Πυρετός στις τράπεζες εν όψει τελικής λύσης

 Το σχέδιο διάσωσης των ελληνικών τραπεζών ολοκληρώνεται, καθώς το νωρίτερο στο τέλος του έτους, ή στις οι αρχές του 2013, αναμένεται να ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίησή τους.

Την ίδια στιγμή η συγκέντρωση στον κλάδο, η οποία οδηγεί σε απορροφήσεις, εξαγορές ή εκκαθαρίσεις μεσαίων ή μικρότερων τραπεζών, θα ενταθεί και σε πρώτη φάση θα δημιουργηθούν τέσσερις πόλοι, ώστε να αποφευχθούν αρχικώς συνθήκες ολιγοπωλίου.

Κυβέρνηση, τρόικα και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιώργος Προβόπουλος βρίσκονται σε συνεχή επαφή για να ολοκληρωθεί η καίρια για την ανάπτυξη της οικονομίας μεταρρύθμιση.

Το νωρίτερο ως το τέλος του έτους, χωρίς να αποκλείονται και οι αρχές του 2013, αναμένεται να ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, την ώρα που η συγκέντρωση στον κλάδο θα ενταθεί. Σε πρώτη φάση θα δημιουργηθούν τέσσερις πόλοι (ώστε να αποφευχθούν αρχικώς συνθήκες ολιγοπωλίου) με αιχμή τις Εθνική, Eurobank, Alpha Bank και Πειραιώς, μέσω απορροφήσεων, εξαγορών ή εκκαθαρίσεων μεσαίων ή μικρότερων τραπεζών.

Ενώ αρχικώς προβλεπόταν η ανακεφαλαιοποίηση του κλάδου να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο, οι ελληνικές εκλογές και η δεινή θέση της χώρας απαιτούν μάλλον μια νέα επαναδιαπραγμάτευση με την τρόικα, η οποία θα λάβει χώρα όταν η τελευταία επιστρέψει τον ερχόμενο μήνα.

Ανάλογα με το επενδυτικό κλίμα για την Ελλάδα διεθνώς, το ποσοστό του 10% των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών με ιδιωτικές τοποθετήσεις στις επικείμενες αυξήσεις κεφαλαίων όπως προβλεπόταν ως σήμερα θα μπορούσε να μεταβληθεί τόσο προς τα κάτω όσο και προς τα επάνω. Το μάνατζμεντ των τραπεζών θα συνεχίσει να λειτουργεί όπως σήμερα με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και θα καθορίζεται από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) και την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ). Σε τυχόν νέες προσθήκες και αν, π.χ., βρεθεί να αναλάβει καθήκοντα κάποιος «αποτυχημένος πολιτευτής» όπως συνέβαινε κατά κόρον στο παρελθόν, η ΤτΕ θα μπορεί να παρεμβαίνει... αποκαθιστώντας την τάξη.

Η οριστικοποίηση των όρων της επανακεφαλαιοποίησης (π.χ., και με προνομιούχες μετοχές και Warrants), οι οποίοι θα καθοριστούν μετά και τις νέες συζητήσεις με την τρόικα τον επόμενο μήνα, θα κρίνει τη συμμετοχή των ιδιωτών στις αυξήσεις κεφαλαίου και θα παίξει καταλυτικό ρόλο στον τρόπο επαναπώλησης του ποσοστού (90%) του Ελληνικού Δημοσίου στο μέλλον. Ο τρόπος απαγκίστρωσης του κράτους μελλοντικά από τις τράπεζες θα μπορούσε να λάβει χώρα σε βάθος, π.χ., τριών ή και έξι ετών, πουλώντας σταδιακά το ποσοστό του στην αγορά, ανάλογα και με την επενδυτική συγκυρία που θα επικρατεί. Οι ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών πάντως, οι οποίες έχουν λάβει ως σήμερα τα 18 από τα 50 δισ. δολάρια που προβλέπονται από τη δανειακή σύμβαση, για κάποιους στην αγορά, μεσοπρόθεσμα μπορεί να είναι μεγαλύτερες, καθώς οι επισφάλειες ίσως ξεπεράσουν τις προσδοκίες, ιδίως αν η οικονομία συνεχίσει με τον ίδιο ρυθμό την κάτω βόλτα.

Οσον αφορά τώρα τις διαδικασίες συγκέντρωσης του κλάδου, μετά την ενσωμάτωση του υγιούς τμήματος της AΤΕbank στην Πειραιώς, ώστε να μην κλείσει η πρώτη και να μην απολυθεί το προσωπικό, η μάχη της Εθνικής, της Eurobank και της Alpha Bank για την απόκτηση της Emporiki Bank από την Credit Agricole δείχνει να κορυφώνεται καθώς το επόμενο διάστημα το ΔΣ της γαλλικής τράπεζας θα εξετάσει τις τρεις προσφορές. Οποιος αποκτήσει την Εμπορική - μάλιστα ανακεφαλαιοποιημένη - θα αποκτήσει ένα ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ενώ στο νέο σχήμα η γαλλική τράπεζα προτίθεται να έχει ποσοστό ως 10%, διατηρώντας έτσι την παρουσία της στην ελληνική αγορά.

