταγωνιστικüτητα της ευρωπαúκÞς οικονομßας με την πεπατημÝνη της μεßωσης του κüστους εργασßας, την αποδüμηση του κοινωνικοý κρÜτους και τη μετατροπÞ του σταδιακÜ απü κρÜτος πρüνοιας σε κρÜτος φιλανθρωπßας.
Σε ü,τι αφορÜ το στüχο της ανταγωνιστικüτητας, στον οποßο αναφÝρθηκε ο γενικüς διευθυντÞς του ΔΝΤ, ισχυριζüμενος üτι το χαμηλü της επßπεδο στην ΕλλÜδα οφεßλεται σε υψηλοýς μισθοýς και αυξÞσεις, η ευρωπαúκÞ οικονομßα δεν πρüκειται να πετýχει τßποτα απü την πλευρÜ της βελτßωσης μÝσω της μεßωσης του κüστους εργασßας, διüτι Ýχει αποδειχτεß üτι αυτÞ η επιλογÞ εßναι εντελþς αδιÝξοδη. Η üποια βελτßωση, θα γßνει με επενδýσεις προþθησης της τεχνολογßας και της καινοτομßας στην παραγωγικÞ βÜση.
Για τη βελτßωση της ανταγωνιστικüτητας το σýμφωνο απαιτεß και τη μεßωση του κρÜτους πρüνοιας, του κüστους εργασßας, την επÝκταση των ηλικιακþν ορßων συνταξιοδüτησης.
Στο θÝμα του κρÜτους πρüνοιας, αυτü, που τους ενδιαφÝρει εßναι η μελλοντικÞ μεßωση των κοινωνικþν δαπανþν, που σημαßνει Ýνταση των κοινωνικþν ανισοτÞτων και συρρßκνωση των κοινωνικþν δικαιωμÜτων. Με το σκεπτικü, που νομßζω üτι εßναι εσφαλμÝνο, üτι Ýχουμε δηλαδÞ γÞρανση του πληθυσμοý, ανεργßα, αδÞλωτη εργασßα και συνεπþς το σýστημα Ýχει απþλεια εισροþν, προσπαθοýν να εισαγÜγουν στις ασφαλιστικÝς πολιτικÝς την ιδÝα της σýνδεσης του προσδüκιμου ζωÞς με την ηλικßα συνταξιοδüτησης.
Οι ßδιες αυτÝς οι πολιτικÝς οδηγοýν σε επÝκταση της ανεργßας, ενþ παρÜλληλα εκμηδενßζουν τα Ýσοδα των ταμεßων και του συστÞματος κοινωνικÞς ασφÜλισης.
Τα ερωτÞματα, λοιπüν, που πρÝπει να θÝσει κανεßς, εßναι τι θα σημÜνει απü την Üποψη της παραγωγικüτητας της ευρωπαúκÞς οικονομßας Þ των κρατþν μελþν το να κρατοýν τον εργαζüμενο μÝχρι τα 70 του χρüνια στη δουλειÜ. ¸χει αποδεßξει ευρωπαúκÞ Ýρευνα üτι σε εργαζüμενους πÜνω απü τα 61 αρχßζει το επßπεδο παραγωγικüτητας να μειþνεται και να επηρεÜζει πτωτικÜ και την παραγωγικüτητα των νεüτερων που βρßσκονται στην ßδια γραμμÞ παραγωγÞς. Το δεýτερο αρνητικü στοιχεßο μιας τÝτοιας εξÝλιξης θα εßναι üτι θα πληθýνουν οι νÝοι που θα Ýρχονται προς αναζÞτηση εργασßας.
