Η επιδεßνωση της οικονομικÞς κατÜστασης στην Ισπανßα τις τελευταßες εβδομÜδες σηματοδüτησε νÝα φÜση της ευρωπαúκÞς αναταραχÞς. Εßναι πια φανερü üτι δεν Ýχουμε τρεις, Þ τÝσσερις κρßσεις, μßα σε κÜθε χþρα, που απλþς Ýτυχε να συμπÝσουν χρονικÜ, κÜτι που θα Þταν ιστορικÜ πρωτοφανÝς. Η αναταραχÞ εßναι ενιαßα, πηγαζει απü την παγκüσμια κρßση που ξÝσπασε το 2007 κι Ýχει να κÜνει με τη νομισματικÞ Ýνωση. Το κοινü νüμισμα Ýχει διαχωρßσει την ευρωζþνη σε κÝντρο και περιφÝρεια. Τα χρÝη της περιφÝρειας - δημüσια και ιδιωτικÜ - εßναι σε ευρþ, το οποßο υποτßθεται üτι εßναι το εθνικü νüμισμα της κÜθε χþρας, αλλÜ στην πρÜξη εßναι Ýνα ξÝνο νüμισμα που ελÝγχεται κυρßως απü το Βερολßνο δημιουργþντας ασφυξßα στην περιφÝρεια. Η αντιμετþπιση της κρßσης με τις μεθüδους της τρüικας μÝσα στο πλαßσιο της νομισματικÞς Ýνωσης επιφÝρει ýφεση, ανεργßα, φτþχεια και κοινωνικÞ διÜλυση.
Η ισπανικÞ οικονομßα, üσο κι αν ξαφνιαστοýν πολλοß στην ΕλλÜδα, εßναι ßσως ασθενÝστερη της ελληνικÞς, üπως τουλÜχιστον αυτÞ Þταν πριν παρÝμβει η τρüικα. ΚατÜ τη δεκαετßα του 2000, ο ρυθμüς ανÜπτυξης και η Üνοδος της παραγωγικüτητας Þταν χαμηλüτεροι απü τους ελληνικοýς. Η ισπανικÞ ανταγωνιστικüτητα υποχþρησε συστηματικÜ ως προς τις χþρες του κÝντρου, με αποτÝλεσμα το 2008 η χþρα να Ýχει Ýλλειμμα τρεχουσþν συναλλαγþν της τÜξης του 10% του ΑΕΠ. ΥπÞρξε επßσης πιστωτικü üργιο στην αγορÜ ακινÞτων, το οποßο τελικÜ οδÞγησε το τραπεζικü σýστημα σε κατÜσταση χρεοκοπßας. Στην ουσßα η Ýνταξη της Ισπανßας στην ΟΝΕ Þταν αποτυχημÝνη.
ΑντιμÝτωπη με την κρßση η ισπανικÞ πολιτικÞ ελßτ υιοθÝτησε το δßπτυχο της τρüικας, δηλαδÞ ‘σταθεροποßηση μÝσω λιτüτητας’ και ‘ανÜπτυξη μÝσω απελευθÝρωσης αγορþν και ιδιωτικοποιÞσεων’, αλλÜ ηπιüτερα απü την ΕλλÜδα δεδομÝνου üτι η τρüικα δεν παρενÝβη επßσημα. ¸στω κι Ýτσι, τα αποτελÝσματα Þταν καταστροφικÜ. Το 2012 η Ισπανßα αντιμετωπßζει δημοσιονομικü Ýλλειμμα της τÜξης του 6.5%, συρρßκνωση του ΑΕΠ ßσως 2-3%, ανεργßα που ξεπερνÜει το 25%. ΤερÜστιες εντÜσεις Ýχουν εμφανιστεß ανÜμεσα στις επαρχßες της χþρας, ιδßως στην Καταλωνßα, λüγω λιτüτητας και χρηματικþν μεταβιβÜσεων. Οι ισπανικÝς τρÜπεζες θα χρειαστοýν τουλÜχιστον 60δις για ανακεφαλαιοποßηση, ενþ τα επιτüκια μακροχρüνιου δημüσιου δανεισμοý κινοýνται ξανÜ κοντÜ στο απαγορευτικü 6%. ΜÝσα σ’αυτü το κλßμα, η κυβÝρνηση Ραχüι ανακοßνωσε νÝο πρüγραμμα λιτüτητας ýψους 40δις για να φÝρει το Ýλλειμμα στο 4.5% το 2013, με την ελπßδα να αποφýγει ισπανικü Μνημüνιο. Πρüκειται για παραλογισμü που θα οδηγÞσει τη χþρα σε Ýρημο, χωρßς να αποφευχθεß τελικÜ η παρÝμβαση της τρüικας.
