|
Του ΓιÜνη ΒαρουφÜκηαπü το protagon.gr της 5/9/2012
Στις 8 Αυγοýστου, ο Πρüεδρος της ΕΚΤ κ. Draghi Ýκανε μια δÞλωση-βüμβα: Με γλþσσα διπλωματικÞ πλην σαφÝστατη παραδÝχθηκε üτι η ευρωζþνη βρßσκεται σε διαδικασßα διÜλυσης (1) και υποσχÝθηκε üτι η ΕΚΤ θα κÜνει ü,τι χρειÜζεται για να αποφευχθεß μια τÝτοια εξÝλιξη. ΜÜλιστα, προανÞγγειλε την 6η Σεπτεμβρßου, αýριο, ως την μÝρα που θα ανακοßνωνε τα εργαλεßα με τα οποßα θα θÝσει τÝλος στην τρÝχουσα διαδικασßα αποδüμησης της ευρωζþνης. ¼λος ο πλανÞτης αναμÝνει με κομμÝνη την ανÜσα την αυριανÞ ανακοßνωση του κ. Draghi. Στις γραμμÝς που ακολουθοýν θα αναφερθþ σε αυτü που νομßζω üτι θα Þθελε να ανακοινþσει ο Πρüεδρος της ΕΚΤ και, κατüπιν, σε αυτü που πιστεýω üτι, τελικÜ, θα ανακοινþσει.
Πριν μερικÝς μÝρες, η ΕΚΤ δημοσιοποßησε στοιχεßα τα οποßα καταδεικνýουν την αποδüμηση που ανησυχεß τον κ. Draghi. Ας πÜρουμε δýο μικρομεσαßες εταιρεßες αντßστοιχης πιστοληπτικÞς ικανüτητας, κερδοφορßας, αποτελεσματικüτητας, μεγÝθους, τζßρου κλπ. Μßα γερμανικÞ και μßα ισπανικÞ. Η ΕΚΤ αναφÝρει üτι για δÜνεια μÝχρι του 1 εκ. ευρþ, η ισπανικÞ εταιρεßα καλεßται να πληρþσει επιτüκιο κατÜ μÝσον üρο 2,2% μεγαλýτερο απü εκεßνο της γερμανικÞς. Το οποßο σημαßνει üτι η ισπανικÞ εταιρεßα, ακüμα κι üταν εßναι το ßδιο ανταγωνιστικÞ με μßα γερμανικÞ εταιρεßα του κλÜδου της, αδυνατεß να την ανταγωνιστεß δεδομÝνης αυτÞς της τερÜστιας διαφορÜς επιτοκßων. Με απλÜ λüγια, η ιδÝα της οικονομικÞς ολοκλÞρωσης, της μας μεγÜλης και ενιαßας αγορÜς σε επßπεδο ευρωζþνης, Ýχει ακυρωθεß εκ των πραγμÜτων.
Θα πουν κÜποιοι üτι αυτÞ η διαφορÜ επιτοκßων εßναι λογικÞ καθþς αντανακλÜ την χαμηλÞ πιστοληπτικÞ ικανüτητα, λüγω κρßσης χρÝους, της Ισπανßας σε αντιδιαστολÞ με εκεßνη της Γερμανßας. Προφανþς. ¼μως δεν θα Ýπρεπε. Τα στοιχεßα της ΕΚΤ, να σας θυμßσω, δεν αφοροýν δÜνεια που λαμβÜνει το κρÜτος αλλÜ δÜνεια μιας μικρομεσαßας ισπανικÞς επιχεßρησης «αντßστοιχης πιστοληπτικÞς ικανüτητας, κερδοφορßας, αποτελεσματικüτητας, μεγÝθους, τζßρου κλπ.» με μια γερμανικÞ. Στις ΗΠΑ, για παρÜδειγμα, δýο συγκρßσιμες εταιρεßες, η μßα στην Καλιφüρνια και η Üλλη στην πολιτεßα της Ν. Υüρκης (σημ. η πολιτεßα της Καλιφüρνια εßναι βαθειÜ χρεωμÝνη ενþ της Ν. Υüρκης üχι), δανεßζονται με τα ßδια, πÜνω-κÜτω, επιτüκια. Η πιστοληπτικÞ ικανüτητα της πολιτεßας στην οποßα εντÜσσονται γεωγραφικÜ δεν Ýχει καμßα σημασßα üταν οι τραπεζßτες αποφασßζουν αν, και με τι επιτüκιο, θα τις δανεßσουν. ¼ταν η πιστοληπτικÞ ικανüτητα της κρατικÞς Þ πολιτειακÞς οντüτητας εντüς της οποßας εντÜσσεται μια επιχεßρηση επηρεÜζει το επιτüκιο δανεισμοý της, τüτε η νομισματικÞ Ýνωση Ýχει αποδομηθεß.