Και το τρßτο και πιο σοβαρü, το οποßο δεν αντιμετωπßζουν καθüλου αυτοß που αποφασßζουν για τις τýχες μας, εßναι üτι οι επιδημιολüγοι και οι γιατροß προβλÝπουν üτι τα παιδιÜ που γεννÞθηκαν το 2000 θα ζÞσουν ως το 2090 Þ το 2095, με βÜση τη βελτßωση της ιατρικÞς και της σχετικÞς τεχνολογßας. Αντß λοιπüν να περιοριζüμαστε σε βραχυπρüθεσμες λýσεις, üπως αυτÝς οι Üκρως αρνητικÝς οικονομικÜ και κοινωνικÜ, θα πρÝπει να μιλÞσουμε για Ýνα νÝο μοντÝλο οικονομικÞς και κοινωνικÞς οργÜνωσης στην Ευρþπη. Θα πρÝπει να δοýμε ξανÜ το χρüνο εργασßας και τον ελεýθερο χρüνο. Θα πρÝπει να ξαναδοýμε την ÝνταξÞ μας απü το εκπαιδευτικü σýστημα στην αγορÜ εργασßας.
Νομßζω üτι με βÜση τις νÝες εξελßξεις που θα Ýχουμε σε αυτü τον αιþνα χρειαζüμαστε στην Ευρþπη να κατανοÞσουμε αυτü που δεν εßχαμε κατανοÞσει μÝχρι τþρα.
Να καταλÜβουν üλοι üτι αυτü το πλαßσιο οικονομικÞς και κοινωνικÞς θεωρßας Ýχει ηττηθεß και πρÝπει να περÜσουμε σε Ýνα νÝο προβληματισμü για το νüημα της οικονομικÞς και κοινωνικÞς οργÜνωσης της Ευρþπης και διεθνþς, που θα προσαρμüζεται στα νÝα δεδομÝνα και τις ανÜγκες του κοινωνικοý υποκειμÝνου, του εργαζüμενου, του συνταξιοýχου, του νÝου που βγαßνει απü το εκπαιδευτικü σýστημα και ζητÜ εργασßα.
Ο κεúνσιανισμüς εßναι αμφßβολο αν μπορεß να αντιμετωπßσει τα προβλÞματα του σÞμερα, αλλÜ θα μποροýσε να θεωρηθεß προτιμüτερος σαν βÜση απü τον νεοφιλελευθερισμü;
Μια πολιτικÞ δημüσιων δαπανþν και αναδιανομÞς του εισοδÞματος που εμπνÝεται απü τον κεúνσιανισμü, θα βοηθοýσε στη μετÜβαση απü τη σημερινÞ κρισιακÞ κατÜσταση σε Ýνα Üλλο μοντÝλο οικονομικÞς και κοινωνικÞς οργÜνωσης. Να φεýγαμε, δηλαδÞ, απü το μοντÝλο κυριαρχßας της αγορÜς και να διαμορφþναμε Ýνα Üλλο μοντÝλο κυριαρχßας της αλληλεγγýης. ΑλλÜ αυτü που πρÝπει να σκεφτοýμε εßναι üτι και να μας ικανοποιÞσει αυτÞ η μετÜβαση, νομßζω üτι με τα νÝα δεδομÝνα το πολý να μας πÜει μÝχρι το 2014 -2015. ΜετÜ και πÜλι θα επανÝλθουμε σε νÝα κρισιακÞ κατÜσταση. Νομßζω üτι οφεßλουμε να αντιμετωπßσουμε το μÝλλον επανατοποθετþντας üλα τα ζητÞματα και σε θεωρητικü επßπεδο και σε επßπεδο ασκοýμενης πολιτικÞς, σε Ýνα πλαßσιο προσαρμοσμÝνο στον 21ο αιþνα.
Στο 22% η ανεργßα
Η ΤρÜπεζα της ΕλλÜδος εκτßμησε üτι η ανεργßα φÝτος θα κυμανθεß στο 16 με 16,5%. Λßγες μÝρες μετÜ μßλησες για Ýνα πολý μεγαλýτερο ποσοστü 22%.
