|
Χρειαζüμαστε ευρωομüλογο και Ýνα νÝο χÜρτη για την Ευρþπη
Η ΕΠΟΧΗ 31 Ιοýλιου 2011
Εßστε γνωστÞ για την εργασßα σας σχετικÜ με την κρßση του χρÝους στις δεκαετßες του 1980 και του 1990. Τüτε Þταν μια κρßση για τις αναπτυσσüμενες χþρες, ενþ τþρα φαßνεται να πλÞττει κυρßως τις ανεπτυγμÝνες χþρες. Πþς το εξηγεßτε αυτü;
Οι αιτßες της κρßσης του χρÝους στις χþρες του τρßτου κüσμου δεν Þταν οι ßδιες με σÞμερα. Στη δεκαετßα του 1970 πολλοß εßχαν δανειστεß χρÞματα που πÞγαν σε εξοπλισμοýς, σε σπατÜλες στις εισαγωγÝς της μεσαßας και ανþτερης τÜξης, στην αýξηση των τιμþν του πετρελαßου, σε Ýργα για την προστασßα του λευκοý ελÝφαντα, με Üλλα λüγια σε μη παραγωγικÝς δαπÜνες. Επßσης, στις ΗΠΑ αυξÞθηκαν ξαφνικÜ τα επιτüκια μονομερþς το 1981 κατÜ Ýνα τερÜστιο ποσοστü. ΥπÞρξε μια εσκεμμÝνη πολιτικÞ για να χρεωθοýν και να μπουν σε Ýλεγχο οι αναπτυσσüμενες οικονομßες. Ο μεγαλýτερος λüγος για την τρÝχουσα ευρωπαúκÞ κρßση του χρÝους, εßναι üτι οι κυβερνÞσεις Ýχουν αναλÜβει ιδιωτικÜ χρÝη τραπεζþν που εξερρÜγησαν με τη χρηματοπιστωτικÞ κρßση. Η ιδÝα της ισοσκÝλισης του προûπολογισμοý Þ το μηδενικü χρÝος, εßναι μια απüλυτη φαντασßωση. ΣÞμερα οι περισσüτερες χþρες στην Ευρþπη Ýχουν μÝτρια χρÝη, στις αρχÝς του 2011 η Ισπανßα üφειλε το 55% του ΑΕΠ. Ακüμα και η αυστηρÞ ΣυνθÞκη του ΜÜαστριχτ, λÝει üτι μÝχρι το 60% του ΑΕΠ εßναι εντÜξει. Η Ιταλßα και το ΒÝλγιο μπορεß να εßναι πολý πÜνω απü το 100%, αλλÜ πολλÝς χþρες üπου επιβÜλλεται λιτüτητα, üπως η Γαλλßα, δεν Ýχουν κανÝνα πρüβλημα.
Ποιες νομßζετε üτι θα εßναι οι συνÝπειες αυτþν των πολιτικþν;
Οι ευρωπαúκÝς πολιτικÝς μÝχρι στιγμÞς εßναι καταστροφικÝς. Εßναι οι ßδιες πολιτικÝς, οι λεγüμενες «θεραπεßες», που επιβλÞθηκαν στις αναπτυσσüμενες χþρες στη δεκαετßα του 1980. Τα προγρÜμματα λιτüτητας που επιβλÞθηκαν στην ΕλλÜδα, την Ιρλανδßα και την Πορτογαλßα, Ýρχονται κατευθεßαν απü το νεοφιλελεýθερο εγχειρßδιο του «προγρÜμματος διαρθρωτικÞς προσαρμογÞς». Το αποτÝλεσμα εßναι η Üγρια συμπßεση των εν λüγω οικονομιþν σε πρωτοφανÞ βαθμü. ¼ταν οι ιδιωτικοποιÞσεις, οι μειþσεις μισθþν, οι περικοπÝς κοινωνικþν δαπανþν κ.λπ., επιβλÞθηκαν σε πολý φτωχÝς χþρες, üπως η Νιγηρßα, οδÞγησαν στην πεßνα και σε μαζικοýς θανÜτους. Στην ΕλλÜδα, η οικονομßα Ýχει Þδη συρρικνωθεß φÝτος περισσüτερο απü 5%, η ανεργßα αυξÜνεται, οι μικρÝς επιχειρÞσεις κλεßνουν και τα πÜντα ιδιωτικοποιοýνται. Εßναι μια εγκληματικÞ πολιτικÞ με σκοπü να ωθÞσει τους εργαζüμενους πßσω στο 19ο αιþνα, για να απαλλαγοýμε απü τις κοινωνικÝς παροχÝς που οι Üνθρωποι για πολλÝς γενιÝς πολÝμησαν να κατακτÞσουν. Ως συνÞθως οι πλοýσιοι ξεφεýγουν και το διεθνÝς κεφÜλαιο θα παρουσιÜσει Üνοδο λüγω των δυνατüτητων που δßνουν οι ιδιωτικοποιÞσεις. Οι απλοß Üνθρωποι üμως πληρþνουν δýο φορÝς για την οικονομικÞ κρßση, πρþτα πλÞρωσαν για τη διÜσωση των τραπεζþν και τþρα θυσιÜζονται για να μην καταστραφοýν οι χþρες τους και οι ζωÝς τους.