Η Societe Generale φέρεται επίσης ότι μετά την ανακεφαλαιοποίηση θα προβεί στη μεταβίβαση της Geniki Bank, η Millennium bank ψάχνει αγοραστή, ενώ το προηγούμενο της ΑΤΕ σε «κακή» και «καλή» τράπεζα αναμένεται να λάβει χώρα και κατά την πώληση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, στο οποίο η άμεση και η έμμεση συμμετοχή μέσω των ΕΛΤΑ του κράτους ανέρχεται στο 44,5% του μετοχικού κεφαλαίου του.

Διεκδικητές του ΤΤ φαίνεται να είναι η Εθνική και η Eurobank, οι οποίες κατέχουν από 6% η καθεμία του μετοχικού κεφαλαίου του. Μελλοντικά βέβαια (ύστερα από κάποια χρόνια) δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς οι τέσσερις πόλοι να γίνουν, π.χ., τρεις μέσω της εξαγοράς ή απορρόφησης κάποιας από τις εναπομείνασες τράπεζες.

Αναφορικά με τις κυπριακές τράπεζες στην Ελλάδα οι οποίες φέρονται ότι σκέφτονται να απεμπλακούν από τις ελληνικές δραστηριότητές τους μέσω ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα και στην Κύπρο, ή και απόκτησης των ελληνικών δραστηριοτήτων από εγχώριες τράπεζες, η είδηση δεν δείχνει να ευσταθεί και διαψεύδεται από «επίσημα χείλη». Η λύση που προκρίνεται ώστε να περιοριστεί ο «ελληνικός κίνδυνος» των κυπριακών τραπεζών αφορά τη δημιουργία (ελληνικών) θυγατρικών. Προτείνεται νέος έλεγχος για το ύψος των συνολικών επισφαλειών από την έκθεσή τους στην Ελλάδα.

Το σουηδικό μοντέλο

Αποτελεί παράδειγμα άμεσης και αποτελεσματικής αντίδρασης

Η αντιμετώπιση της σουηδικής τραπεζικής κρίσης του '90 αποτελεί τη λύση που προκρίνεται για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 η «φούσκα» στις τιμές των ακινήτων στη Σουηδία έσκασε, με αποτέλεσμα να κλυδωνιστεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας, το οποίο έσπευσε να διασώσει η κυβέρνηση, αφού οι τράπεζες της χώρας βρέθηκαν στα όρια της κατάρρευσης. Οι απώλειές τους ανέρχονταν σε πολλά δισεκατομμύρια κορόνες, ενώ η απουσία πολιτικής αντιπαράθεσης βοήθησε τα μέγιστα στην αποδοχή του σχεδίου διάσωσης που εκπονήθηκε για τη σωτηρία των τραπεζών.

Η αντιμετώπιση της σουηδικής τραπεζικής κρίσης συνιστά εξάλλου, σύμφωνα με τους αναλυτές, παράδειγμα άμεσης και αποτελεσματικής αντίδρασης στις προκλήσεις και στις δυσκολίες μιας συστημικής κρίσης.

Kατ' αρχάς, τα προβληματικά δάνεια των σουηδικών τραπεζών εντοπίστηκαν τάχιστα χάρη στους αυστηρούς κανόνες δημοσιοποίησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Αν και αυτό σήμαινε ότι η κρίση επιδεινωνόταν με γρήγορους ρυθμούς, αναδεικνύοντας την έντονη κάμψη του τραπεζικού δανεισμού προς άτομα και επιχειρήσεις, σήμαινε όμως ακόμη και ότι τα προβλήματα των σουηδικών τραπεζών αντιμετωπίζονταν εγκαίρως.

Δεύτερον, η κυβέρνηση της Στοκχόλμης διέθεσε άμεσα δημόσια κεφάλαια το 1991 και το 1992, αμέσως μετά την εμφάνιση των πρώτων προβλημάτων των μεγάλων εμπορικών τραπεζών. Τα κεφάλαια αυτά διατέθηκαν με τρόπο ώστε να διοχετεύσουν ρευστό σε προβληματικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, εις βάρος των υπαρχόντων μετόχων, αλλά και για την αγορά προβληματικών περιουσιακών στοιχείων από τις τράπεζες.

Το συμπέρασμα-«κλειδί» των αναλυτών είναι ότι η έγκαιρη και αποτελεσματική αντίδραση των Αρχών διασφαλίζει τελικά τη δυνατότητα ανάσχεσης της κρίσης.