Εκτιμοýμε üτι η επßσημη ανεργßα στο τÝλος του 2011 θα κυμανθεß γýρω στο 17%. Και μιλÜμε για 22% προσθÝτοντας στα επßσημα στοιχεßα Ýνα 5%, γιατß η Ýρευνα εργατικοý δυναμικοý της ΣτατιστικÞς ΑρχÞς θεωρεß üτι το ποσοστü αυτü συμπεριλαμβÜνεται μÝσα στην απασχüληση και üχι στην ανεργßα. Το 1% απü αυτü το ποσοστü αφορÜ εργαζüμενους που εργÜζονταν την προηγοýμενη εβδομÜδα Ýστω και μßα þρα, οι οποßοι επßσημα θεωροýνται απασχολοýμενοι. Εμεßς τους θεωροýμε ανÝργους. Το Üλλο 1% αφορÜ την πρακτικÞ Üσκηση, που τυπικÜ θεωρεßται απασχüληση, αλλÜ εμεßς τη θεωροýμε συγκαλυμμÝνη ανεργßα. Το υπüλοιπο 3%, σýμφωνα με Ýρευνες που Ýχουν γßνει εßτε στο ΠÜντειο εßτε στην ΑΣΟΕΕ, αφορÜ τη λανθÜνουσα ανεργßα. Για την ακρßβεια εßναι 3,5%. ΛανθÜνουσα ανεργßα ονομÜζουμε την κατÜσταση üπου η μακροχρüνια ανεργßα Ýχει απογοητεýσει τους ανÝργους και επομÝνως δεν αναζητοýν εργασßα. Η ΣτατιστικÞ ΑρχÞ τοýς δηλþνει ως οικονομικÜ μη ενεργοýς, ενþ εμεßς τους θεωροýμε Üνεργους, διüτι εßναι 50, 55, 60 ετþν και δεν γßνεται να τους θεωρÞσεις οικονομικÜ μη ενεργοýς.
Η διÜρθρωση της ανεργßας κατÜ ηλικßες και φýλα, ποια εßναι;
Σýμφωνα με τα τελευταßα στοιχεßα της ΣτατιστικÞς ΑρχÞς, 4 στους 10 ανÝργους εßναι απü 15 Ýως 29 ετþν. Αυτü το ποσοστü των ανÝργων αυξÜνεται ραγδαßα, üπως αυξÜνεται ραγδαßα και το ποσοστü απü 35 Ýως 55 ετþν. Και νομßζω üτι εργαζüμενοι που απολýονται σε αυτÞ την ηλικßα προσπαθοýν να βρουν δρüμους προς την πρüωρη συνταξιοδüτηση. Γιατß το ταμεßο ανεργßας εßναι 450 ευρþ και Ýχει διÜρκεια 12 μÞνες, και μετÜ δεν υπÜρχει καμßα υποστÞριξη των ανÝργων.
Η ανεργßα εßναι γÝνους θηλυκοý
Στην ομÜδα ανÝργων μÝχρι τα 29 φαßνεται üτι εßναι οι περισσüτερες γυναßκες;
Περßπου 7 στους 10 εßναι γυναßκες. Μποροýμε δηλαδÞ να ποýμε üτι η ανεργßα, εßτε των νÝων εßτε στο σýνολο, εßναι γÝνους θηλυκοý.
Οι συμβÜσεις πλÞρους απασχüλησης μειþθηκαν κατÜ 45%, ενþ οι μερικÞς απασχüλησης αυξÞθηκαν κατÜ 200%. ΥπÜρχουν περισσüτερα στοιχεßα σχετικÜ με αυτÞ την εξÝλιξη;
Το Σþμα Επιθεþρησης Εργασßας (ΣΕΠΕ) Ýδωσε κÜποια καινοýργια στοιχεßα, που δεßχνουν üτι το τελευταßο χρονικü διÜστημα Ýχουμε αýξηση κατÜ 26% των συμβÜσεων εκ περιτροπÞς εργασßας και γενικüτερα των ελαστικþν μορφþν απασχüλησης. Φαßνεται üτι η ευÝλικτη απασχüληση, ενþ στις προηγοýμενες δεκαετßες Þταν συμπληρωματικÞ μορφÞ, αποκτÜ πλÝον κυρßαρχο χαρακτÞρα στην αγορÜ εργασßας. ΒÝβαια, οι οπαδοß αυτÞς της ευελιξßας ισχυρßστηκαν üτι με την ευÝλικτη μορφÞ απασχüλησης δημιουργοýμε τις κατÜλληλες συνθÞκες για βελτßωση των ποσοστþν ανεργßας. ΔηλαδÞ, σπÜζοντας μια σταθερÞ απασχüληση 8 ωρþν σε 2-3 επιμÝρους θÝσεις εργασßας. Αυτü Ýχει αποδειχτεß και στην πρÜξη üτι δεν συμβαßνει. Η ανεργßα αυξÜνεται και σýμφωνα με τελευταßα Ýρευνα της ΣτατιστικÞς ΑρχÞς φαßνεται πως Ýχουν αυξηθεß και εκεßνοι που συγκαταλÝγονται στους φτωχοýς, παρüτι εργÜζονται. Αποτελοýν το 14% και Ýχουμε εργαζüμενους φτωχοýς, διüτι εργÜζονται 4ωρα, 3ωρα, προσωρινÜ, εποχικÜ κ.λπ.