Η ΕλλÜδα βρßσκεται βÝβαια Þδη στην Ýρημο. ΜÝ το δßπτυχο ‘σταθεροποßηση και ανÜπτυξη’ που επÝβαλε η τρüικα, θα υπÜρξει συνολικÞ συρρßκνωση του ΑΕΠ περßπου 20% μÝχρι το τÝλος του 2012, ενþ η ανεργßα πλÝον ξεπÝρασε το 24%. Τα στοιχεßα της συνολικÞς ζÞτησης βρßσκονται σε Üτακτη υποχþρηση – κατανÜλωση, επενδýσεις και (τον Ιοýλιο-Αýγουστο) ακüμη και οι εξαγωγÝς που εßχαν δεßξει κÜποιο δυναμισμü μετÜ το 2010. Η πτþση τους μÜλλον οφεßλεται στην ýφεση που πλÝον χτυπÜει ολüκληρη την ευρωζþνη, αλλÜ και στην υψηλÞ ισοτιμßα του ευρþ, καθþς και στη δυσκολßα των εξαγωγÝων να λÜβουν πιστþσεις απü τις τρÜπεζες.
Δεν υπÜρχει αμφιβολßα üτι και το δεýτερο Μνημüνιο που συνüδευσε το καταστροφικü PSI Ýχει εξωκεßλει πλÞρως. Το πρωτογενÝς Ýλλειμμα για το 2012 πιθανþς να κινηθεß γýρω στα 3δις, οι ανÜγκες ανακεφαλαιοποßησης των τραπεζþν αυξÜνονται συνεχþς καθþς üλο και περισσüτερα δÜνεια δεν μποροýν να εξυπηρετηθοýν, το δημüσιο χρÝος εßναι γýρω στο 170% και δεν υπÜρχει απολýτως καμßα περßπτωση να επιτευχθεß ο στüχος του 120% για το 2020. Το πρüγραμμα του δεýτερου Μνημονßου αναπüφευκτα θα χρειαστεß επιμÞκυνση, η οποßα θα απαιτÞσει νÝο δανεισμü, ßσως και 30-40 δις.
ΑντιμÝτωπη με μια οικονομßα που Þδη καταρρÝει, η τρικομματικÞ κυβÝρνηση ετοιμÜζει να επιβÜλει νÝα λιτüτητα της τÜξης των 13-14δις. Την οποßα συνοδεýει με διÜφορες εξωπραγματικÝς εκτιμÞσεις περß ισοσκελισμÝνου προûπολογισμοý, χαμηλþν νÝων δανειακþν αναγκþν λüγω επιμÞκυνσης, και ‘φως στο τοýνελ’ το 2014. Η συντηρητικüτερη ρεαλιστικÞ εκτßμηση εßναι üτι το 2013 η συρρßκνωση του ελληνικοý ΑΕΠ θα εßναι 5% με την ανεργßα να οδεýει προς το 30%. Αν υπÜρξει γενικευμÝνη παγκüσμια ýφεση, πρÜγμα διüλου απßθανο, η συρρßκνωση του ΑΕΠ θα εßναι κατÜ πολý μεγαλýτερη, χωρßς ωστüσο να Ýχει θεραπευτεß η κρßση. Εν ολßγοις, η ΕλλÜδα απειλεßται με κοινωνικü ολοκαýτωμα.
Η τακτικÞ που ακολουθεß η ελληνικÞ Üρχουσα τÜξη εßναι ξεκÜθαρη. Θα επιβÜλλει νÝα λιτüτητα, παρÜ τις τρομακτικÝς επιπτþσεις για την κοινωνßα, αγωνιþντας να λÜβει την επüμενη δüση των 31.5δις. ΠαρÜλληλα το κρÜτος Ýχει στην ουσßα κηρýξει μερικÞ παýση εσωτερικþν πληρωμþν προς επιχειρÞσεις και επαγγελματßες, ενþ μονοπωλεß τη διαθÝσιμη ρευστüτητα απü τις τρÜπεζες, σε μιÜ προσπÜθεια να κερδηθεß χρüνος. Με τα 31.5δις ελπßζεται üτι θα ανακεφαλαιοποιηθοýν οι τρÜπεζες και θα πληρωθοýν μερικÜ απü τα χρÝη του Δημοσßου. Θα κρατηθεß Ýτσι η χþρα με νýχια και με δüντια μÝσα στο ευρþ, προσβλÝποντας στην πολυπüθητη ‘συνολικÞ’ λýση για την ΟΝΕ, οπüτε κÜποιο ξεροκüμματο θα πεταχτεß στην ΕλλÜδα. Αυτüς ο παιδαριþδης συλλογισμüς εμφανßζεται ως ‘στρατηγικÞ’ απü τους αρριβßστες που χαρÜζουν την πορεßα της χþρας την τελευταßα τριετßα.
