|
Tου Νßκου Γ. ΞυδÜκη απü την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 31/5/2011
Οι συνεχιζüμενες συγκεντρþσεις του πλÞθους των ΑγανακτισμÝνων στην πλατεßα ΣυντÜγματος, ιδßως μετÜ και την παλλαúκÞ συγκÝντρωση της ΚυριακÞς, μÜς αναγκÜζουν να τις σκεφτοýμε ως καινοφανÝς συμβÜν με απρüσμενες επιπτþσεις στη ρευστÞ πολιτικÞ σκηνÞ. Το πρþτο: Τι εßναι αυτü το πλÞθος; Ποιοι το συνιστοýν, τι ζητÜει, ποια η δυναμικÞ του; Απü τις αυτοψßες και τις συζητÞσεις των πρþτων καυτþν ημερþν, διακινδυνεýουμε ορισμÝνες αδρÝς παρατηρÞσεις. Το πλÞθος εßναι ανομοιογενÝς, ετερüκλητο, ποικßλο, ακριβþς üπως και η ελληνικÞ «μικρομεσαßα» κοινωνßα. ΗλικιακÜ, ταξικÜ, μορφωτικÜ, πολιτιστικÜ, εκπροσωποýνται üλες σχεδüν οι πληθυσμιακÝς ομÜδες. Ωστüσο, βÜσει της εκδηλοýμενης δραστηριüτητας και της συμπεριφορÜς, αλλÜ και της τοποθÝτησης στον χþρο, μποροýμε να διακρßνουμε το Ανω και το ΚÜτω Σýνταγμα. ΜπροστÜ στον Αγνωστο Στρατιþτη, Üνω· και στο κλειστüτερο πεδßο της πλατεßας, κÜτω. Τα δυο πεδßα συνδÝονται χωρικÜ με κλßμακα, σταδιακÜ.
Στο Ανω Συνταγμα εκδηλþνεται το πλÞθος διονυσιακÜ, με εκτüνωση του φüβου υπü τη μορφÞ θυμοý και χλεýης κατÝναντι στο συμβολικü πýκνωμα του Κοινοβουλßου· οργισμÝνος εξορκισμüς προς ü,τι μας φοβßζει. ΚÜποτε με συμπεριφορÝς üχλου (κατÜ Gustave Le Bon), αλλÜ συχνüτερα υπü τη μορφÞ του καρναβαλιοý (κατÜ Μπαχτßν), που γελοιοποιεß την ιεραρχßα και τις εγκαθιδρυμÝνες αξßες, και προβÜλλει στη θÝση τους θαμμÝνες üψεις ζωÞς, αδιαμεσολÜβητα. Το γÝλιο, η διακωμþδηση και η εκτροπÞ των παραδεδεγμÝνων εννοιþν, η επανοικειοποßηση και η ανανοηματοδüτηση, üλα τοýτα συμβαßνουν στον ανακτημÝνο δημüσιο χþρο, που γßνεται χþρος παλλαúκοý πανηγυριοý – üχι κατ' ανÜγκην συνειδητÜ, αλλÜ συμβαßνουν. ΕπιπλÝον, συμβαßνει μια αποτροπαúκÞ τελετουργßα, ανακουφιστικÞ και αναγκαßα, εκτονωτικÞ του φüβου. Η τÝτοια ανατρεπτικÞ–εξορκιστικÞ ενÝργεια του καρναβαλιοý πιθανüτατα θα μεßνει αλυσιτελÞς αν δεν μετασχηματιστεß.
Στο ΚÜτω Σýνταγμα επιχειρεßται να δοθεß μορφÞ και λüγος στην αντßδραση - διαμαρτυρßα - ξεσηκωμü. Τρüπον τινÜ εδþ δρα το απολλþνιο στοιχεßο, το Ýλλογο, το αριστοτελικü, αλλÜ και το ρομαντικü. Εδþ βαφτßστηκε η «Αμεση Δημοκρατßα» και ψηφßστηκε το πρþτο μανιφÝστο, με καταλýτη την χßπστερ νεολαßα και τους μορφωμÝνους πρεκÜριους. Η μακρüσυρτη, επþδυνη αμεσοδημοκρατικÞ ΣυνÝλευση και η αυτοοργÜνωση εßναι το σχολεßο για να ανακτηθεß üχι μüνο ο δημüσιος χþρος, αλλÜ και η δημοκρατßα ως πρÜξη και λüγος. Για τους νÝους ιδßως, πρüκειται για συνταρακτικÞ μυητÞρια τελετÞ.
Αναμφßβολα ηγεμονεýουσες δυνÜμεις, üχι πÜντα εμπρüθετα, μÝσα στο Ανω και το ΚÜτω, στα ποικßλα ρεýματα εντüς του πλÞθους. Ποιος θα δþσει σχÞμα και πρüσημο σε αυτü το κßνημα διαμαρτυρßας; Το Ανω Σýνταγμα του πλÞθους–üχλου βÜζει την ενÝργεια, τον θüρυβο, την αγανÜκτηση, την ακατÝργαστη πρþτη ýλη, τη μαζικüτητα· εßναι ασπßδα και δεξαμενÞ. Το ΚÜτω Σýνταγμα του πλÞθους–λαοý βÜζει τη σκÝψη, τον λüγο, την επεξεργασßα, το σχÞμα, τη μορφÞ· εßναι το δüρυ και το πυρ.
Ολα εßναι δυνατÜ. Το Üμορφο χÜος τεßνει να μετασχηματιστεß σε Ýμμορφο Ýργο. ΑλλÜ δεν θα συμβεß απü μüνο του: Το μετασχηματßζουν οι Üνθρωποι–πολßτες, και ταυτοχρüνως μετασχηματßζονται. Ποιος επικρατεß σε αυτÞ την Üτυπη, πλην υπαρκτÞ, κοýρσα ηγεμονßας; Ο Üμορφος üχλος; Ο Ýμμορφος λαüς; Το μετανεωτερικü πλÞθος. Ανω βρßσκεται ο üχλος, κÜτω ο λαüς, το παρüν μας üμως ρυμουλκεßται απü το πλÞθος, απü το ενοποιητικü υπερσýνολο, το ρεμßξ του παλιοý μες στο νÝο.
|