ΠÝραν των κοινωνικþν και οικονομικþν επιπτþσεων, η εξÝλιξη αυτÞ επιτεßνει τα προβλÞματα που Þδη αντιμετωπßζουν τα ασφαλιστικÜ ταμεßα.
Αυτü εßναι πολý σοβαρü θÝμα που οι συντÜκτες του Μνημονßου δεν το αποτιμοýν σωστÜ, επειδÞ η θεωρητικÞ – νεοκλασικÞ ÝμπνευσÞ τους κÜνει να αντιλαμβÜνονται την οικονομßα σαν μια επιχεßρηση και αυτü που τους απασχολεß εßναι τα Ýσοδα και οι δαπÜνες. Ενþ μια οικονομßα δεν λειτουργεß σαν επιχεßρηση υπολογßζοντας μüνο Ýσοδα και δαπÜνες.
Αυτü εßναι Ýνα σοβαρü πρüβλημα. Οι εκτιμÞσεις που Ýχουν κÜνει για την πορεßα της εσωτερικÞς οικονομßας, δεν Ýχουν μετρÞσει τις επιπτþσεις αυτþν των πολιτικþν στην ανεργßα, στην παραγωγικüτητα, στα ασφαλιστικÜ ταμεßα. Με τα ασφαλιστικÜ ταμεßα το ζÞτημα δεν εßναι μüνο αν θα πÜμε στο Ýνα εκατομμýριο ανÝργους. ¸χουμε 5 δισ. Ýλλειμμα στα ασφαλιστικÜ ταμεßα. Αν πÜμε σε 1 εκατομμýριο αδÞλωτη και ανασφÜλιστη εργασßα, θα Ýχουμε Üλλα 5 δισ. απþλεια. Το ΙΚΑ εκτιμÜ üτι το 2011 οι μισθοß των ασφαλισμÝνων του θα μειωθοýν 6%. ΑυτÞ η μεßωση προκαλεß επιπλÝον απþλειες στο συγκεκριμÝνο ταμεßο, για το 2011, 700 εκατομμýρια ευρþ. ΕπομÝνως, βλÝπει κανεßς με βÜση μια προσÝγγιση κüστους – οφÝλους , ακüμα και αν μπει στη λογικÞ των μÝτρων λιτüτητας, ποιο εßναι το üφελος απü τα μÝτρα αυτÜ και ποιο εßναι το κüστος που καταβÜλλουμε. Ακüμη κι αν μεßνουμε σε ονομαστικοýς και νομισματικοýς υπολογισμοýς και δεν μιλÞσουμε με üρους απασχüλησης , ανεργßας, συρρßκνωσης δικαιωμÜτων, ακüμα και απü αυτÞ την Üποψη, το κüστος αυτþν των μÝτρων εßναι πολλαπλÜσιο απü το üφελος.
Σε ευρωπαúκü επßπεδο, οι συνδικαλιστικοß φορεßς πþς αντιμετωπßζουν αυτÞ την κατÜσταση;
Mε τους συνδικαλιστικοýς φορεßς και τις ομοσπονδßες που ερχüμαστε σε επαφÞ, διαπιστþνουμε üτι εκφρÜζουν τις ανησυχßες για τις επιπτþσεις που θα Ýχει το νÝο Σýμφωνο. Εκτιμοýν üτι το βιοτικü επßπεδο θα σημειþσει πτþση, που μπορεß να φτÜσει και μÝχρι το 30%. ΑυτÞ θα εßναι η επιδεßνωση του βιοτικοý επιπÝδου στην Ευρþπη. Απü την Üλλη πλευρÜ, μια δεýτερη παρατÞρηση εßναι üτι οι θυσßες για την εξασφÜλιση πüρων και την κÜλυψη των ελλειμμÜτων Þ την εξυπηρÝτηση του δημοσßου χρÝους εßναι μονομερεßς. Και η τρßτη παρατÞρηση εßναι üτι αυτÝς οι πολιτικÝς λιτüτητας βαθαßνουν την κρßση, πολλαπλασιÜζουν αρνητικÜ τα υφεσιακÜ αποτελÝσματα της κρßσης και δεν οδηγοýν σε ανÜκαμψη.