Το πρþτο εμπüδιο που θα αντιμετωπßσει το μεγαλοφυÝς σχÝδιο εßναι το ΔΝΤ. ¼χι λüγω σκληρüτητας, Þ ιδεολογικÞς αγκýλωσης, üπως συχνÜ λÝγεται στη χþρα μας, αλλÜ λüγω καταστατικοý και αδÞριτης ελληνικÞς πραγματικüτητας. Η Ýκθεση του ΔΝΤ στη χþρα μας, αν συνεχιστεß το δεýτερο Μνημüνιο, θα φτÜσει τα 45δις. Πρüκειται για τερÜστιο ποσü και οι φτωχÝς χþρες που παρÝχουν κονδýλια δικαιολογημÝνα διαμαρτýρονται. Το χειρüτερο üμως εßναι üτι, αν η ΕλλÜδα κηρýξει αδυναμßα πληρωμÞς – που Þδη διαγρÜφεται – αναγκαστικÜ δεν θα πληρþσει και το ΔΝΤ. Θα πρüκειται για πρωτοφανÝς γεγονüς, βüμβα στα θεμÝλια του παγκüσμιου χρηματοπιστωτικοý συστÞματος. Ως εκ τοýτου, το ΔΝΤ επεßγεται να αποσυρθεß απü το αποτυχημÝνο ελληνικü πρüγραμμα.
Το δεýτερο εμπüδιο εßναι η εξασφÜλιση νÝων πηγþν χρηματοδüτησης. Η ΕλλÜδα, εßτε λüγω επιμÞκυνσης του Μνημονßου, εßτε μετÜ απü κÜποια ‘συνολικÞ’ λýση, θα χρειαστεß δεκÜδες δισεκατομμυρßων. Ποιü ευρωπαúκü κοινοβοýλιο θα εγκρßνει νÝα κονδýλια; Η ΕλλÜδα θα χρειαστεß επßσης διαγραφÞ του χρÝους της þστε να γßνει βιþσιμο. Φρüντισε üμως το απαρÜδεκτο PSI να μετατρÝψει το χρÝος απü ιδιωτικü σε επßσημο, απαλλÜσσοντας τις τρÜπεζες του εξωτερικοý με ευνοúκοýς üρους. Ο χαμÝνος απü μια νÝα διαγραφÞ θα εßναι ευθÝως ο ευρωπαßος πολßτης, πρÜγμα που την καθιστÜ πολιτικÞ δυναμßτιδα για τους ιθýνοντες της ΕΕ.
Το τρßτο, και τελικÜ ßσως σημαντικüτερο, εßναι üτι σε καμßα περßπτωση δεν προβλÝπεται Üρση της λιτüτητας και Üρα θα οξυνθοýν κι Üλλο οι κοινωνικÝς πιÝσεις. ¼σοι νομßζουν üτι η χαλαρÞ πολιτικÞ αντßδραση της αντιπολßτευσης θα επιτρÝψει στην ελληνικÞ Üρχουσα τÜξη να ελÝγξει την κατÜσταση, πλανþνται πλÜνην οικτρÜν. Διüτι υπÜρχει επßσης η διαδικασßα κοινωνικÞς αποσÜθρωσης και η ανομßα, που κÜλλιστα μποροýν να οδηγÞσουν σε ακυβερνησßα. Τα φαινüμενα που θα εμφανιστοýν στις λαúκÝς γειτονιÝς της ΑθÞνας το 2013-4, αν συνεχιστεß η τρÝχουσα πολιτικÞ, θα εßναι πρωτοφανÞ. Η παραμονÞ στο ευρþ διαλýει την κοινωνßα.