Η ειρωνεßα εßναι üτι κÜτι τÝτοιο δεν ισχýει αν συγκρßνουμε μια βρετανικÞ (εκτüς ευρþ) με μια γερμανικÞ εταιρεßα: τα κüστη δανεισμοý εßναι αντßστοιχα παρÜ το γεγονüς üτι τüσο το χρÝος της ΒρετανικÞς κυβÝρνησης üσο και το Ýλλειμμα εßναι πολý μεγαλýτερα των αντßστοιχων μεγεθþν της Ισπανßας. ΦτÜσαμε λοιπüν στο σημεßο η ολοκλÞρωση της ενιαßας αγορÜς να εßναι ισχυρüτερη μεταξý χωρþν που δεν μοιρÜζονται το ßδιο νüμισμα με χþρες της ευρωζþνης παρÜ εντüς της ευρωζþνης. ΠαρÜλληλα, παρατηρεßται το εξÞς φαινüμενο: Να προσπαθεß η ΕΚΤ να μειþσει τα επιτüκια δανεισμοý των ισπανικþν επιχειρÞσεων, μειþνοντας το βασικü της επιτüκιο απü 1% σε 0,75%, και να βλÝπει Ýντρομη τα επιτüκια δανεισμοý των ισπανικþν επιχειρÞσεων να αυξÜνονται την þρα που τα αντßστοιχα επιτüκια των γερμανικþν επιχειρÞσεων μειþνονται! Απü την σκοπιÜ των στüχων της νομισματικÞς Ýνωσης, μεγαλýτερη αποτυχßα δεν μποροýσε να καταγραφεß. Και ο κ. Draghi το γνωρßζει καλÜ.
Χτες, το Bloomberg ανÝφερε τα εξÞς συγκλονιστικÜ σχüλια του ΠροÝδρου της ΕΚΤ:
«ΑυτÞ την εποχÞ αδυνατοýμε να προωθÞσουμε την σταθερüτητα των τιμþν [σημ. δηλαδÞ τον βασικü στüχο της ΕΚΤ] επειδÞ οι αλλαγÝς των επιτοκßων που εισÜγουμε αφοροýν μια Þ δυο χþρες στην καλýτερη των περιπτþσεων [σημ. αναφÝρεται στην Γερμανßα και στην Ολλανδßα]. Οι αλλαγÝς των επιτοκßων που κÜνει η ΕΚΤ αφÞνουν ανεπηρÝαστη την υπüλοιπη ευρωζþνη... Χωρßς περιστροφÝς θα πω üτι üλα αυτÜ αφοροýν την συνεχιζüμενη ýπαρξη του ευρþ.»
Δεν μποροýσε ο Üνθρωπος να το πει πιο γλαφυρÜ. ΟυσιαστικÜ μÞνυσε σε üσους ενδιαφÝρονται να ακοýσουν την αλÞθεια üτι η Κρßση Ýχει αφεθεß να καταστρÝψει την ικανüτητα της ΕΚΤ να ασκεß την νομισματικÞ πολιτικÞ που της Ýχει ανατεθεß. Τα θεμÝλια της ευρωζþνης Ýχουν γßνει τüσο σαθρÜ που τα μερεμÝτια της ΕΚΤ των τελευταßων δþδεκα μηνþν (συγκεκριμÝνα, τα δÜνεια ýψους 1 τρις που διÝθεσε στις τρÜπεζες της ευρωζþνης) Ýχουν αρχßσει να αποδομοýνται.