Ποια εßναι η απÜντησÞ σας σε αυτοýς που λÝνε üτι η ΕλλÜδα ευθýνεται για την αδυναμßα της να ελÝγξει τα δημüσια οικονομικÜ;
Πολλοß λÝνε üτι οι ¸λληνες δεν πληρþνουν φüρους και αυτü πρÜγματι ισχýει για τους πλοýσιους που Ýχουν πολλÜ χρÞματα στους βολικοýς φορολογικοýς παρÜδεισους. ¸νας ελβετικüς χρηματοοικονομικüς οßκος αναφÝρει üτι μüνο το 1% των χρημÜτων που Ýχουν οι ¸λληνες σε ελβετικÝς τρÜπεζες Ýχει δηλωθεß στην ΕλλÜδα. Η ΕλλÜδα διατÞρησε επßσης αναλογικÜ τερÜστιο στρατιωτικü προûπολογισμü. Ακüμα και üταν η Τουρκßα, ο δÞθεν εχθρüς, πρüτεινε κοινÞ μεßωση των στρατιωτικþν δαπανþν, οι ¸λληνες δεν την αποδÝχθηκαν. Η ελληνικÞ ορθüδοξη εκκλησßα εßναι ο μεγαλýτερος ιδιοκτÞτης γης στην ΕλλÜδα και πληρþνει μηδενικοýς φüρους. ΥπÜρχει επßσης μια μεγÜλη μαýρη οικονομßα. Και üταν το ΠΑΣΟΚ ανÝλαβε, ανακÜλυψαν üτι οι προκÜτοχοß τους εßχαν μαγειρÝψει τα βιβλßα και απÝκρυψαν üτι η χþρα χρωστÜει. Παρüλα αυτÜ, πρÝπει να θυμüμαστε üτι η ΕλλÜδα αντιπροσωπεýει μüλις το 2% της ευρωπαúκÞς οικονομßας. Δεν της αντιστοιχεß λοιπüν αυτÞ η τερÜστια κρßση Þ το απßστευτο ψυχüδραμα. Προφανþς, η λιτüτητα θα επιδεινþσει τα προβλÞματα, θα Ýχουμε λιγüτερα φορολογικÜ Ýσοδα, περισσüτερη ανεργßα, χαμηλÝς επενδýσεις, μεγαλýτερη παραοικονομßα, κ.λπ. ΕπιπλÝον, υπÜρχει τερÜστιος ανθρþπινος πüνος και εßναι πιθανÞ η διÜσπαση του ευρþ. Δεν υπÜρχει οýτε μßα περßπτωση üπου μια χþρα βελτßωσε την κατÜστασÞ της, λüγω των πολιτικþν λιτüτητας του ΔΝΤ. Οι νεοφιλελεýθεροι οικονομολüγοι Ýχουν καταφÝρει να σβÞσουν üλες τις μνÞμες της δεκαετßας του 1930, üταν χρησιμοποιÞθηκαν οι κεúνσιανÝς πολιτικÝς για να αντιμετωπßσουν την μεγÜλη ýφεση. Αντ’ αυτοý, βρισκüμαστε αντιμÝτωποι με μια φοβερÞ μÜστιγα του χρÝους, και μια οικονομßα που στραγγαλßζεται απü τη λιτüτητα και δεν Ýχει καμßα ελπßδα ανÜκαμψης.