Η ιστορικÞ ευθýνη της ΑριστερÜς στις συνθÞκες αυτÝς εßναι τερÜστια. Καλεßται να δρÜσει ως ηγÝτιδα δýναμη που μπορεß να βγÜλει την κοινωνßα απü την κρßση, αλλÜζοντας τους συσχετισμοýς υπÝρ της εργασßας και να βÜζοντας τη χþρα σε τροχιÜ προüδου. Για να το κÜνει αυτü üμως πρÝπει πρþτα να δεχτεß üτι η αποτυχßα του προγρÜμματος της τρüικας δεν οφεßλεται γενικÜ και αφηρημÝνα στη λιτüτητα. Η λιτüτητα εßναι ιδιαßτερα καταστρεπτικÞ στην ΕλλÜδα γιατß η χþρα δεν Ýχει Ýλεγχο της νομισματικÞς πολιτικÞς και η ΟΝΕ δεν επιτρÝπει την υποτßμηση του νομßσματος. Συνεπþς üλη η πßεση διοχετεýεται στο εσωτερικü, δημιουργþντας τραγικÝς καταστÜσεις. ΠρÝπει επßσης η ΑριστερÜ να δεχτεß üτι το δßπτυχο ‘σταθεροποßηση και ανÜπτυξη’ δεν εßναι πολιτικÞ ιδιοτροπßα της κακιÜς ΜÝρκελ. Απεναντßας, πηγÜζει απü τη νεοφιλελεýθερη ιδεολογßα στον πυρÞνα της ΟΝΕ και απü τα τραπεζικÜ και επιχειρηματικÜ συμφÝροντα που τη στηρßζουν.
Παρüμοια ελληνικÜ συμφÝροντα, Üρρηκτα δεμÝνα με την ΟΝΕ, δημιοýργησαν την εγχþρια ‘παρÜταξη του ευρþ’, επεβαλαν τα Μνημüνια, εξαπÝλυσαν πρωτοφανÞ ιδεολογικü πüλεμο και γÝννησαν φüβο στους εργαζüμενους. Τα συμφÝροντα αυτÜ διακινδυνεýουν ολικÞ καταστροφÞ και απþλεια της εθνικÞς κυριαρχßας, αρκεß να παραμεßνει η χþρα στο ευρþ περιμÝνοντας τη σωτηρßα απü τις ΒρυξÝλλες. Το δυστýχημα εßναι üτι το φετßχ του ευρþ Ýχει φτÜσει να φοβßζει και μεγÜλα κομμÜτια της ΑριστερÜς. ¼σο η ΑριστερÜ δεν αντιμετωπßζει με θÜρρος και λογικÞ την ευρωψýχωση των κυρßαρχων στρωμÜτων, δεν θα μπορÝσει να διαμορφþσει εναλλακτικü πρüγραμμα υπÝρ των λαúκþν συμφερüντων.
Η απüρριψη της λιτüτητας, η διακÞρυξη ριζοσπαστικþν προθÝσεων και οι μακροσκελεßς λßστες μÝτρων, οýτε πεßθουν, οýτε αποτελοýν ουσιαστικü πρüγραμμα, üταν παρÜλληλα λÝγεται σε üλους τους τüνους üτι η χþρα θα παραμεßνει στην ΟΝΕ. Το θÝμα του ευρþ πρÝπει να τεθεß με üρους κυβερνητικÞς εξουσßας στη βÜση προγρÜμματος για κÜθε ενδεχüμενο. Κανεßς δεν αντιλÝγει üτι μßα Ýξοδος απü την ΟΝΕ θα Þταν επþδυνη διαδικασßα, με σημαντικοýς κινδýνους. Αν üμως η ΕλλÜδα εßχε φýγει απü το ευρþ το 2010, δεν θα εßχε το κüστος του 18% του ΑΕΠ που της επιφýλαξαν τα Μνημüνια και σÞμερα θα Þταν στην ανÜκαμψη. Τþρα η χþρα καταρρÝει, το Üμεσο μÝλλον διαγρÜφεται τραγικü και τα δυσκολüτερα εßναι ακüμη μπροστÜ της. Θα πρüκειται για ιστορικÞ ολιγωρßα προς την ελληνικÞ κοινωνßα να μη δþσει εγγυÞσεις η ΑριστερÜ üτι μπορεß να αντιμετωπßσει και την Ýξοδο με üρους που θα εßναι υπÝρ του κüσμου της εργασßας. Εßμαστε πλÝον στο παρÜ Ýνα