Τι θα Þθελε λοιπüν να ανακοινþσει ο κ. Draghi αýριο ως μÝτρα ανατροπÞς αυτÞς της θλιβερÞς κατÜστασης; Θα Þθελε να σταματÞσει η ευρωζþνη να προσπαθεß να αντιμετωπßσει την ακολουθßα πτþχευσης κρατþν και τραπεζþν μÝσα απü δÜνεια προερχüμενα εßτε απü τα πλεονασματικÜ κρÜτη εßτε απü την ßδια την ΕΚΤ. Θα Þθελε να σπÜσει τον θανÜσιμο εναγκαλισμü πτωχευμÝνων κρατþν και πτωχευμÝνων τραπεζþν αναλαμβÜνοντας η ΕΚΤ πλÞρως την επιτÞρηση και διαχεßρηση του ευρωζωνικοý τραπεζικοý συστÞματος, πετþντας εκτüς γηπÝδου τις εθνικÝς αρχÝς επιτÞρησης των τραπεζþν. Και τι μÝτρα και θεσμοýς θα χρειζüταν να ανακοινþσει þστε να συμβοýν αυτÜ τα σημαντικÜ και ωραßα;
1. Δημιουργßα μια νÝας διεýθυνσης εντüς της ΕΚΤ η οποßα να αναλÜβει την επιτÞρηση üλων των τραπεζþν της ευρωζþνης. Μια διεýθυνση που να δýναται να βλÝπει τα πραγματικÜ βιβλßα των τραπεζþν (αντß για τα κÜλπικα που παρουσιÜζουν οι εθνικÝς αρχÝς στην European Banking Authority), να μπορεß να παýει και να διορßζει διοικÞσεις, να Ýχει την δυνατüτητα να κλεßνει τρÜπεζες οι οποßες δεν πληροýν βασικÝς προûποθÝσεις λειτουργßας (σημ. στις ΗΠΑ, οι αρχÝς κλεßνουν περß τις 80 με 100 τρÜπεζες τον χρüνο – στην ευρωζþνη καμßα...).
2. Υπü την νÝα αυτÞ αρχÞ, η επανακεφαλαιοποßηση των ευρωζωνικþν τραπεζþν (που, για να γßνει σωστÜ, απαιτεß κεφÜλαιο τουλÜχιστον 500 δις) να φýγει απü τις εθνικÝς κυβερνÞσεις και τα κεφÜλαια που δßδονται (απü το EFSF-ESM) να μην βαραßνουν το δημüσιο χρÝος κανενüς – ακριβþς üπως η επανακεφαλαιοποßηση των αμερικανικþν τραπεζþν το 2009 απü το TARP δεν επιβÜρυνε το χρÝος καμßας εκ των πολιτειþν στις οποßες Ýδρευαν οι συγκεκριμÝνες τρÜπεζες).
3. Μια απλÞ ανακοßνωση üτι η ΕΚΤ θα παρεμβαßνει στις αγορÝς κρατικþν ομολüγων (χωρþν της ευρωζþνης) þστε να εγγυÜται πως κανÝνα spread δεν θα ξεπερνÜ Ýνα συγκεκριμÝνο αριθμü (π.χ. 3%). ΚÜτι τÝτοιο θα λειτουργοýσε Üμεσα: ¼πως η ΚεντρικÞ ΤρÜπεζα της Ελβετßας «μÞνυσε» στις αγορÝς üτι θα αγορÜζει üσα ευρþ χρειÜζεται για να μην υπερβεß το ελβετικü φρÜγκο τα 1,2 ευρþ, μια αντßστοιχη ανακοßνωση θα σταθεροποιοýσε τα spreads της ευρωζþνης, εφüσον βÝβαια τα χÝρια του κ. Draghi Þταν ελεýθερα να αγορÜζει üσα ομüλογα των ελλειμματικþν χωρþν χρειαζüταν για να κρατÞσει τα spreads τους κÜτω απü Ýνα δεδηλωμÝνο επßπεδο.
ΑυτÜ τα τρßα μÝτρα θα Þθελε να ανακοινþσει ο κ. Draghi αýριο το πρωß. ΠαρακολουθÞστε την συνÝντευξη τýπου που θα δþσει. Εßμαι σßγουρος üτι üποιος τον ακοýσει μπορεß εýκολα να πιστÝψει πως, λßγο-πολý, τα παραπÜνω μÝτρα Ýγιναν πραγματικüτητα. Συνιστþ προσοχÞ: Αν και τα λεγüμενα του κ. Draghi θα αφÞσουν πολλÝς ελπßδες üτι τα τρßα αυτÜ μÝτρα εισÜγονται σιγÜ-σιγÜ, η πραγματικüτητα θα εßναι ιδιαßτερα διαφορετικÞ. Για την ακρßβεια, κανÝνα απü τα τρßα αυτÜ μÝτρα δεν πρüκειται να εφαρμοστεß ουσιαστικÜ και με τρüπο που να μπορεß να επιτýχει τους στüχους του ΠροÝδρου της ΕΚΤ.