Ποιες εναλλακτικÝς λýσεις θα μποροýσε να εßχε ακολουθÞσει η ΕλλÜδα;
Οι ¸λληνες δεν μποροýν να πληρþσουν και θα δηλþσουν αδυναμßα πληρωμÞς. ¹δη γßνεται αυτü, αλλÜ κανεßς δεν το λÝει. ΜετÜ απü αυτÜ που θα συμβοýν, θα οδηγηθοýν σε μια πρüχειρη λýση που θα σκεπÜζει την πραγματικüτητα. Αν Þμουν ο ΠαπανδρÝου, θα Ýλεγα «δεν μποροýμε να πληρþσουμε και δεν θα πληρþσουμε». Θα εßχα επιλýσει στη συνÝχεια ποιο απü το ποσοστü του χρÝους εßναι απεχθÝς, με την νομικÞ Ýννοια «παρÜνομο», και τι μπορεß η ΕλλÜδα εýλογα να χειριστεß με την πÜροδο του χρüνου. Τüτε θα εßχα δηλþσει üτι η ΕλλÜδα δεν θα πλÞρωνε π.χ. το μισü του χρÝους και θα διαπραγματευüμουν με τις ιδιωτικÝς τρÜπεζες υπü ποιες προûποθÝσεις θα εξοφλοýσε τα υπüλοιπα, σε μεγαλýτερη διÜρκεια, χαμηλüτερα επιτüκια, κλπ Οι τρÜπεζες θα εßχαν να επιλÝξουν μεταξý του να μην πÜρουν τßποτα, Þ το 50%. Και να θυμÜστε üτι δεν Ýχουν στρατεýματα, και βεβαßως δεν πρüκειται να εισβÜλουν στην ΕλλÜδα. Η ΕλλÜδα δεν θα χρειαζüταν καν να εγκαταλεßψει την ευρωζþνη, επειδÞ οι συνθÞκες δεν προβλÝπουν κÜτι τÝτοιο. Εßναι προφανÝς üτι üλα τα μÝτρα εßναι μια πρüχειρη λýση που δεν θα λειτουργÞσουν στην Ιρλανδßα και την ΕλλÜδα. Δεν εßμαι καν σßγουρη üτι Ýχουν τÝτοιο σκοπü. Στις αναπτυσσüμενες χþρες και τþρα στην Ευρþπη, το χρÝος επιτρÝπει στον δικαιοýχο να ασκÞσει Ýνα εßδος αποικιοκρατßας χωρßς στρατü Þ μια αυτοκρατορικÞ διοßκηση. Δεν εßναι τυχαßο, üτι οι Λατινοαμερικανοß Ýκαναν προτεραιüτητα τους την πληρωμÞ του ΔΝΤ απü τη στιγμÞ που θα μποροýσαν να το αντÝξουν οικονομικÜ. ¹ταν ο μüνος τρüπος για να ξαναπÜρουν τον Ýλεγχο της οικονομßας τους.
Ποιος πιστεýετε üτι εßναι υπεýθυνος για την κρßση;
Εßναι ο χρηματοπιστωτικüς τομÝας, οι ευρωπαßοι πολιτικοß, η ΣυνθÞκη της Λισαβüνας και η ΕυρωπαúκÞ ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα, που με τις δομÝς τους κρατÜνε τις χþρες της ζþνης του ευρþ σε Ýνα οικονομικü καλοýπι. Κανεßς δεν ανÜγκασε τις γαλλικÝς και γερμανικÝς τρÜπεζες να αγορÜσουν τüσο πολý απü το ελληνικü χρÝος. Οι χρηματοπιστωτικÝς αγορÝς απλÜ υπÝθεταν üτι τα ελληνικÜ ομüλογα εßναι τα ßδια με τα γερμανικÜ. Τþρα ανακαλýπτουν τι εßναι τα ελληνικÜ ομüλογα και εßναι αποφασισμÝνες να πÜρουν πßσω üσα το δυνατüν περισσüτερα χρÞματα, με τα υψηλüτερα επιτüκια και ανεξÜρτητα απü το κοινωνικü κüστος. ΠολλÝς ευρωπαúκÝς κυβερνÞσεις κυβερνοýν για λογαριασμü του χρηματοπιστωτικοý τομÝα τους, αλλÜ παßζουν με τη φωτιÜ και μποροýν να προκαλÝσουν Ýκρηξη στη ζþνη του ευρþ.