28ο κρÜτος της ΕΕ οι Üνεργοι
¸καναν Ýνα σημαντικü βÞμα τα ευρωπαúκÜ συνδικÜτα μιλþντας για το αδιÝξοδο της εφαρμοζüμενης πολιτικÞς. ¼μως, απü εκεß και πÝρα, η διÝξοδος που προτεßνουν ποια εßναι; Η δρÜση των συνδικÜτων, οι πρωτοβουλßες τους ποý προσανατολßζονται;
Η κρßση εμφανßζεται με διαφορετικÞ Ýνταση και ποιüτητα στις μεσογειακÝς χþρες σε σýγκριση με τις βüρειες. ΒλÝπουν üμως üλοι üτι εßτε το 2011 εßτε το 2012, μπορεß η κρßση να θßξει και αυτÝς τις χþρες Þ τις χþρες της ανατολικÞς Ευρþπης. Και επομÝνως δßνουν Ýνα προσανατολισμü ανÜσχεσης και ανατροπÞς αυτþν των μÝτρων. Διüτι θεωροýν üτι αυτÜ τα μÝτρα θα οδηγÞσουν και αυτÝς τις χþρες στην εμβÜθυνση της κρßσης και την αýξηση της ανεργßας.
Σε Ýνα συνÝδριο που παρακολοýθησα την προηγοýμενη εβδομÜδα, μου Ýλεγαν και ευρωβουλευτÝς απü διÜφορες ομÜδες üτι κανεßς δεν μπορεß να εßναι Þσυχος στην Ευρþπη, üταν η ανεργßα Ýχει πλÞξει Þδη 23 εκατομμýρια και Ýρχεται νÝο «τσουνÜμι» ανεργßας και το 2011. Δεν μπορεß να εßναι κανεßς Þσυχος. Εßναι πολý σοβαρü πρüβλημα. Στην ουσßα Ýχουμε Ýνα 28ο κρÜτος μÝλος διπλÜσιο σε πληθυσμü απü την ΕλλÜδα, το “κρÜτος των ανÝργων”.
Η ανεργßα στην Ευρþπη κυμαινüταν συνÞθως απü 7 Ýως 8 εκατομμýρια και τþρα ξεπερνÜει τα 23. Και κανεßς δεν μπορεß να προβλÝψει üτι αυτÞ η αυξητικÞ τÜση θα ανατραπεß τα επüμενα 2 με 3 χρüνια.
Δεν εμπνÝουν εμπιστοσýνη τα συνδικÜτα της Ευρþπης. Τα περισσüτερα επηρεÜζονται απü την σοσιαλδημοκρατßα, η οποßα Ýχει κÜνει στροφÞ και ασπÜστηκε το νεοφιλελευθερισμü.
Αν το συνδικαλιστικü κßνημα δεν κατανοÞσει και δεν προλÜβει αυτü που Ýρχεται για τους ευρωπαßους εργαζομÝνους, εßναι πολý πιθανüν Üλλα κινÞματα, εßτε εργαζομÝνων εßτε πολιτþν, να αποκτÞσουν προβÜδισμα απÝναντß του στην Ευρþπη.
*Ο ΣÜββας Ρομπüλης εßναι καθηγητÞς οικονομικþν και κοινωνικÞς πολιτικÞς του ΤμÞματος ΚοινωνικÞς ΠολιτικÞς στο ΠÜντειο ΠανεπιστÞμιο, επιστημονικüς διευθυντÞς στο Ινστιτοýτο Εργασßας της ΓΣΕΕ/ΑΔΕΔΥ.
|