Ας τα πÜρουμε Ýνα-Ýνα. Το δεýτερο μÝτρο (η Üμεση επανακεφαλαιοποßηση των τραπεζþν απü το «κÝντρο» της ευρωζþνης) Ýχει ως προαπαιτοýμενο το πρþτο (την κεντρικÞ επßβλεψη των τραπεζþν απü την ΕΚΤ). Θα εφαρμοστεß το πρþτο μÝτρο üμως Ýτσι þστε να Ýχει ελπßδες το δεýτερο; Στις 30 Αυγοýστου, ο γερμανüς υπουργüς οικονομικþν, ο κ. Schauble, Ýκανε κÜτι το πολý ενδιαφÝρον: δημοσßευσε Üρθρο του στην Financial Times στο οποßο φÜνηκε να υποστηρßζει την δημιουργßα μιας τÝτοιας διεýθυνσης ελÝγχου των τραπεζþν της ευρωζþνης εντüς της ΕΚΤ. ΛÝω «φÜνηκε» επειδÞ, αν διαβÜσουμε προσεκτικÜ το Üρθρο του γερμανοý υπουργοý, διαφαßνεται μια Üλλη πρüθεση. Αυτü που ο Shakespeare ονüμαζε την στρατηγικÞ του «να επιβεβαιþνεις μιαν αρχÞ περισσüτερο μÝσω της παραβßασÞς της παρÜ μÝσα απü την συμμüρφωση με αυτÞν» («confirm in the breach rather than in the observance»)! Τι προτεßνει ο κ. Schauble; Προτεßνει Ýνα διττü σýστημα üπου η ΕΚΤ θα παρακολουθεß (üχι επιτηρεß!) περß τις 25 με 30 μεγÜλες τρÜπεζες αφÞνοντας τις υπüλοιπες στις εθνικÝς αρχÝς. Με Üλλα λüγια, τρÜπεζες σαν αυτÝς που πτþχευσαν παταγωδþς (Dexia, Northen Rock, Bankia, Proton κλπ), Þ σαν τις δικÝς μας, να μεßνουν εκτüς του ραντÜρ της ΕΚΤ. Το ßδιο και για τις (αμαρτωλÝς) θυγατρικÝς της Deutsche Bank Þ της BNP-Paribas, χωρßς γνþση και επßβλεψη των οποßων η ΕΚΤ δεν θα μπορεß να διαγνþσει το πüσο υγιεßς εßναι οι μεγÜλες αυτÝς τρÜπεζες (οι οποßες, ως γνωστüν, Ýχουν το κακü συνÞθειο να ξεφορτþνουν üλα τα σκουπßδια τους στις θυγατρικÝς τους). Τι σüι επιτÞρηση του ευρωπαúκοý τραπεζικοý συστÞματος θα εßναι αυτÞ που, τελικÜ, προτεßνει ο κ. Schauble; Η απÜντηση εßναι απλÞ: Ýνα δÞθεν σýστημα επιτÞρησης που θα αφÞσει τον Ýλεγχο των τραπεζþν στις εθνικÝς αρχÝς (üπως σÞμερα), εντεßνοντας την διαπλοκÞ μεταξý πολιτικþν και τραπεζιτþν και ακυρþνοντας στην πρÜξη τα μÝτρα 1&2 παραπÜνω.
¼σο για το μÝτρο 3, o κ. Draghi (απü üσα διαρρÝουν απü την Φραγκφοýρτη αυτÝς τις μÝρες) Ýχει χÜσει αυτüν τον αγþνα. Μπορεß να προσεταιρßστηκε τον κ. Asmussen (τον γερμανü που συμμετÝχει στο ΔΣ της ΕΚΤ) εναντßον του κ. Weideman (τον Πρüεδρο της ΓερμανικÞς ΚεντρικÞς ΤρÜπεζας), ο οποßος αντιτßθεται σε οποιαδÞποτε αγορÜ ομολüγων, καταφÝρνοντας Ýτσι να εξασφαλßσει μια πλειοψηφßα στο ΔΣ της ΕΚΤ (και με την ανοχÞ της κας ΜÝρκελ) υπÝρ αγορÜς ομολüγων των οποßων η διÜρκεια δεν ξεπερνÜ τα δýο Ýτη. ¼μως απÝτυχε στα εξÞς σημαντικÜ σημεßα:
(α) Να μην υπÜρχει üριο στις αγορÝς αυτÝς (þστε οι κερδοσκüποι να αποφýγουν να στοιχηματßσουν üτι η ΕΚΤ θα κÜνει πßσω πριν κÜνουν εκεßνοι πßσω).