Ποια εßναι τα διαρθρωτικÜ προβλÞματα με το ευρþ που συνÝβαλαν στην κρßση;
Εßμαι Ýνθερμη οπαδüς της ενωμÝνης Ευρþπης, για αυτü θÝλω το ευρþ να κρατÞσει, αλλÜ σÞμερα δεν Ýχουμε τον οικονομικü και κοινωνικü μηχανισμü για να πορευτοýμε με αυτü. ¸χουμε Ýνα κοινü νüμισμα αλλÜ δεν Ýχουμε κοινÝς φορολογικÝς, οικονομικÝς και κοινωνικÝς πολιτικÝς. Αντß για αýξηση των φüρων, οι κυβερνÞσεις συναγωνßζονται για τη μεßωσÞ τους, üπως στην Ιρλανδßα με το 12,5% συντελεστÞ φορολογßας των επιχειρÞσεων. ¸χουμε Ýναν γελοßο ευρωπαúκü προûπολογισμü και δεν επιβÜλλεται φüρος επß των χρηματοοικονομικþν συναλλαγþν. Οι παγκüσμιες συναλλαγÝς στις αγορÝς φτÜνουν στο αστρονομικü ποσüν των 4 δισ. δολαρßων την ημÝρα. Αν φορολογοýνταν ακüμα και με 1/10.000, θα Ýφερναν 400 εκατομμýρια δολÜρια την ημÝρα, και θα μποροýσαν να λυθοýν πολλÜ προβλÞματα με τüσα λεφτÜ. Η ΕΚΤ εßναι το εμπüδιο για την επιτυχßα, üχι το ευρþ. Η ΕΚΤ δεν προσφÝρει χρÞμα για τις κυβερνÞσεις αλλÜ δανεßζει τις τρÜπεζες με 1% Þ λιγüτερο, και στη συνÝχεια οι τρÜπεζες δανεßζουν σε κυβερνÞσεις. Η ΕΚΤ, σε αντßθεση με κÜθε Üλλη κεντρικÞ τρÜπεζα δεν εκδßδει ευρωομüλογα, Ýτσι Ýχουμε κυβερνÞσεις ελεγχüμενες απü τις τρÜπεζες και τους οßκους αξιολüγησης. Χρειαζüμαστε ευρωομüλογα, üχι μüνο για την αποθÜρρυνση της αχαλßνωτης κερδοσκοπßας Ýναντι μεμονωμÝνων χωρþν, αλλÜ και για να επενδýσει η Ευρþπη σε μεγÜλα οικολογικÜ Ýργα και σε Ýργα υποδομÞς που καμßα χþρα δεν μπορεß να διαχειριστεß απü μüνη της.
ΥπÜρχουν Üλλα ζητÞματα στην οικονομικÞ διακυβÝρνηση της ΕΕ που Ýχουν συμβÜλει στην κρßση;
¸νας απü τους λüγους που παλÝψαμε τüσο σκληρÜ στη Γαλλßα κατÜ της ΣυνθÞκης της Λισαβüνας, Þταν üτι κατοχυρþνεται η νεοφιλελεýθερη οικονομικÞ πολιτικÞ, που εßναι υπεýθυνη για το εßδος των κρßσεων που αντιμετωπßζουμε σÞμερα, στην καρδιÜ της Ευρþπης. Τþρα η ΕυρωπαúκÞ ΕπιτροπÞ θÝλει να εξετÜσει üλους τους επιμÝρους προûπολογισμοýς των χωρþν, πριν τα κοινοβοýλια με την ψÞφο τους να βεβαιþσουν üτι πληροýνται ορισμÝνες προδιαγραφÝς. Πρüκειται για κατÜφωρη επßθεση στη δημοκρατßα. Τα πÜντα στο πλαßσιο της ΕυρωπαúκÞς ΕπιτροπÞς κρßνονται απü την Üποψη της ανταγωνιστικüτητας, που ωθεß σε Ýναν αυτοκτονικü ανταγωνισμü μεταξý των ευρωπαúκþν χωρþν.
Πþς μποροýν τα κοινωνικÜ κινÞματα να αντιμετωπßσουν την κρßση; Τι εναλλακτικÝς λýσεις μποροýν να τεθοýν στο τραπÝζι;
ΠÜρτε υπü Ýλεγχο τον χρηματοπιστωτικü τομÝα και τη φορολογßα των χρηματοοικονομικþν συναλλαγþν. ΠιÝστε τις ευρωπαúκÝς κυβερνÞσεις, κυρßως των χωρþν της ευρωζþνης, να εκφρÜσουν Ýμπρακτα την αλληλεγγýη μεταξý τους. Διενεργεßστε ελÝγχους του χρÝους για να καθοριστεß πüσο εßναι το απεχθÝς και αναπτýξτε Ýνα μηχανισμü επεξεργασßας του χρÝους που δεν θα εßναι προς üφελος των πιστωτþν. ΧρησιμοποιÞστε το bancor του ΚÝινς ως το νüμισμα για τις συναλλαγÝς. Χρειαζüμαστε ευρωομüλογα και Ýνα νÝο χÜρτη για την Ευρþπη, με μια ΕΚΤ που να εßναι πολý πιο κοντÜ στην ΟμοσπονδιακÞ ΤρÜπεζα των ΗΠΑ.
ΜετÜφραση ΔημÞτρης Γκιβßσης
* Η Σοýζαν Τζορτζ εßναι συγγραφÝας, ακτιβßστρια, επßτιμη πρüεδρος της ATTAC Γαλλßας και διευθýντρια του Transnational Institute στο ¶μστερνταμ. Ολüκληρη τη συνÝντευξη μπορεßτε να διαβÜσετε στο: http://www.tni.org/interview/end-financial-control-european-governance.
|