(β) Να ανακοινωθοýν τα μÝγιστα spreads που θα «ανÝχεται» η ΕΚΤ.
(γ) Να μην σχετßζονται οι αγορÝς αυτÝς με επισκÝψεις της τρüικα (και αναφορÝς σαν αυτÝς που αναμÝνουμε σÞμερα στην ΕλλÜδα) στις χþρες των οποßων τα ομüλογα θα αγορÜζει η ΕΚΤ.
Χωρßς αυτÜ τα τρßα, (α),(β) και (γ), το πρüγραμμα αγορþν ομολüγων της ΕΚΤ το οποßο σßγουρα θα ανακοινωθεß με φανφÜρες αýριο θα αποτýχει. Για κÜποιον καιρü τα spreads θα πÝσουν, οι αγορÝς θα φανοýν ενθουσιασμÝνες, οι καθεστωτικοß δημοσιογρÜφοι θα γρÜφουν ýμνους για το πως η Κρßση τελεßωσε. ¼μως για λüγους που εßναι προφανεßς απü τα παραπÜνω (και τους οποßους αναφÝρω πιο διεξοδικÜ εδþ), τßποτα απü αυτÜ που θα ανακοινωθοýν αýριο δεν θα σταματÞσουν την αποδüμηση της ευρωζþνης. Και ο κ. Draghi, εßμαι πεπεισμÝνος, το γνωρßζει καλÜ.
Κλεßνω με Ýνα ερþτημα: Γιατß δεν αφÞνουν τον Üνθρωπο να κÜνει την δουλειÜ του; Γιατß Ýνιωσε την ανÜγκη ο κ. Schauble να γρÜψει το Üρθρο εκεßνο στην Financial Times της 30ης Αυγοýστου, τραβþντας το χαλß κÜτω απü τα πüδια του ΠροÝδρου της ΕΚΤ; Η δικÞ μου απλÞ απÜντηση εßναι (βλ. κι εδþ για μια μακροσκελÝστερη Ýκδοση) üτι η γερμανικÞ πολιτικÞ ηγεσßα δεσμεýεται απü τις γερμανικÝς ιδιωτικÝς τρÜπεζες οι οποßες επ’ ουδενß δεν θÝλουν να κοιτÜξει κÜποιος μη-γερμανüς, κÜποιος αδÝκαστος γραφειοκρÜτης, τα λογιστικÜ τους βιβλßα. ΒλÝπετε, οι γερμανικÝς τρÜπεζες ποτÝ δεν κατÜφεραν να «γεμßσουν» με πραγματικÜ κεφÜλαια τις τερÜστιες μαýρες τρýπες που αποκαλýφθηκαν το 2008. ΚαταφÝρνουν να τις κρýβουν μÝσα απü τα πακÝτα διÜσωσης χωρþν üπως η δικÞ μας και με τις καταθÝσεις που σπεýδουν απü την ΠεριφÝρεια να βρουν ασφαλÝς λιμÜνι στην Φραγκφοýρτη. Το τελευταßο που χρειÜζονται οι τραπεζßτες που συνομιλοýν καθημερινÜ με τον κ. Schauble εßναι (Α) Ýνας μη γερμανüς ελεγκτÞς που να εργÜζεται για τον κ. Draghi και (Β) μια πραγματικÞ λýση στην ευρωζωνικÞ Κρßση που θα σταματÞσει την ροÞ καταθÝσεων στις, ουσιαστικÜ, πτωχευμÝνες τους τρÜπεζες.
(1) Δεν χρησιμοποßησε αυτÝς τις λÝξεις αλλÜ αναφÝρθηκε στον «κßνδυνο μετατροπÞς» (convertibility risk). Τι εννοοýσε; Εννοοýσε την «μετατροπÞ» των τιμþν απü ευρþ σε εθνικÜ Þ νÝα νομßσματα. ΔηλαδÞ, αναφÝρθηκε εμμÝσως πλην σαφþς στον υπαρκτü κßνδυνο διÜλυσης της ευρωζþνης.
|
